သတၳဳဗိမၺ သုတၱန္ တရားေတာ္ (၂)

(ဗုဒၶဆင္းထု ကိုးကြယ္မႈႏွင့္ပတ္သက္၍ အက်ဳိးဖလအာနိသံသကို မဟာစႏၵသူရိယ မင္းၾကီးႏွင့္ ဓညတီ တိုင္းသူၿပည္သား လူအမ်ား႐ို႕အား ၿမတ္စြာဘုရားသွ်င္ ေဟာၾကားေတာ္မူခေရ သတၳဳဗိမၺသုတၱန္တရားေတာ္)


၁၁။ ။ေယာယံ ကလွ်ာဏံ ဗိမၺဥၥ၊ ပေတၱေႏၱာ တိဝိဓံသုခံ။
သံသရိတြာန သံသာေရ၊ ေဒဝသုခဥၥ မာနသံ။

မဟာရဇာ၊ မဟာစႏၵသူရိယဘုရင္မင္းၿမတ္ေလာကနတ္။ ေယာ-ယံ၊ အၾကင္သူသည္။ တိဝိဓံ၊ သံုးပါးအၿပားဟိေသာ။ သုခံ၊ လူနတ္နိဗၺာန္ ခ်မ္းသာမွန္ကို။ ပေတၱေႏၱာ၊ ေၿမာ္ၿမင္ေတာင့္တ လိုခ်င္လွသည္ၿဖစ္၍သာလွ်င္။ ကလွ်ာဏံ၊ ေကာင္းၿမတ္လွစြာေသာ။ ဗိမၺံ၊ ငါဘုရား၏ကိုယ္စား ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ကို။ ကေရယ်၊ သြန္းထုေရးသားကိုးကြယ္ မႈကိုၿပဳလုပ္ၿငားအံ့။ ပူေဇယ်၊ ၿမတ္ႏိုးေကာ္ေရာ္ ပူေဇာ္ၿငားအံ့။ ေသာနေရာ၊ ထိုသူသည္။ သံသာေရ၊ သံသရာ၌။ သံသရိတြာ၊ က်င္လည္၍။ မာနသံ၊ လူ႐ို႕၏ ဥစၥာၿဖစ္ေသာ စညး္စိမ္ခ်မ္းသာကုိ လည္းေကာင္း။ ေဒဝသုခဥၥ၊ နတ္႐ို႕၏ စည္းစိမ္ခ်မ္းသာကို လည္းေကာင္း။ လဘတိ၊ မုခ်ပိုင္ပိုင္ ရယူခံစားႏိုင္၏။

၁၂။ ။ ၾသကၠႏၱမတၱာ ေယဓိရာ၊ တံကုလံအတိဝၯတိ၊
နိရေယသု ႏုပၸဇၨႏၱိ၊ ေယဗိမၺံ ေလခကာ ကရာ။

မဟာရာဇ၊ ရကၡိဳင္ ဘုရင္မဟာစႏၵသူရိမင္းၿမတ္ ေလာကနတ္။ ေယဗိမၺံေလခကာကရာ၊ ငါဘုရား၏ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ကို သြန္းထုၿပဳလုပ္၍ ပူေဇာ္ခဖူးၾကေသာ။ ေယဓိရာ၊ အၾကင္ပညာဟိ႐ို႕သည္။ ၾသကၠႏၱမတၱာ၊ ဘဝ ပဋိသေႏၶစြဲကပ္ကာမွ်ၿဖစ္ကုန္၏။ တံကုလံ၊ ထိုအမ်ဳိးသည္။ အတိဝၯတိ၊ အလြန္တိုးပြား အက်ဳိးမ်ား၏။ ဟိရေညန၊ ေငြၿဖင့္လည္းေကာင္း။ သုဝေဏၰာန၊ ႐ႊီၿဖင့္လည္းေကာင္း။ ဓနဓေညန၊ ပစၥည္းဥစၥာ စပါးရတနာ႐ို႕ၿဖင့္လည္းေကာင္း။ဝၯတိ၊ မုခ်မေသြတိုးပြားလီ၏။ ေတဓိရာ၊ ထိုပညာဟိ႐ို႕သည္။ နိရေယသု၊ ငရဲ႐ို႕၌ ။ ႏုပၸဇၨႏၱိ၊ မၿဖစ္ကုန္။

၁၃။ ။ ပုေတၱန ဒါသိ ဒါေသန၊ ဟတၱိ အႆရေထနစ၊
ပဝၯတိ ႏုပၸဇၨႏၱိ၊ အာဗာဓာ မာတုယာ ဒုကၡံ။

မဟာရာဇ၊ ၿမတ္ေသာစႏၵသူရိယဒါယကာမင္းၾကီး။ တံကုလံ၊ ငါဘုရား၏ ႐ုပ္ပြားေတာ္ကို ကိုးကြယ္ပူေဇာ္ခၾကေသာ ထိုအမ်ဳိး႐ို႕သည္။ ပုေတၱန၊ သားသမီးၿဖင့္လည္းေကာင္း။ ဒါသိဒါသန၊ ကၽြန္မိန္းမကၽြန္ေယာက်္ားၿဖင့္လည္းေကာင္း။ ဟတၳိအႆ ရေထနစ၊ ဆင္ၿမင္းရထားလွည္းယာဥ္အားၿဖင့္လည္းေကာင္း။ ပဝၯတိ၊ အမ်ား အၿပားတိုးပြားလီ၏။ မာတုယာ၊ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုကိုးကြယ္ခဖူးေသာလူ၏ ပဋိသေႏၶေနၿခင္းကိုခံရေသာ မိခင္အား။ အာဗာဓာ၊ အနာေရာဂါဟူသမွ်႐ို႕သည္လည္းေကာင္း။ ဒုကၡံ၊ ဆင္းရဲ ဒုကၡဟူသမွ်သည္လည္းေကာင္း။ ႏုပၸဇၨႏၱိ၊ မၿဖစ္ကုန္။

၁၄။ ။ ေဒေဝသု ေဒဝရာဇာေနာ၊ မႏုေႆသု မႏုရာဇာ၊
စတုဒိေပ ဣႆေရာစ၊ ဗုဒၶဗိမၺႆိဒံ ဖလံ။

မဟာရာဇ၊ ၿမတ္ေသာမင္းၾကီး။ ေဒေဝသု၊ နတ္ၿပည္႐ို႕၌။ ေဒဝရာဇာေနာစ၊ နတ္မင္း႐ို႕သည္လည္းေကာင္း။ မႏုေႆသု၊ လူ႔ၿပည္႐ို႕၌။ စတုဒီေပ၊ ေလးကၽြန္းလံုး၌။ ဣႆေရာ၊ အစိုးရေသာ။ မႏုရာဇာစ၊ လူ႐ို႕သနင္း စၾကာဝေတးမင္းသည္လည္းေကာင္း။ ေဟာႏၱိ၊ အမွန္မေသြၿဖစ္ရလီကုန္၏။ ဣဒံ၊ ဤသည္ကား။ ဗုဒၶဗိမၺႆ၊ ဗုဒၶ႐ုပ္ပြားဆင္းတုမ်ားကို ပူေဇာ္ရေသာကုသိုလ္၏။ ဖလံ၊ အက်ဳိးဂုဏ္အင္ အာနိသင္ပါေပတည္း။

၁၅။ ။ သုဘဂဝါ ေဒဝ႐ူပါစ၊ ဇိတာမတၱာ အေရာဂိေနာ၊
သမိဒၶါ ဝီရယာေတသံ၊ ဗုဒၶဗိမၺႆိဒံ ဖလံ။

မဟာရာဇ၊ ၿမတ္ေသာမင္းၾကီး။ သုဘဂဝါ၊ ေကာင္းစြာလွပတင့္တယ္ၾကကုန္ေသာ။ ေဒဝ႐ူပါစ၊ နတ္၏အဆင္းႏွင့္တူေသာ အဆင္းဟိသူ႐ို႕သည္လည္းေကာင္း။ ဇိတာမိတၱာစ၊ ရန္သူ႐ို႕ကို ေအာင္ႏိုင္သူ႐ို႕သည္လည္းေကာင္း။ အေရာဂိေနာစ၊ အနာေရာဂါ မဟိသူ႐ို႕သည္လည္းေကာင္း။ ဝီရိယာ၊ လံုးလ၊ ဝီရိယ အားထုတ္မႈ႐ို႕သည္လည္းေကာင္း။ သမိဒၶါစ၊ ၿပည့္စံုၿခင္းဟိကုန္သည္လည္းေကာင္း။ ေဟာႏၱိ၊ ၿဖစ္ကုန္၏။ ဣဒံ၊ ဤသည္ကား။ ေတသံ၊ ထို႐ုပ္ပြားဆင္းတု ပူေဇာ္မႈၿပဳသူ႐ို႕၏။ ဗုဒၶဗိမၺႆ၊ ဘုရားဆင္းတုကိုးကြယ္မႈကို ၿပဳေသာကုသိုလ္၏။ ဖလံ၊ အက်ဳိးဂုဏ္အင္ အာနိသင္ပါေပတည္း။

၁၆။ ။ အကိလႏၱာ ေတကာယာ၊ သုခံနိစၥံ အေရာဂိေနာ။
အေႏၱာ ကုစၧိ ဝသႏၱာနံ၊ ေကာစိ ေရာေဂါ ႏုပၸဇၨတိ။

မဟာရာဇ၊ စႏၵသူရိယ ဘုရင္မင္းၿမတ္ ေလာကနတ္။ ေတတယာ၊ ႐ုပ္ပြားဆင္းတု ပူေဇာ္ခဖူးေသာထိုသူ႐ို႕သည္။ အကိလႏၱာစ၊ မပင္မပန္းေသာကိုယ္ကာယ ဟိကုန္သည္လည္းေကာင္း။ သုခံ၊ ခ်မ္းသာစြာ။ နိစၥံ၊ အၿမဲ။ အေရာဂိေနာစ၊ အနာေရာဂါ မဟိကုန္သည္လည္းေကာင္း။ ေဟာႏၱိ၊ ၿဖစ္ကုန္၏။ အေႏၱာ ကုစၧိ ဝသႏၱာနံ၊ အမိဝမ္း ပဋိသေႏၶစြဲကပ္နိန္ၾကေသာ ႐ုပ္ပြားဆင္းတု ကိုးကြယ္မႈကိုၿပဳခဖူးေသာ ထိုသူ႐ို႕အား။ ေကာစိေရာေဂါ၊ တစ္စံုတစ္ရာေသာ ေရာဂါမ်ဳိးသည္။ နဥပၸဇၨတိ၊ မုခ်ပိုင္ပိုင္မၿဖစ္ႏိုင္ရာ။

၁၇။ ။ ဇဟိတြာ မာႏုႆံေဒဟံ၊ ေဒဝေလာေက ဥပၸဇၨႏၱိ။
ဝိမာနံ လဘႏၱိ ေသ႒ံ၊ ႐ုစိရံဝ ပဘရႆရံ။

မဟာရာဇ၊ ၿမတ္ေသာမင္းၿမတ္။ မာႏုႆံ၊ လူ၌ၿဖစ္ေသာ။ ေဒဟံ၊ ခႏၶာကုိယ္ကို။ ဇေဟတြာ၊ စြန္႔လီကုသည္ဟိေသာ္။ ေဒဝေလာေက၊ နတ္ၿပည္၌။ ဥပၸဇၨႏၱိ၊ ၿဖစ္ရလီကုန္၏။ ေသ႒ံ၊ အထူးသၿဖင့္ အလြန္အလြန္ေကာင္းၿမတ္ေသာ။ ႐ုစိရံ၊ ႏွစ္သက္ဖြယ္ဟိေသာ။ ပဘရႆရံ၊ ၿပိဳးၿပိဳးၿပက္ၿပက္ အေရာင္တလက္လက္ထြက္ေသာ။ ဝိမာနံ၊ စံၿမန္းဖုိ႔ရန္ ဘံုဗိမာန္ကိုသာလွ်င္။ လဘႏၱိ၊ မုခ်ပိုင္ပိုင္ ရဟိႏိုင္ၾကကုန္၏။

၁၈။ ။ အာဏိဏၰာ ေဒဝကေညဟိ၊ အစၦရာ ကာမဝဏၰိနီ။
သ႒ိသူရိယ သဟေႆဟိ၊ ပေပၸါေဋႏၱီ ကေရာႏၱိတာ။

မဟာရာဇ၊ ရကၡိဳင္ၿပည္သွ်င္ ဘုရင္မင္းၿမတ္ေလာကနတ္။ ေယနရာ အၾကင္သူ႐ို႕သည္။ ဗိမၺံ၊ ငါဘုရား၏႐ုပ္ပြားေတာ္ကုိ။ ကရာ၊ ကိုးကြယ္ပူေဇာ္ၿခင္းကိုၿဖဳၾကကုန္၏။ ေတနရာ၊ ထိုသူ႐ို႕သည္။ မာႏုႆံ၊ လူ႔ၿပည္၌ၿဖစ္ေသာ။ ေဒဟံ၊ ခႏၶာကိုယ္ကို။ ဇဟိတာ၊ စြန္႔႐ႊတ္ကုန္ ၍။ ေဒဝကေညဟိ၊ နတ္သမီးအေပါင္း႐ို႕ၿဖင့္။ အာဏိဏၰာ၊ ေရာၿပြမ္းကုန္သည္။ ေဟာႏၱိ၊ ၿဖစ္ကုန္၏။ ကာမဝဏၰိနီ၊ တပ္ႏွစ္သက္ဖြယ္ေကာင္းေသာ အဆင္းႏွင့္ၿပည့္စံုကုန္ေသာ။ တာအစၦရာ၊ ထိုနတ္သမီး႐ို႕သည္။ ပေပၸါေဋႏၱီ၊ လက္ပန္းေပါက္ခတ္ကုန္လွ်က္။ သ႒ိသူရိယ သဟေႆဟိ၊ ေၿခာက္ေသာင္းကုန္ေသာ နတ္တူရိယာအေပါင္း႐ို႕ၿဖင့္။ ကေရာႏၱိ၊ တီးမႈတ္ေဖ်ာ္ေၿဖၿခင္း အမႈ႐ို႕ကိုၿပဳၾကလီကုန္၏။

၁၉။ ။ မရစကာေလ အသံမုဠႇာာ၊ ဥဇံုဂစၧႏၱိ သုဂတႎ။
ပ႑ိတာ ဒါနသူရာစ၊ ဗုဒၶ ဗိမၺႆိဒံ ဖလံ။

မဟာရာဇ၊ ရကၡိဳင္ၿပည္သွ်င္ ဘုရင္မင္းၿမတ္ေလာကနတ္။ ေတနရာ၊ ထိုဆင္းတုေတာ္ကို ထုလုပ္ကိုးကြယ္ လွဴဒါန္းပူေဇာ္ခဖူးေသာ သူ႐ို႕သည္။ မရဏကာေလ၊ သီခါနီးကာလ၌။ အသံမုဠႇာ၊ မေတြေဝသည္ၿဖစ္၍။ သုဂတႎ၊ ေကာင္းေသာသူ႐ို႕လားေရာက္ရာၿဖစ္ေသာ သုဂတိဘံုဌာနသို႔။ ဥဇံု၊ ေၿဖာင့္မတ္စြာ။ ဂစၧႏၱိ၊ မုခ်မေသြ လားေရာက္ရလီကုန္၏။
ပ႑ိတာစ၊ ပညာဟိကုန္သည္လည္းေကာင္း။ ဒါနသူရာစ၊ အလွဴဒါန၌ ရဲရင့္ကုန္သည္လည္းေကာင္း။ ေဟာႏၱိ၊ ၿဖစ္ကုန္၏။ ဣဒံ၊ ဤသည္ကား။ ဗုဒၶဗိမၺႆ၊ ဘုရားဆင္းတု ထုလုပ္ကိုးကြယ္မႈ ကုသိုလ္၏။ ဖလံ၊ အက်ဳိးဂုဏ္အင္အာနိသင္ပါေပတည္း။

၂၀။ ။ ကရိတြာ ပဋိမံေသ႒ံ၊ လိဓိတြာစ ယထာရဟံ။
မဟာေတဇာ သဒါေဟာႏၱိ၊ ဝိမေလာ သူရိေယာယထာ။

မဟာရာဇ၊ ဘုရင္မင္းၿမတ္ ေလာကနတ္။ ေယနရာ၊ အၾကင္သူ႐ို႕သည္။ ေသ႒ံ၊ ၿမတ္လွစြာေသာ။ ပဋိမံ၊ ငါဘုရား၏ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ကို။ ကရိတြာစ၊ သြန္းထုၿပဳလုပ္၍လည္းေကာင္း။ လိခိတာစ၊ တင့္တယ္လွပေသာ ဆီး႐ို႕ၿဖင့္ေရးခ်ယ္ကုန္၍ လည္းေကာင္း။ ယထာရဟံ၊ တတ္ႏိုင္သည္အားေလွ်ာ္စြာ။ ပူေဇႏၱိ၊ ပူေဇာ္ၾကကုန္၏။ ေတနရာ၊ ထိုလူ႐ို႕သည္။ ဝိမေလာ၊ အညစ္အေၾကးကင္းစင္ေသာ။ သူရိေယာယထာ၊ နီမင္းကဲ့သို႔။ သဒါ၊ အခါခပ္သိမ္း။ မဟာေတဇာ၊ ၾကီးေသာတန္းခိုးဟိကုန္သည္။ ေဟာႏၱိ၊ ၿဖစ္ကုန္၏။

၂၁။ ။ ဇစၥႏၶဇာတိယာ ေစဝ၊ အႏၶ ဗဓိရ ဇာတိယာ။
မူဂပကၡာ နဇာယႏၱိ၊ ဝိသုဒၶ ဝစနာေဟာႏၱိ။

မဟာရာဇ၊ ရကၡိဳင္ၿပည္သွ်င္ ဘုရင္မင္းၿမတ္ေလာကနတ္။ ေယနရာ၊ အၾကင္သူ႐ို႕သည္။ ဗိမၺံ၊ ငါဘုရား၏ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ၿမတ္ကို။ ကရာ၊ လွဴဒါန္းပူေဇာ္ေကာ္ေရာ္ၿခင္းကို ၿပဳၾကလီကုန္၏။ ေတနရာ၊ ထိုသူ႐ို႕သည္။ ဇစၥႏၶဇာတိယာ ေစဝ၊ ဝမ္းတြင္းကန္းေသာ ပဋိသေႏၶဟိသူ႐ို႕သည္လည္းေကာင္း။ အႏၶဗဓိရ ဇာတိယာစ၊ မ်က္စိကန္းသူ နားထိုင္းသူ႐ို႕သည္လည္းေကာင္း။ မူဂပကၡာစ၊ ဝမ္းတြင္း ဆြံ႔ အ,ေသာသူ႐ို႕သည္လည္းေကာင္း။ နဇာယႏၱိ၊ မၿဖစ္ၾကလီကုန္။ ဝိသုဒၶဝစနာဝ၊ သန္႔ယွင္းေၿပၿပစ္ေသာ စကားဟိေသာ သူ႐ို႕သည္သာလွ်င္။ ေဟာႏၱိ၊ ၿဖစ္ကုန္၏။

၂၂။ ။ ကု႒ံ ဂေ႑ာစ ကိလာေသာ၊ ေသာေသာစ အပၸမတၱေကာ
အပမာေရာ နဇာယႏၱိ၊ ဗုဒၶ ဗိမၺ ႆိဒံ ဖလံ။

မဟာရာဇ၊ ရကၡိဳင္ၿပည္သွ်င္ ဘုရင္မင္းၿမတ္ေလာကနတ္။ သဒၶဝႏၱာ၊ ၾကည္ညိဳၿခင္း သဒၶါတရားဟိၾကကုန္ေသာ။ ေယနရာ၊ အၾကင္သူ႐ို႕သည္။ ဥတၱမံ၊ ၿမတ္စြာေသာ။ ဗိမၺံ၊ ငါဘုရား၏ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ကို။ ကရာ၊ လွဴဒါန္းပူေဇာ္ေကာ္ေရာ္ၿခင္းကို ၿပဳၾကလီကုန္၏။ ေတသံ၊ ထိုသူ႐ို႕အား။ ကု႒ဥၥ၊ နူနာသည္လည္းေကာင္း။ ဂေ႑ာစ၊ အိုင္အနာသည္လည္းေကာင္း။ ကိလာေသာစ၊ ေၿခာင္းဆိုးေရာဂါ အဆုတ္နာသည္လည္းေကာင္း။ ေသာေသာစ၊ ပန္းနာရင္က်ပ္ သလိပ္ကပ္ ကုဟိနာသည္လည္းေကာင္း။ အပမတၱေကာ၊ စေကေခ်မွ်ေသာ။ အပမာေရာစ၊ မိေလွ်ာ့တတ္ေသာ ဝက္႐ူးၾကက္႐ူးနာသည္လည္းေကာင္း။ နဇာယႏၱိ၊ မၿဖစ္ႏုိၾကကုန္။ ဣဒံ၊ ဤသည္ကား။ ဗုဒၶဗိမၺႆ၊ ဗုဒၶ႐ုပ္ပြားေတာ္ကို ပူေဇာ္ရေသာ ကုသိုလ္၏။ ဖလံ၊ ရဟိအပ္ေသာ အက်ဳိးေက်းဇူးေပတည္း။

၂၃။ ။ အႏၱရာယ ကရာေယဗိမၺံ၊ ပစၥာ မိတၱာစုပဒၵဝါ။
ပကၡမူဂါ ဒ်ႏၱရာယာ၊ ကာေယေတသံ နၾသကၠမံု။

မဟာရာဇ၊ ရကၡိဳင္ၿပည္သွ်င္ ဘုရင္မင္းၿမတ္ေလာကနတ္။ ဧေက၊ အခ်ဳိ႕ကုန္ေသာ။ ေယနရာ၊ အၾကင္သူ႐ို႕သည္။ ဗိမၺံ၊ ငါဘုရား၏ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ကို။ ကရာ၊ လွဴဒါန္းပူေဇာ္ၿခင္းကိုၿပဳၾကကုန္၏။ ေတသံ၊ ထိုသူ႐ို႕၏။ ကာေယ၊ ကိုယ္၌။ အႏၱရာယကရာ၊ အႏၱရာယ္ကိုၿပဳတတ္ကုန္ေသာ။ ပစၥာမိတၱာစ၊ ရန္သူ႐ို႕သည္လည္းေကာင္း။ ဥပဒၵဝါစ၊ ေဘးဥပါဒ္႐ို႕သည္လည္းေကာင္း။ ပကၡမူဂါ ဒ်ႏၱရာယာ၊ အ,ၿခင္း၊ ဆြ႔ံၿခင္း စေသာအႏၱရာယ္႐ို႕သည္လည္းေကာင္း။ နၾသကၠမံု၊ မကပ္ေရာက္ႏိုင္ၾကလီကုန္။

၂၄။ ။ ေဒြကုေလ ဥပပဇၨႏၱိ၊ ခတၱိေယ စာပိ ၿဗဟၼေဏ။
မဟာဓေန မဟာေဘာေဂ၊ မဟစၥ ကုလမုတၱေမ။

မဟာရာဇ၊ ရကၡိဳင္ၿပည္သွ်င္ မဟာစႏၵသူရိယ ဘုရင္မင္းၿမတ္ေလာကနတ္။ ေယနရာ၊ အၾကင္သူ႐ို႕သည္။ ဗိမၺံ၊ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ကို။ ကရာ၊ လွဴဒါန္းပူေဇာ္ၿခင္းကို ၿပဳၾကလီကုန္၏။ ေတနရာ၊ ထိုသူ႐ို႕သည္။ မဟာဓေန၊ မ်ားေသာဥစၥာဟိေသာ။ မဟာေဘာေဂ၊ မ်ားေသာ အသံုးအေဆာင္ဟိေသာ။ မဟစၥ ကုလမုတၱေမ၊ ဇာတ္အားၿဖင့္ ၿမင့္ၿမတ္ေသာ အမ်ဳိးၿဖစ္ေသာ။ ခတၱိေယစာပိ၊ မင္းမ်ဳိး၌လည္းေကာင္း။ ၿဗဟၼေဏစာပိ၊ ပု ဏၰားမ်ဳိး၌လည္းေကာင္း။ ေဒြကုေလ၊ အမ်ဳိးႏွစ္ပါး၌။ ဥပၸဇၨႏၱိ၊ ၿဖစ္ရလီကုန္၏။

၂၅။ ။ ဉာတိေယာ သုခိေနာ ေဟာႏၱိ၊ အာေရာဂါစ မာတာပိတာ။
အေႏၱာကုစၧိ ဝသႏၱာနံ၊ ေကာာစိေရာေဂါ ႏုပၸဇၨတိ။

မဟာရာဇ၊ ၿမတ္ေသာမင္းၾကီး။ ေယနရာ၊ အၾကင္သူ႐ို႕သည္။ ဗိမၺံ၊ ငါဘုရား၏ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ကို။ ကရာ၊ လွဴဒါန္းပူေဇာ္ေကာ္ေရာ္ၿခင္းကို ၿပဳၾကလီကုန္၏။ ေတသံ၊ ထိုသူ႐ို႕၏။ ဉာတိေယာစ၊ ေဆြမ်ဳိးေတာ္စပ္ေသာ သူ႐ို႕သည္လည္း။ သုခိေနာ၊ က်န္းမာခ်မ္းသာေသာ ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ပါးဟိၾကကုန္သည္။ ေဟာႏၱိ၊ ၿဖစ္ကုန္၏။ မာတာပိတာစ၊ အမိ အဖ႐ို႕သည္လည္း။ အေရာဂါ၊ အနာေရာဂါ မဟိကုန္သည္။ ေဟာႏၱိ၊ ၿဖစ္ကုန္၏။ အေႏၱာကုစၧိ ဝသႏၱာနံ၊ အမိဝမ္း၌ ပဋိသေႏၶနိန္ၾကကုန္ေသာ။ ေတသံ၊ ထိုသူ႐ို႕အား။ ေကာစိေရာေဂါစ၊ တစ္စံုတစ္ခုေသာ အနာေရာဂါမ်ဳိးသည္လည္း။ ႏုပၸဇၨတိ-နဥပၸဇၨတိ၊ မၿဖစ္ႏိုင္။


..............................
မွတ္ခ်က္။ ။အသွ်င္ဝရသာမိ ၊ဓညဝတီသာသနာၿပဳေက်ာင္း၊ ဦးေထာင္ဗိုလ္လမ္း၊ ဗဟန္း၊ ရန္ကုန္ ၿပဳစုေရ စာအုပ္ေခ်ကို ရခိုင္ဘာသာသို႔ တတ္ႏိုင္သေလာက္ၿပန္ထားပါေရ။ မွားယြင္းခ်က္ပါဟိက ေက်ာက္ၿဖဴသားေခ်၏ မွားယြင္းခ်က္ရာၿဖစ္ပါေရ။
ေနာက္ထပ္ က်န္နိန္သိမ့္ေရ အပိုင္းတိကိုလည္း ဆက္လို႔တင္ပီးလားပါေမ။

သတၳဳဗိမၺ သုတၱန္ တရားေတာ္

(ဗုဒၶဆင္းထု ကိုးကြယ္မႈႏွင့္ပတ္သက္၍ အက်ဳိးဖလအာနိသံသကို မဟာစႏၵသူရိယ မင္းၾကီးႏွင့္ ဓညတီ တိုင္းသူၿပည္သား လူအမ်ား႐ို႕အား ၿမတ္စြာဘုရားသွ်င္ ေဟာၾကားေတာ္မူခေရ သတၳဳဗိမၺသုတၱန္တရားေတာ္)

နေမာ တႆ ဘဂဝေတာ အရဟေတာ သမၼာသမၺဳဒၶႆ ေသာဘဂဝါ ဓညဝတီရ႒ံ စႏၵသူရိယရာဇာနံ အာရဗၻ၊ ဣဒံသတၳဳ ဗိမၺသုတၱံကေထသိ။

ဒသဗေလာ၊ အားေတာ္ဆယ္ပါးႏွင့္ ၿပည့္စံုေတာ္မူထေသာ။ မာရဇိေနာ၊ မာရ္စစ္သည္အေပါင္း႐ို႕ကို ေအာင္ၿမင္ၿခင္း ဟိေတာ္မူထေသာ။ အတုေလာ၊ သီလအစဟိေသာ ဂုဏ္ေတာ္႐ို႕ၿဖင့္ တစံုတစ္ေယာက္ေသာသူႏွင့္ တူမွ်ေတာ္မမူထေသာ။ သမၼာသမၺဳေဒၶါ၊ သစၥာပါးၿမတ္တရားကို ပိုင္းၿခားထင္ထင္ သိၿမင္ေတာ္မူထေသာ။ ေသာဘဂဝါ၊ သံုးေလာကထြဋ္ထား ထိုၿမတ္စြာဘုရားသည္။ ဓညဝတီရ႒ံ။ ဓညဝတီတိုင္းၾကီးသို႔။ အာဂႏ႖ာ၊ ၾကြလာေတာ္မူၿပီး၍။ စႏၵသူရိယရာဇာနံ၊ မဟာစႏၵသူရိယအမည္ဟိေသာ မင္းၾကီးကို။ အာရမၺ၊ အေၾကာင္းၿပဳ၍။ ဣမံ၊ ဤသတၳဳဗိမၺသုတ္ေတာ္ကို။ ကေထသိ၊ ေဟာၾကားၿမြက္ေဖာ္ မိန္႔ဟေတာ္မူခပါလီသတည္း။

၁။ ။ ေဒဝေလာေက မႏုေႆစ၊ အပရာ ပရေစတနာ၊
အာစိကၡေမ မဟာဝီရ၊ ေသာတုမိစၦာမိ တံဂုဏံ။

မဟာဝီရ၊ ၾကီးေသာလံု႔လဟိေတာ္မူထေသာ ၿမတ္စြာဘုရား။ ေဒဝေလာေကစ၊ နတ္႐ြာေၿခာက္ထပ္ အထက္အရပ္၌ လည္းေကာင္း။ မႏုေႆစ၊ လူမ်ားေပ်ာ္ရာ ေအာက္ရပ္႐ြာ၌ လည္းေကာင္း။ အပရာ ပရေစတနာ၊ အဆက္ဆက္ေသာ ေစတနာ၏ အက်ဳိး႐ို႕ကို။ ေမ-မမ၊ စႏၵသူရိ နာမတြင္ေခၚ ဘုရားတပည့္ေတာ္အား။ အာစိကၡ၊ ေဟာၾကားေတာ္မူပါေလာ။ တံဂုဏံ၊ ထို႐ုပ္ပြားေတာ္ကို ကိုးကြယ္ပူေဇာ္ရေသာ အက်ဳိးဖလ အာနိသံသကို။ အဟံ၊ မဟာစႏၵသူရိယ နာမတြင္ေခၚ ဘုရားတပည့္ေတာ္သည္။ ေသာတံု၊ နာၾကားမွတ္သားအံ့ေသာငွါ။ ဣစၧာမိ၊ အလိုဟိလွပါ၏ အသွ်င္ဘုရား။

၂။ ။ ေသာတႆ ဝစနံ သုတြာ၊ ဘဂဝါဧတမၿဗဝီ၊
သာဓု သာဓု မဟာရာဇ၊ တမတၱံပုစၧ တံတယာ။

ေသာဘဂဝါ၊ ထိုသံုးလူထိပ္တင္ ဘုရားသွ်င္သည္။ တႆ၊ ထိုမဟာစႏၵသူရိနာမ မည္တြင္ ဘဝသွ်င္မင္းၾတား၏။ ဝစနံ၊ ေတာင္းပန္ေလွ်ာက္ထားေသာ စကားကို။ သုတြာ၊ ေ႐ႊနားေတာ္ၿမတ္ ၾကားတံုလတ္၍။ မဟာရာဇ၊ ရခိုင္ဘုရင္ ဘဝသွ်င္မင္းၿမတ္ေလာကနတ္။ သာဓု သာဓု၊ ေကာင္းလီစြ ေကာင္းလီစြ။ တယာ၊ မဟာစႏၵသူရိယ နာမမည္တြင္ သင္ဘဝသွ်င္သည္။ ပစၧိတံ၊ မိန္းအပ္ေသာ။ တံမတၴံ၊ ထိုသို႔ဂုဏ္ထူးေက်းဇူးမ်ားကို။ အဟံ၊ သံုးလူသခင္ ငါ ဘုရားသွ်င္သည္။ ကေထႆမိ၊ ေဟာၾကားေပအံ့။ ဣတိ ဧတံ၊ ဤသို႔ေသာ စကားေတာ္ကို။ အၿဗဝီ၊ မိန္႔ေတာ္မူၿပီ။

၃။ ။ ေယနရာ ပဋိမာကရာ၊ ေလခကာစ ၿဗမၺမဟူ
မဟာဂုေဏ လဘႏၱိေတ၊ ကေထႆမိ သုေဏာဟိေမ။

မဟာရာဇ၊ သမုတၱိနတ္ အိုမင္ၿမတ္။ ေယနရာ၊ အၾကင္သူ႐ို႕သည္။ ပဋိမာကရာ၊ ငါဘုရား၏ ကိုယ္စား ဆင္းတုေတာ္၊ ႐ုပ္ပြားေတာ္႐ို႕ကို ၿပဳလုပ္စီမံၾကကုန္၏။ ေလခကာစ၊ အဆင္းလွပတင့္တယ္ေသာ ဆီး႐ို႕ၿဖင့္ ေရးမူလည္း ေရးဆြဲၾကကုန္၏။ ေတနရာ၊ ထိုလူအေပါင္း သူေတာ္ေကာင္း႐ို႕သည္။ ၿဗမၺမဟူ မဟာဂုေဏ၊ ၿမတ္ကုန္ မ်ားစြာကုန္ေသာ အက်ဳိးဖလ အာနိသံသ႐ို႕ကို။ လဘႏၱိ၊ ရၾကလီကုန္၏။ အဟံ၊ ၿမတ္ဗုဒၶဟု နာမညထင္႐ွား ငါဘုရားသည္။ ကေထႆာမိ၊ ေဟာၾကားေပအံ့။ တြံ၊ သင္တကာေတာ္ မင္းၿမတ္ေက်ာ္သည္။ ေမ၊ ငါဘုရား၏။ ဝစနံ၊ ေဟာၾကားေပတတ္စကားေတာ္ၿမတ္ကို။ သုေဏာဟိ၊ မွတ္သား၍သာ နာၾကားပါေလာ။

၄။ ။မိစၧာ ဒိ႒ိက ဌာေနသု၊ အသညာ အ႐ူပီေနာစ
သဒၶ ဝႏၱာ နဇာယႏၱိ၊ ဗိမၸံေလခႆိဒံ ဖလံ။

မဟာရာဇ၊ ရခိုင္ဘုရင္ ဘဝင္သွ်င္မင္းၿမတ္ ေလာကနတ္။ သဒၶဝႏၱာ၊ သဒၶါတရာပြားမ်ားၿခင္းႏွင့္ ၿပည့္စံုကုန္ေသာ။ ေယနရာ၊ အၾကင္မ်ားၿပားလွစြာ မ်ဳိးေလးၿဖာ႐ို႕သည္။ ဗိမၺံ၊ ငါဘုရား၏ကိုယ္စား ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ကို။ ကရာ၊ ေရသြန္းထုလုပ္ၿခင္းကို ၿပဳၾကကုန္ရာ၏။ ေတနရာ၊ ထိုသို႔မ်ားစြာ မ်ဳိးေလးၿဖာ႐ို႕သည္။ မိစၧာ ဒိ႒ိက ဌာေနသုစ၊ မိစၧာဒိ႒အယူဟိေသာ ပုဂၢိဳလ္႐ို႕၏ၿဖစ္ရာဌာန ဘံုဘဝ႐ို႕၌လည္းေကာင္း။ အသညာ အ႐ူပီေနာစ၊ အသညသတ္ ၿဗဟၼာ ၊ အ႐ူပ ၿဗဟၼာ႐ို႕၌လည္းေကာင္း။ နဇာယႏၱိ၊ မၿဖစ္ကုန္။ဣဒံ၊ ဤသည္ကား။ ဗိမၺံ၊ ငါဘုရား၏ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ကို။ ေလခႆ၊ ေရသြန္းလုပ္၍ ကိုးကြယ္ပူေဇာ္ၿခင္း၏ ဖလံ၊ အက်ဳိးဂုဏ္အင္ အာနိသင္ပါေပတည္း။

၅။ ။ အထဝါ အသည သေတၱသု၊ အ႐ူေပသု တေထဝစ
သဒၶ ဝႏၱာ နဇာယႏၱိ၊ ေယနရာ ဗိမၺ မုတၱနံ။

မဟာရာဇာ၊ အရိယာႏြယ္ဝင္ ဘဝသွ်င္မင္းၿမတ္ေလာကနတ္။ သဒၶဝႏၱာ၊ သဒၶါတရားပြားမ်ား ၾကကုန္ေသာ။ ေယနရာ၊ အၾကင္မ်ားၿပားလွစြာ မ်ဳိးေလးၿဖာ႐ို႕သည္။ ဥတၱမံ၊ ၿမတ္ေသာ။ ေမ၊ ငါဘုရားသွ်င္၏။ ဗိမၺံ၊ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ကို။ ကရာ၊ ေရထုသြန္းလုပ္၍ ပူေဇာ္ၿခင္းကို ၿပဳၾကကုန္၏။ ေတနရာ၊ ထိုသို႔မ်ားစြာမ်ဳိးေလးၿဖာ႐ို႕သည္။ ဥတၱမံ၊ ၿမတ္ေသာ။ ေမ၊ ငါဘုရားသွ်င္၏။ ဗိမၺံ၊ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ကို။ ကရာ၊ ေရသြန္းထုလုပ္ၿခင္းကို ၿပဳၾကကုန္ရာ၏။ ေတနရာ၊ ထိုသို႔မ်ားစြာ မ်ဳိးေလးၿဖာ႐ို႕သည္။ အသည သေတၱသုစ၊ အသညသတ္ဘံု႐ို႕၌လည္းေကာင္း။ အထဝါ၊ ထိုမွတပါး။ အ႐ူေပသုစ၊ အ႐ူပေလးဘံု႐ို႕၌လည္းေကာင္း။ တေထဝ၊ ထို႔အတူသာလွ်င္။ နဇာယႏၱိ၊ မၿဖစ္ကုန္။

၆။ ။ပစၥႏၱိေက နဇာယႏၱိ၊ မဇၩိေမေယဝ ဇာယေရ၊
မိစၧာ ဒိ႒ီ နဇာယေရ၊ ဣတၳိ ဗ်ဥၨန ပ႑ကာ။

မဟာရာဇာ၊ မဟာစႏၱသူရိယဘုရင္ ဘဝသွ်င္မင္းၿမတ္ေလာကနတ္။ ေယနရာ၊ အၾကင္သူ႐ို႕သည္။ ေမ၊ ငါဘုရား၏။ ဗိမၺံ၊ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ကို။ ကရာ၊ ေရးထုသြန္းလုပ္၍ ပူေဇာ္ၿခင္းကိုၿပဳၾကကုန္၏။ ေတနရာ၊ ထိုသူ႐ို႕သည္။ ပစၥႏၱိေက၊ ပစၥႏၱရာဇ္ ဇနပုဒ္အရပ္၌။ နဇာယႏၱိ၊ မၿဖစ္ကုန္။ မဇၩိေမေယဝ၊ ဗုဒၶသာသနာၿဖစ္ထြန္းရာ မဇၩိမတိုက္အရပ္၌သာလွ်င္။ ဇာယေရ-ဇာယႏၱိ၊ ၿဖစ္ၾကကုန္၏။ မိစၦာဒိ႒ီ၊ မွားေသာ္အယူဟိသူ႐ို႕သည္လည္းေကာင္း။ ဣတၳိဗ်ဥၨန ပ႑ကာစ၊ မ-မ (မိန္းမ) ဥဘေတာဗ်ဥ္း၊ မ႑ဳတ္႐ို႕သည္လည္းေကာင္း။ နဇာယေရ နာဇာယႏၱိ၊ မၿဖစ္ကုန္။

၇။ ။ ကာလကဥၥိက နာေမသု၊ ဟီေနသြသူရ ေကသုစ။
ေပတေလာတေက တိရိစၧာေန၊ နေတဂစၧႏၱိ ဒုဂၢတႎ ။

မဟာရာဇာ၊ ဥပသကာ ဒါယကာ မင္းၿမတ္ေလာကနတ္။ ေတ၊ ထို ငါဘုရား၏ ႐ုပ္ပြားေတာ္ကို လွဴဒါန္းပူေဇာ္ေသာ သူ႐ို႕သည္။ ကာလကဥၥိက နာေမသု၊ ကာလ ကဥၥိက အမည္ရကုန္ေသာ။ ဟီေနသု၊ ယုတ္ညံ့ကုန္ေသာ။ အသူရေကသုစ၊ အသုရာမ်ဳိး႐ို႕၌လည္းေကာင္း။ ေပတေလာေကစ၊ ၿပိတၱာဘံု၌လည္းေကာင္း။ တိရစၦာေနစ၊ တိရိစၦာန္ဘံု၌လည္းေကာင္း။ နဇာယေရ-နဇာနႏၵိ၊ မၿဖစ္ကုန္။ ဒုဂၢတႎ စ၊ မေကာင္းေသာ သူ႐ို႕လားေရာက္ရာ ဌာန ဒုဂၢတိဘံုဘဝသို႔လည္း။ နဂစၦႏၱိ၊ မလားေရာက္ႏိုင္ကုန္။

၈။ ။ နိဇၩာမ တဏွ ေပတသု၊ ခုပၸိပါယာမိ ပီဠိတာ။
သဒၶ ဝႏၱာ နဇာယႏၱိ၊ ေယဗိမၺံ ေလခကာ ကရာ။

မဟာရာဇာ၊ ရကၡိဳင္ ရီၿမီပိုင္သစိုးလတ္ ေလာကနတ္။ သဒၶ ဝႏၱာ၊ သဒၶါတရား လြန္ပြားမ်ားၾကကုန္ေသာ။ ေယနရာ၊ အၾကင္သူ႐ို႕သည္။ ဗိမၺံ၊ ငါဘုရား၏ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ကို။ ကရာ၊ သြန္းထုၿပဳလုပ္ၿခင္းၿဖင့္မူလည္း။ ေရးဆြဲပူေဇာ္ၾကကုန္၏။ ေတနရာ၊ ထိုလူ႐ို႕သည္။ နိဇၩာမတဏွ ေပေတသု၊ နိဇၩာမတဏွိက ၿပိတၱာမ်ဳိး႐ို႕၌။ ခုပၸိပါသာဟိ၊ ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးၿခင္း႐ို႕သည္။ ပီဠိကာ၊ ႏွိပ္စက္အပ္ကုန္သည္။ နဇာယႏၱိ၊ မၿဖစ္ကုန္။

၉။ ။ မဟာ အဝီစိ နာမေက၊ တထာ ေလာကႏၱေရသုစ။
နိ္ရေယသုႏုပၸဇၨႏၱိ၊ ေယဗိမၺံ ေလခကာ ကရာ။

မဟာရာဇ၊ ရကၡိဳင္ ဘုရင္မဟာစႏၵသူရိယမင္းၿမတ္ ေလာကနတ္။ ေယနရာ၊ အၾကင္သူ႐ို႕သည္။ ဗိမၺံ၊ သြန္းထုၿပဳလုပ္အပ္ေသာ ႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္ၿမတ္ကို။ ေလခကာ၊ တင့္တယ္သပၸါယ္ေသာ ပန္းခ်ီဆီးရည္႐ို႕ၿဖင့္ ေရးမူလည္း ေရးသားၾကကုန္အံ့။ ကရာ၊ လွဴဒါန္းပူေဇာ္မႈကိုလည္း ၿပဳၾကကုန္၏။ ေတနရာ၊ ထိုလူ႐ို႕သည္။ မဟာအဝီစိ နာမေက၊ မဟာအဝီစိ မည္ေသာ ငရဲ၌လည္းေကာင္း။ တထာ၊ ထိုမွတပါး။ ေလာကႏၱေရသုစ၊ ေလာကႏၱရိက အမည္ဟိေသာ။ နိရေယသုစ၊ ငရဲ႐ို႕၌လည္းေကာင္း။ ႏုပၸဇၨႏၱိ၊ မၿဖစ္ကုန္။

၁၀။ ။ တံ ကမၼံ ကုသလံကတြာ၊ ယာဝဇီဝံ အႏုႆေရ၊
နဇာယႏၱိ ဒုဂၢတိမွိ၊ အဝီစိမွိ နိရေယ တေပ။

ဟိ၊ မွန္၏။ မဟာရာဇ၊ မဟာစႏၵသူရိယ ဘုရင္မင္းၿမတ္ေလာကနတ္။ ေယနရာ၊ အၾကင္သူ႐ို႕သည္။ ကုသလံ၊ ေကာင္းၿမတ္လွစြာေသာ။ တံကမၼံ၊ ထို႐ုပ္ပြားဆင္းတု ပူေဇာ္ၿခင္းအမႈကို။ ကတြာ၊ ၿပဳလုပ္ၾကကုန္၍။ ယာဝဇီဝံ၊ အသက္ဆုံးသည္တိုင္ေအာင္။ အႏုႆေရ၊ အစဥ္မေသြ ေအာင့္မိကုန္၏။ ေတနရာ၊ ထိုလူ႐ို႕သည္။ ဒုဂၢတိမွိ၊ မေကာင္းေသာသူ႐ို႕လားေရာက္ရာၿဖစ္ေသာ။ တေပ၊ ပူေလာင္လွစြာေသာ။ အဝီစိမွိ၊ အဝီစိအမည္ဟိေသာ။ နိရေယ၊ ငရဲၿပည္၌။ နဇာယႏၱိ၊ မၿဖစ္ကုန္။

..............................
မွတ္ခ်က္။ ။အသွ်င္ဝရသာမိ ၊ဓညဝတီသာသနာၿပဳေက်ာင္း၊ ဦးေထာင္ဗိုလ္လမ္း၊ ဗဟန္း၊ ရန္ကုန္ ၿပဳစုေရ စာအုပ္ေခ်ကို ရခိုင္ဘာသာသို႔ တတ္ႏိုင္သေလာက္ၿပန္ထားပါေရ။ မွားယြင္းခ်က္ပါဟိက ေက်ာက္ၿဖဴသားေခ်၏ မွားယြင္းခ်က္ရာၿဖစ္ပါေရ။
ေနာက္ထပ္ က်န္နိန္သိမ့္ေရ အပိုင္းတိကိုလည္း ဆက္လို႔တင္ပီးလားပါေမ။

Ethical Considerations in Economic Activity

A fundamental principle of modern economics states that people will only agree to part with something when they can replace it with something that affords them equal or more satisfaction. But this principle only considers the satisfaction that comes from owning material goods. Sometimes we can experience a sense of satisfaction by parting with something without getting anything tangible in return, as when parents give their children gifts: because of the love they feel for their children, they feel a more rewarding sense of satisfaction than if they had received something in return. If human beings could expand their love to all other people, rather than confining it to their own families, then they might be able to part with things without receiving anything in return, and experience more satisfaction in doing so. This satisfaction comes not from a desire to obtain things to make ourselves happy (tanha), but from a desire for the well-being of others (chanda).[*]

Another economic principle states that the value of goods is determined by demand. This principle is classically illustrated by the story of two men shipwrecked on a desert island: one has a sack of rice and the other a hundred gold necklaces. Ordinarily, a single gold necklace would be enough, more than enough, to buy a whole sack of rice. But now the two men find themselves stranded on an island with no means of escape and no guarantee of rescue. The value of the goods changes. Now the person with the rice might demand all one hundred gold necklaces for a mere portion of the rice, or he might refuse to make the exchange at all.

However the question of ethics does not come into this discussion. Economists may assert that economics only concerns itself with demand, not its ethical quality, but in fact ethical considerations do affect demand. In the example of the two shipwrecked men, there are other possibilities besides trade. The man with the gold necklaces might steal some of the rice while the owner is not watching, or he might just kill him in order to get the whole sack. On the other hand, the two men might become friends and help each other out, sharing the rice until it's all gone, so that there is no need for any buying or selling at all.

In real life, it could happen in any of these ways. Factors such as personal morality or emotions such as greed and fear can and do affect economic outcome. A demand that does not stop at violence or theft will have different results from one that recognizes moral restraints.

One way to evaluate the ethical quality of economic activity is to look at the effects it has on three levels: on the individual consumer, on society and on the environment. Let us return to the example of the bottle of whiskey and the Chinese dinner. It is obvious that, though their market prices may be the same, their economic costs are not equal. The bottle of whiskey may damage the consumer's health, forcing him to spend money on medical treatment. The distillery which produced the whiskey may have released foul-smelling fumes into the air. This pollution has economic repercussions, forcing the government to spend resources on cleaning the environment. Moreover, one who drinks and suffers from a hangover on the job will work less efficiently, or he might get drunk and crash his car, incurring more economic costs. Then there are detrimental social effects: drinking can contribute to crime, which has very high costs for society.

Although ethical questions, they all have economic ramifications. They imply the necessity of looking at economic costs on a much wider scale than at present -- not just in terms of market prices. There is now a trend towards including environmental costs in economic calculations. Some economists even include them in the cost of a finished product. But this is not enough. In the case of the bottle of whiskey, apart from the environmental costs, there are also the social, moral, and health costs -- inefficient production, auto accidents, liver disease, crime -- all of which have economic implications.[**]

A second way to evaluate the ethical quality of economic activity is to determine which kind of desire is at its root. The most unethical economic activities are those that feed tanha while undermining well-being. Trade in tobacco, drugs, and prostitution are examples of detrimental economic activities geared solely toward satisfying a craving for pleasure.

The more people are driven by tanha the more they destroy their true well-being. This principle applies not only to the obvious vices, but to all economic activities. Thus, in decisions dealing with consumption, production, and the use of technology, we must learn how to distinguish between the two kinds of desire and make our choices wisely.

http://www.geocities.com/athens/academy/9280/econ2.htm

The Buddhist View of Human Nature

According to the teachings of Buddhism, human beings are born in a state of ignorance. Ignorance is lack of knowledge, and it is this lack of knowledge that causes problems in life. That human beings are born with ignorance, and are troubled by it right from birth, is obvious when observing the plight of a newborn baby, who cannot talk, look for food or even feed itself.

Ignorance is a real limitation in life; it is a burden, a problem. In Buddhism this burden is called dukkha or suffering. Because human beings are born with ignorance, they do not really know how to conduct their lives. Without the guidance of knowledge or wisdom, they simply follow their desires, struggling at the directives of craving to stay alive in a hostile world. In Buddhism this blind craving is called tanha.

Tanha means craving, ambition, restlessness, or thirst. It arises dependent on feeling and is rooted in ignorance. Whenever a sensation of any kind is experienced, be it pleasing or displeasing -- such as a beautiful or ugly sight, or a pleasant or unpleasant sound -- it is followed by a feeling, either pleasant, unpleasant or neutral. Tanha arises in correspondence with the feeling: if the feeling is pleasant, there will be a desire to hold onto it; if the feeling is unpleasant, there will be a desire to escape from or destroy it; if the feeling is neutral, there will be a subtle kind of attachment to it. These reactions are automatic, they do not require any conscious intention or any special knowledge or understanding. (On the contrary, if some reflection does interrupt the process at any time, tanha may be intercepted, and the process rechanneled into a new form.)

Because tanha so closely follows feeling, it tends to seek out objects which will provide pleasant feelings, which are basically the six kinds of pleasant sense objects: sights, sounds, smells, tastes, bodily feelings and mental objects. The most prominent of these are the first five, known as the five sense pleasures. The six sense objects, and particularly the five sense pleasures, are the objects that tanha seeks out and fixes onto. In this context, our definition of tanha might be expanded on thus: tanha is the craving for sense objects which provide pleasant feeling, or craving for sense pleasures. In brief, tanha could be called wanting to have or wanting to obtain.

The way tanha works can been seen in the basic need for food. The biological purpose of eating is to nourish the body, to provide it with strength and well-being. Supplanted over this biological need is the desire for enjoyment, for delicious tastes. This is tanha. At times, the desire of tanha may be at odds with well-being, and may even be detrimental to the quality of life. If we are overwhelmed by tanha when we eat, rather than eating for the purpose of nourishing the body and providing it with well-being, we eat for the experience of the pleasant taste. This kind of eating knows no end and can lead to problems in both body and mind. The food may be delicious, but we may end up suffering from indigestion or obesity. On a wider scale, the social costs of overconsumption, such as depletion of natural resources and costs incurred by health care, not to mention crime, corruption and wars, are enormous.

Modern economics and Buddhism both agree that mankind has unlimited wants. As the Buddha said, "There is no river like craving." [Dh.186] Rivers can sometimes fill their banks, but the wants of human beings can never be filled. Even if money were to fall from the skies like rain, man's sensual desires would not be satisfied. [Dh.251] The Buddha also said that even if one could magically transform one single mountain into two mountains of solid gold it would still not provide complete and lasting satisfaction to one person. [S.I.117] There are numerous teachings in the Buddhist tradition describing the unlimited nature of human want. Here I would like to relate a story that appears in the Jataka Tales. [J.II.310]

In the far and ancient past there lived a king called Mandhatu. He was a very powerful ruler, an emperor who is known in legend for having lived a very long life. Mandhatu had all the classic requisites of an emperor; he was an exceptional human being who had everything that anyone could wish for: he was a prince for 84,000 years, then the heir apparent for 84,000 years, and then emperor for 84,000 years.

One day, after having been emperor for 84,000 years, King Mandhatu started to show signs of boredom. The great wealth that he possessed was no longer enough to satisfy him. The King's courtiers saw that something was wrong and asked what was ailing His Majesty. He replied, "The wealth and pleasure I enjoy here is trifling. Tell me, is there anywhere superior to this?" "Heaven, Your Majesty," the courtiers replied. Now, one of the King's treasures was the cakkaratana, a magic wheel that could transport him anywhere he wished to go. So King Mandhatu used it to take him to the Heaven of the Four Great Kings. The Four Great Kings came out to welcome him in person, and on learning of his desire, invited him to take over the whole of their heavenly realm.

King Mandhatu ruled over the Heaven of the Four Great Kings for a very long time, until one day he began to feel bored again. It was no longer enough, the pleasure that could be derived from the wealth and delights of that realm could satisfy him no more. He conferred with his attendants and was informed of the superior enjoyments of the Tavatimsa Heaven realm. So King Mandhatu picked up his magic wheel and ascended to the Tavatimsa Heaven, where he was greeted by its ruler, Lord Indra, who promptly made him a gift of half of his kingdom.

King Mandhatu ruled over the Tavatimsa Heaven with Lord Indra for another very long time, until Lord Indra came to the end of the merit that had sustained him in his high station, and was replaced by a new Lord Indra. The new Lord Indra ruled on until he too reached the end of his life-span. In all, thirty-six Lord Indras came and went, while King Mandhatu carried on enjoying the pleasures of his position.

Then, finally, he began to feel dissatisfied -- half of heaven was not enough, he wanted to rule over all of it. So King Mandhatu began to plot to kill Lord Indra and depose him. But it is impossible for a human being to kill Lord Indra, because humans cannot kill heavenly beings, and so his wish went unfulfilled. King Mandhatu's inability to satisfy this craving began to rot the very root of his being, and caused the aging process to begin.

Suddenly he fell out of Tavatimsa Heaven, down to earth, where he landed in an orchard with a resounding thump. When the workers in the orchard saw that a great king had arrived, some set off to inform the Palace, and others improvised a makeshift throne for him to sit on. By now King Mandhatu was on the verge of death. The Royal Family came out to see and asked if he had any last words. King Mandhatu proclaimed his greatness. He told them of the great power and wealth he had possessed on earth and in heaven, but then finally admitted that his desires remained unfulfilled.

There the story of King Mandhatu ends. It shows how Buddhism shares with economics the view that the wants of humanity are endless.

http://www.geocities.com/athens/academy/9280/econ2.htm