.

ထေလာ့ ရခိုင္……ရခိုင္ ထေလာ့

2010-09-30T04:26:00.000-07:00

ခိုင္လင္း (ေမဃ၀တီ)

သမိုင္း သုေတသီ ရမၼာ၀တီ အသွ်င္ပညာစာရကိစၥက မၿပီးျပတ္သီး။ ျပည္တြင္း ျပည္ပ ရခိုင္တိကေတာ့ခါ အင္အားေတိစုၿပီး တြန္းလွန္ နိန္ကတ္ဆဲျဖစ္ေတ။ တနည္းအားျဖင့္ ေျပာရေက ခုခံ ကာကြယ္နိန္ကတ္ဆဲျဖစ္ေတ။ ႏုိင္ငံေရးပါတီ အဖြဲ႔အစည္းတိ၊ လူမႈေရး အဖြဲ႔အစည္းတိ စသည္ျဖင့္၊ တဖက္ကလည္း လက္မွတ္ထိုး ေတာင္းဆိုေရအလုပ္ကို လုပ္နိန္ကတ္ဆဲ။ ဘေဇာင္ပိုင္ေခ်ာင္ျဖစ္ျဖစ္ ပံုစံမ်ဳိးစံု အသြင္မ်ဳိးစံုနန္႔ အလႊာေပါင္းစံုက ရခိုင္တိအနီနန္႔ ခုခံကာကြယ္ေရး အလုပ္တိကို သမိုင္း တာ၀န္တရပ္အနီနန္႔ လုပ္ကတ္ရလိမ့္ေမလို႔ ယံုၾကည္ပါေရ။ အမ်ဳိးထိေက မခ်ိေအာင္ နာတတ္ေတ ရခိုင္တိအတြက္ စိန္ေခၚမႈ တရပ္လည္း ျဖစ္နိန္ျပန္ပါေရ။

တခ်ဳိ႕ကလည္း မတရားေရ အမိန္႔အာဏာ ေအာက္က မတရားဖမ္း အမႈစီရင္ျခင္းဆိုစြာ မမွန္မကန္ေရ အေျဖ (မတရားေရ ဆံုးျဖတ္)ခ်က္တိရာ ထြက္လာလိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင္း စိုးရိမ္နီကတ္ေတ။ အထူးသျဖင့္ ဆရာေတာ္ကို ေထာင္ထဲမွာ ရခိုင္သမိုင္းပညာသွ်င္ ပ႑ိတ္ဦးဦးသာထြန္းကိုပိုင္ သတ္ပစ္ကတ္ဖို႔ကို ကေကာင္းစိုးရိမ္ကတ္ေတ။ တဖက္မွာလည္း အနာဂတ္ ၾကယ္ပြင့္ေခ်တိ၏ အနာဂတ္၊ ၿပီးေက ရခိုင့္ယဥ္ေက်းမႈ သမိုင္းအမီြအႏွစ္တိ။ က်ေနာ္တဦးတေယာက္တည္း အထင္ေျပာရေက နအဖ စစ္အုပ္စုအနီနန္႔ အလြယ္ေခ်နန္႔ ကိုင္တြယ္လို႔ရဖို႔ ကိစၥလို႔ျမင္ပံုရပါေရ။ တကယ့္တကယ္ လက္တိြ႔မွာေတာ့ခါ နအဖထင္ေရပိုင္ လြယ္လြယ္ကူကူ ကိုင္တြယ္လို႔ရဖို႔မဟုတ္ဘူး။ ယမ္းပံု မီးက်ဖို႔ကိန္း ျဖစ္နိန္ေရ။ ထိရဲ ထိၾကည့္ပါလို႔ နအဖကို ျပန္လည္ စိန္ေခၚရဖို႔ျဖစ္ေတ။ အမွန္ကေတာ့ခါ ကေကာင္းထိလြယ္ ယွလြယ္ေရကိစၥဆိုစြာကို ေဒအခ်ိန္မွာ နအဖလည္း နားလည္ သေဘာက္ေပါက္ေလာက္ယာ ထင္ပါေရ။ ရန္ကုန္မွာ ေက်ာင္းတက္နီကတ္ေတ ရခိုင္ေက်ာင္းသား ေက်ာင္းသူတိ၏ ေတာင္းဆိုခ်က္တိက ရခိုင္ျပည္ဟိ ေက်ာင္းတိထိ ကူးစက္လာနိုင္ပါေရ။ ရခိုင္ျပည္က ေက်ာင္းထိုင္ ဆရာေတာ္ (၁၅) ပါး၏ ေမတၱာရပ္ခံခ်က္ကို ဥေပကၡာျပဳၿပီး ဆရာေတာ္ဦးပညာစာရကို ေထာင္ခ်ခဖို႔ဆိုေက ရခိုင္တျပည္လံုးဟိ ရဟန္း သံဃာေတာ္တိအထိ ကူးစက္လားႏိုင္ပါေရ။ ရီြးေကာက္ပြဲ၀င္ဖို႔ ပ်င္ဆင္ထားေရ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားမ်ား တိုးတက္ေရးပါတီကလည္း ရခိုင္လူထုကို လႈပ္ခါႏုိင္ပါေရ။ ေဒအဖြဲ႔အစည္းတိ၏ ႏုိးၾကားထၾကြမႈစြာ ရခိုင္တျပည္လံုးကို ဦးေဆာင္ႏိုင္ပါေရ။ လူမ်ိုးေရးကို ႏြယ္လာေရ အတြက္ေၾကာင့္ ဗမာ့စစ္တပ္ထဲက ရခိုင္တိ အသွ်င္နာဂိဓေမာ္ကြန္းကိုေတာ့ခါ မေမ့ေလာက္သီးပါ ။

လြတ္လပ္ေရးရၿပီး ေနာက္ပိုင္း ရခိုင္ပညာသွ်င္တိ တနည္းနည္းနန္႔ သတ္ပစ္ခံခရဖူးေရ သမိုင္းအတိြ႔ အႀကံဳတိ ဟိနိန္ၿပီးသားပါ ။ အထူးသျဖင့္ ရခိုင့္သမိုင္းတိကို ရခိုင္လူထုသိေအာင္ ကမၻာကသိေအာင္ ေဖာ္ထုတ္ေရ ရခိုင္ပညာသွ်င္တိ သုေတသီတိ သတ္ပစ္ခံခရေရ သမိုင္းအတိြ႔အႀကံဳက ဟိၿပီးသားပါ။ ေဒတခါထိေက ရခိုင္တိ ဇာလုပ္ဖို႔လဲ။ ရခိုင္သမိုင္းတိကို ရခိုင္တိျပန္လည္ သိလာေအာင္ ႀကိဳးပမ္းမႈတိ အားလံုးစြာ မဟာလူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒဖက္က ရပ္သူတိအတြက္ကေတာ့ခါ မဟာရန္သူျဖစ္ဖို႔ ေသခ်ာပါေရ။ ေဒဆရာေတာ္ကေတာ့ခါ ပိုလို႔ထူးျခားေရ။ လီလ႐ြင့္လားဖို႔ မိဘမဲ့အေခ်တိကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားနိုင္ေရ။ ၿပီးေက အနာဂတ္ ေပ်ာက္မလားေအာင္ အနာဂတ္ကို လမ္းညြန္ ပီးႏုိင္သူျဖစ္ေတ။ အစိေကတိ၏ သဘာ၀က အနာဂတ္၏ ၾကယ္ပြင့္တိျဖစ္ေတ သိပၸံေမာင္၀စကားနန္႔ ေျပာရေက အနာဂတ္မွာ သမၼတေလာင္း၊ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေလာင္း၊ ပညာသွ်င္ေလာင္းတိ မပါလို႔ ဇာသူတတ္အပ္ေျပာႏုိင္ဖို႔လဲ။ ထို႔အတူ ရခုိင္စာပီဆန္းသစ္ေရးကို ကိုယ္တိုင္ ႀကိဳးပမ္းနီၿပီး ကစဥ့္ကလ်ားျဖစ္နီေရ ရခိုင္ယဥ္ေက်းမႈ သမိုင္းအမီြအႏွစ္တိကို စုစည္းထိမ္းသိမ္းနီစြာ ျဖစ္ေတ ။ ေအပိုင္ ထူးျခားခ်က္တိက လိုင္ေျခာင္းထဲက စူးတေခ်ာင္းပိုင္ျဖစ္နီဖို႔စြာ ေသခ်ာေရ။ ရခိုင္တိအတြက္ေတာ့ခါ “စူး” တေခ်ာင္း မဟုတ္ပါ ။ “ေဆာက္” တေခ်ာင္းသာျဖစ္ေတ။ အနာဂတ္ကို ထုဆစ္နီေရ ေဆာက္တေခ်ာင္း ။

အနာတ္ၾကယ္ပြင့္တိျဖစ္ေတ ေဒအေခ်တိက နင္းေခ်ပစ္ဖို႔ ရခိုင္ျပည္နန္႔အ၀ီးဆံုးကို ဆြဲထုတ္လားဗ်ာယ္ ။

ေဒသခံလူထုက ေဒအေခ်တိကုိ တာ၀န္ယူဖို႔ ေျပာနီကတ္ေတၾကားက ဗမာျပည္ကို အဓမၼ ပို႔ပစ္ လိုက္ျခင္းစြာ ရခိုင္တိလက္ပိုက္ ၾကည့္နီလို႔ မရဆိုစြာကို ျပသ လိုက္စြာျဖစ္ေတ ။

ရခိုင္ယဥ္ေက်းမႈ သမိုင္းအမီြအႏွစ္တိဂါ ဇာမွာလဲ။ ဆရာေတာ္ကိုလည္း လုပ္ႀကံဖန္တီးျပီးေက ဖမ္းထားေရဆိုစြာ တျဖည္းျဖည္းနန္႔ ရုပ္လံုးေပၚလာပါေရ။ ျပန္မလြတ္ဘဲ အဓမၼေထာင္ခ်ပစ္ေက ဇာလုပ္ဖို႔လဲ ။ ေဒခ်င့္တိက ရခိုင္ျပည္သူ ျပည္သားအတြက္ တကယ့္စိန္ေခၚမႈတရပ္ျဖစ္ပါေရ ။ ေဒနီရာမွာေတာ့ ခါ ဆရာေတာ္လြတ္ေျမာက္ေရး ၊ ဗမာျပည္ကို အဓမၼေခၚယူလားေရ အေခ်တိကို မူလနီရာသို႔ ျပန္လို႔ေရာက္ဟိေရး၊ အဓမၼသိမ္းယူထားေရ ရခိုင့္သမိုင္းအမီြအႏွစ္တိ မူလနီရာကို မေပ်ာက္ဟိဘဲ ျပန္လည္ေရာက္ဟိေရးနန္႔ မဟာမုနိဗုဒၶ၀ိဟာရေက်ာင္း ျပန္လည္ရွင္သန္လႈပ္ရွားေရးအတြက္ ခုခံကာကြယ္ေရးကို အခ်ိန္ျမွင့္လုပ္ေဆာင္ဖို႔လိုအပ္ေတ ။ ေအခ်င့္တိစြာ ရခိုင္လူထုအတြက္ သမိုင္းကတင္ပၤးလိုက္ေတ သမိုင္းပီးတာ၀န္တခုျဖစ္ေတ ။

စာၾကြင္း ။ ။ အရွင္နာဂိဓေမာ္ကြန္းကို စိန္ေခၚလိုက္စြာျဖစ္ေတ ေဆာင္းပါး Arakan Review မွာ ႐ြီးၿပီး ေနာက္ပိုင္း ျပည္တြင္း၊ ျပည္တြင္းနန္႔ ဆက္စပ္နီသူတိ၊ တပ္ထဲက ရခိုင္အခ်ဳိ႔တိနန္႔ စကားတိေျပာျဖစ္ပါေရ။ တပ္ထဲက ရခိုင္တိလက္ပိုက္ၾကည့္မနီဖို႔ က်ေနာ္ရီြးေတာ့ခါ ျပည္ပက လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔စည္းတခ်ဳိ႕ ထုတ္ျပန္ ေၾကျငာခ်က္ေခ် တေစာင္ေတာင္မထုတ္ျပန္စြာကို ေထာက္ျပကတ္ပါေရ။ တဖက္ကလည္း ျပည္တြင္းထဲက ရခိုင္ တိုင္းရင္းသားမ်ား တိုးတက္ေရးပါတီ၊ ၀ိဇၨာပညာရပ္မ်ား အထူးျပဳ ရခိုင္ေက်ာင္းသား ေက်ာင္းသူမ်ား (တကၠသိုလ္မ်ား – ရန္ကုန္) နန္႔ ရခိုင္ျပည္ အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္၊ ရခိုင္ျပည္က ေက်ာင္းထိုင္ဆရာေတာ္ႀကီး (၁၅) ပါး လက္မွတ္ထိုး ေတာင္းဆိုျခင္းတိနန္႔ ႏိႈင္းယွဥ္ျပကတ္ပါေရ။ က်ေနာ္ကေတာ့ခါ က်ေနာ့္ ဗီဇအတိုင္း နားရာေထာင္ခပါေရ။ ယင္းပိုင္ဆိုေက ျပည္ပမွာဟိေရ ရခိုင္ အသိုင္းအ၀ိုင္း (နယ္သာလန္) ရခိုင္ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ (ျပည္ပ) ဗဟိုနန္႔ ဂ်ပန္ဌာနခြဲ၊ ရခိုင္အမ်ဳိးသမီးမ်ား အစည္းအရံုး၊ ရခိုင္ျပည္ အမ်ဳိးသား ညီညႊတ္ေရး ပါတီ႐ို႔ကို က်ေနာ့္ ေဆာင္းပါးမွာ တမွတ္တရ မွတ္တမ္းတင္ရဖို႔ျဖစ္ပါေရ။ ထို႔အတူ အနာဂတ္ ရခိုင္သမိုင္းမွာလည္း သမိုင္းအျဖစ္က်န္ခဖို႔ေသာခ်ာပါေရ။ ဆရာေတာ္ လြတ္ေျမာက္ေရး လက္မွတ္ထိုး ေတာင္းဆိုခ်က္ကိုလည္း က်ေနာ္ လွမ္းၾကည့္ ျဖစ္ပါေရ။ ဇာသူ႐ို႕ထိုးထားေရလဲလို႔ပါ၊ ေဒါက္တာေအးေက်ာ္၊ ေဒါက္တာေအးခ်မ္းစေရ က်ေနာ္သိေရ ပုဂၢိဳလ္တိပါေရပိုင္ က်ေနာ္သိေရ ကေကာင္း မ်ဳိးခ်စ္ေတဆိုေရ ပုဂၢိဳလ္တိ နာမည္လံုး၀ (လံုး၀) ပါမလာစြာတိကိုလည္းတြိ႔ရပါေရ။ နိုင္ငံျခားသားတိ နာမည္ကိုေတာင္ တြိ႔ရပါလ်က္နန္႔ ရခိုင္ မ်ဳိးခ်စ္ပုဂၢိဳလ္ႀကီးတိ နာမည္ မတိြ႔ရလို႔ စိတ္ထဲမွာ ကသိ ကေအာက္ ျဖစ္ေကေလ့ ေဒခ်င့္က သမိုင္းဆိုစြာကို နားလည္လိုက္ေရ ။

----------
ဝန္ခံခ်က္။ ။ အာရကန္ရီဗ်ဴးက ျမန္မာဘာသာပို႔စ္ကို ရခိုင္ဘာသာနန္႔တတ္ႏိုင္သေလာက္ျပန္ပနာတင္လိုက္ပါေရ။

စြယ္စံုပညာသွ်င္ ဦးေမေအာင္

2010-09-17T10:11:00.000-07:00

. . . အဂၤလိပ္ဘာသာ၌ သာလွ်င္ အထူး ေပါက္ေျမာက္ ခ်ီးမြမ္းေလာက္ေသာ ပဂၢိဳလ္ မဟုတ္သီး။ ျမန္မာဘာသာ - ေပါရာဏႏွင့္ ေဝါဟာရ စာေဟာင္း စာမ်ဥ္း ႐ို႔ကိုလည္း။ အထူးလိုလား လိုက္စားေသာ ပုဂၢိဳလ္ႀကီးျဖစ္ေတ အားေလ်ာ္စြာ။ ယခု နာမည္ ထင္ရွားလ်က္ ဟိေသာ ပ႐ိုဖက္ဆာ ဆရာလြန္း ထံ၌ တပည့္ ခံခဖူး၍။ ရွိဧခ်င္းေဟာင္း ၁၂ ေစာင္တြဲ စာအုပ္ တအုပ္ကို ကိုယ္တိုင္ တည္းျဖတ္၍ပင္ ရိုက္ႏွိပ္ ျဖန္႔ခ်ိ ခဖူးလီသည္။ ဤကဲ့သို႔ စြယ္စံုပညာဂုဏ္ အရည္အခ်င္းျဖင့္ ျပည့္စံုသျဖင့္။ ျမန္မာျပည္ တိုင္းရင္းသား႐ို႔ ရႏိုင္ေသာ ရာထူးမ်ား အနက္။ အႀကီးဆံုး ျဖစ္ေသာ ျပည္ထဲေရး အမတ္ႀကီး ရာထူးျဖင့္။ အစိုးရ႐ို႔၏ ခ်ီးက်ဴး ခန္႔အပ္ျခင္းကို ခံခရသည္ ျဖစ္ရာ။ အဆိုပါ ပုဂၢိဳလ္ႀကီး၊ ထင္ရွား ဟိနီျခင္းသည္။ ျမန္မာျပည္ႀကီး၏ က်က္သေရပင္ ျဖစ္ရကာ။ ယခုကဲ့သို႔။ သက္တန္း မေစ့မီွ။ ကြယ္လြန္ အနိစၥ ေရာက္ရျခင္းအတြက္။ သာ၍ပင္ ဝမ္းနည္းဖြယ္ ျဖစ္ေခ်သည္။ . . . ” . . . [၂ဝဝ၇ ခုႏွစ္၊ ႏိုဝင္ဘာလမွာ Unity စာပီက ပထမ အႀကိမ္ အျဖစ္ ထုတ္ဝီ ျဖန္႕ခ်ိခေရ ေမာင္ေဇယ်ာ၏ 'ကမာၻသိ ျမန္မာမ်ားႏွင့္ ကမာၻသိ ျမန္မာ စာအုပ္မ်ား' က "စြယ္စံုပညာသွ်င္ ဦးေမေအာင္" အေၾကာင္းကို ျပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ျပစြာ ျဖစ္ပါေရ။]

စြယ္စံုပညာသွ်င္ ဦးေမေအာင္

ကိုလိုနီေခတ္ ျမန္မာ့သမိုင္းတြင္ စြယ္စံု ထူးခြ်န္ေသာ ပညာသွ်င္ တဦး မွာ ဦးေမေအာင္ (၁၈၈ဝ - ၁၉၂၆) ျဖစ္သည္။ ဦးေမေအာင္သည္ ကိုလိုနီေခတ္ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ တရားေရး၊ ပညာေရးႏွင့္ စာပီ ယဥ္ေက်းမႈ နယ္ပယ္ အသီးသီးတြင္ ရွိတန္းမွ ဦးေဆာင္ဦး႐ြက္ ပါဝင္ခသူ တဦး ျဖစ္သည္။

ဦးေမေအာင္သည္ ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ ပတ္သက္လွ်င္ ျမန္မာ့ လြတ္လပ္ေရး ႀကိဳးပမ္းမႈ သမိုင္းတြင္ အလြန္ အေရးပါခေသာ ဝိုင္အမ္ဘီေအ (YMBA) ေခၚ ဗုဒၶဘာသာ ကလ်ာဏ ယုဝအသင္း (၁၉ဝ၆) ကို ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သူ၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ ပထမဆံုး အႀကိမ္ က်င္းပေသာ ဝိုင္အမ္ဘီေအ အသင္းမ်ား အစည္းအေဝးတြင္ ခ်ယ္ယာမင္ (သဘာပတိ) အျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္ခသူ၊ ၁၉၁၇ ခုႏွစ္တြင္ ကာလကတၲားသို႔ အႏိၵယႏိုင္ငံ ဆိုင္ရာ အတြင္းဝန္ မြန္ေတဂူႏွင့္ လားေရာက္ တြိ႕ဆံုရန္ ဝိုင္အမ္ဘီေအမွ ႐ီြးခ်ယ္ စီ႐ႊတ္ေသာ ကိုယ္စားလွယ္ အဖဲြ႕ဝင္ အျဖစ္ လားေရာက္ခသူ တဦး ျဖစ္သည္။

အုပ္ခ်ဳပ္ေရး နယ္ပယ္တြင္ အစိုးရ ရွိနီ တဦး အျဖစ္ လည္းေကာင္း၊ ဒိုင္အာခီ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးတြင္ ဒုတိယေျမာက္ ျပည္ထဲေရး ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ အျဖစ္ လည္းေကာင္း ေဆာင္႐ြက္ခသည္။ တရားဥပေဒ ေလာကတြင္ ထူးခြ်န္ ထက္ျမက္ေသာ ဝတ္လံုေတာ္ရ၊ တရားသူႀကီး၊ တရားလႊတ္ေတာ္ တရားဝန္ႀကီး၊ ျမန္မာ ဗုဒၶဘာသာ တရားဥပေဒႏွင့္ ပတ္သက္၍ အဆံုးအျဖတ္ ပီးႏိုင္သူ ပညာသွ်င္ တဦးအျဖစ္ သတ္မွတ္ ခံရသည္။ ပညာေရးႏွင့္ ပတ္သက္လွ်င္ ဥပေဒ ပညာကို အဂၤလန္ျပည္ ကိန္းဘရစ္ တကၠသိုလ္၌ သင္ၾကားခ၍ ဥပေဒဘဲြ႕ (L.L.B) ႏွင့္ မဟာ ဝိဇၨာဘြဲ႕ (M.A) ရခသည္။ ဝတ္လံုဘြဲ႕ (Barrister at Law) ကို လင္ကြန္းအင္း ဥပေဒေက်ာင္းမွ ေအာင္ျမင္၍ ျမန္မာ ပညာေရး ဆင္ဒီကိတ္ အဖဲြ႕မွ ခ်ီးျမႇင့္သည့္ ဘီဂန္ဒက္ ႐ီႊတံဆိပ္ ရဟိခသည္။ ထိုဆုမွာ ဘက္စံု ပညာ ထူးခြ်န္သူမ်ားကို ခ်ီးျမႇင့္သည့္ အဆင့္ျမင့္ ပညာေရးဆု တဆု ျဖစ္သည္။ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ ဥပေဒ ဌာန၏ ပထမဦးဆံုးေသာ အခ်ိန္ပိုင္း ဥပေဒ ပါေမာကၡ (၁၉၂၁ - ၂၂) အျဖစ္လည္း ေဆာင္႐ြက္ခသည္။

စာပီ ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဦးေမေအာင္သည္ ျမန္မာ စာပီ ျမန္မာ့ ယဥ္ေက်းမႈ ျမန္မာ့ ဓေလ႔႐ို႕ကို အထူး႐ိုသီ ေလးစားသူ တဦး အျဖစ္ ထင္ရွားသည္။ ငယ္စဥ္က ျမန္မာစာပီ၊ ျမန္မာ့ ရာဇဝင္ကို ေက်ာင္းတြင္ ဘာသာရပ္ တခု အျဖစ္ စနစ္တက် သင္ၾကားခြင့္ မရေသာ္လည္း ဘိလပ္ျပန္ ဝတ္လံုေတာ္ရ ဘဝတြင္ ျမန္မာ ပညာဟိမ်ားထံ တပည့္ခံ၍ ေလ့လာ လိုက္စား ခသည္။ အထူးသျဖင့္ ဆရာလြန္း (မစၥတာ ေမာင္မိႈင္း) အား ဆရာတင္၍ ပညာရွာခသည္။ ဤသို႔ျဖင့္ ၁၉၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ပီ၊ ပုရပိုက္တြင္ တိမ္ျမဳပ္နီေရ ဧခ်င္းမ်ားကို စနစ္တက် တည္းျဖတ္၍ ဧခ်င္းေဟာင္း ၁၂ ေစာင္တြဲ အမည္ျဖင့္ ထုတ္ဝီခသည္။ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕ ရမၼာပူရ စာပံုႏွိပ္တိုက္တြင္ ပံုႏွိပ္၍ ကိုယ္တိုင္ ထုတ္ဝီချခင္း ျဖစ္သည္။ ရမၼာပူရ စာပံုႏွိပ္တိုက္မွာ ေယာကၡမ ဦးထြန္းျဖဴပိုင္ ပံုႏွိပ္တိုက္ ျဖစ္သည္။ ဧခ်င္းေဟာင္း ၁၂ ေစာင္တဲြတြင္ -

ရခိုင္မင္း (အဒူမင္းညိဳ)
သခင္ေထြး(ထြီး) ဧခ်င္း (သွ်င္သူရဲ)
မင္းတရား ေ႐ႊ(႐ႊီ)ထီး ဧခ်င္း (ေလွာ္ကားသံုးေထာင္မွဴး)
မင္းတရား ေ႐ႊ(႐ႊီ)ထီးနားေတာ္သြင္း ဧခ်င္း (ေလွာ္ကားသံုးေထာင္မွဴး)
မင္းတရားမယ္ေတာ္ ဧခ်င္း (နဝေဒးႀကီး)
နတ္သွ်င္မယ္ေတာ္ ဧခ်င္း (ဆီးကိုင္းစား)
မဟာဥပရာဇ ဧခ်င္း (တလုပ္ၿမိဳ႕စား)
မင္းရဲေက်ာ္စြာစုန္ ဧခ်င္း (ရာဇဗာဟု)
သခင္ႀကီး ဧခ်င္း (ပယ္သူငယ္စား ရွင္ျမတ္ေခါင္)
ယိုးဒယား မိဖုရား ဧခ်င္း (နဝေဒးႀကီး)
မင္းရဲနရာ ဧခ်င္း (မင္းေဇယရႏၱမိတ္)
မင္းရဲဒိဓၶ ဧခ်င္း (ရွင္သံခို) ႐ို႕ ပါဝင္သည္။

ဦးေမေအာင္ တည္းျဖတ္ေသာ ဧခ်င္းေဟာင္း ၁၂ ေစာင္တြဲ ထြက္ေပၚ လာေသာအခါ ျမန္မာႏိုင္ငံ သုေတသန အသင္းဂ်ာနယ္ (JBRS) အတြဲ ၂၊ အပိုင္း ၁ (၁၉၁၂) တြင္ ပါေမာကၡ ဒူ႐ိြဳင္ဆယ္ (Mon. C. Duroiselle) က Old historical ballad (1) အမည္ျဖင့္ အက်ယ္တဝင့္ ႐ြီးသား ခ်ီးက်ဴးပါသည္။ တည္းျဖတ္သူ ကိုယ္တိုင္ နိဒါန္း၊ ယွင္းလင္းခ်က္မ်ားႏွင့္ စနစ္တက် ေဆာင္႐ြက္ခရာ ေနာင္အခါ ျမန္မာႏိုင္ငံ သုေတသန အသင္းက တည္းျဖတ္ ထုတ္ဝီေရ ျမန္မာက်မ္းေပါင္း ၄၆ က်မး္၏ ႐ွိၿပီးဟု ဆိုႏိုင္ပါသည္။ အထူးသျဖင့္ ထိုအခ်ိန္က ျမန္မာစာပီ အားပီးမႈ အဆင့္အတန္းမွာ မ်ားစြာ နိမ့္က် မ်က္ႏွာငယ္စရာ ဦးေမေအာင္ ကဲ့သို႔ ဘိလပ္ျပန္ ဝတ္လံုေတာ္ရ တဦးက ျမန္မာစာပီကို အလီးမူ ေဆာင္႐ြက္ချခင္းသည္ ဂုဏ္ယူဖြယ္ပင္ ျဖစ္သည္။ ဦးေမေအာင္သည္ ဝိုင္အမ္ဘီေအက ႀကီးမွဴး ဖြင့္လွစ္ေသာ ျမန္မာ ကဗ်ာလကၤာ သင္တန္းမ်ားတြင္လည္း ပါဝင္ ပို႔ခ်ခပါသည္။
၁၉၁၃ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္ဝါရီလတြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ပဲခူးခ႐ိုင္ ဝန္သွ်င္ေတာ္မင္းႀကီး ႐ံုး၌ ၿဗိတိသွ် ပဋိညာဥ္ခံ အရာဟိမ်ား ႐ြီးခ်ယ္ရန္ စံုစမ္းေရ ေဆြးေႏြးပဲြ တခု ျပဳလုပ္ခသည္။ ထိုေဆြးေႏြးပဲြသို႔ တက္ေရာက္ခေသာ ဘိလပ္ျပန္ ဝတ္လံုေတာ္ရ ဦးေမေအာင္သည္ ႐ိုးရာ ေခါင္းေပါင္းျဖဴေဖာ့လံုး၊ ထိုင္မသိမ္း အကႌ်၊ ေတာင္ရွည္ ပုဆိုး႐ို႔ကို ျမန္မာ့ ယဥ္ေက်းမႈ အတိုင္း ဝတ္ဆင္ခရာ သူရိယ သတင္းစာ အယ္ဒီတာ ဆရာလြန္းသည္ အားရဝမ္းသာ ‘ပဋိညာဥ္ခံဘြဲ႕ ေတးထပ္’ ရြီး၍ ခ်ီးက်ဴးခသည္။ ယင္းေတးထပ္ကို သူရိယ သတင္းစာ (၁၈ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁၉၁၃) တြင္ ေဖာ္ျပခသည္။

“မ်ိဳးျမန္မာ ညိႇဳးလာခဗ်ာယ္မို႔၊၊ ကိုးရာမဲ့ခ်ိန္တြင္၊

ရိုးရာကြယ့္မတိမ္ခ်င္ေရ၊ ပဋိညာဥ္ခန္႔ပြဲ။ ။

ျမင္ရခ်က္ ကိုယ္သဏၭာန္မွာ၊ ဗိုလ္ဆံ ဆံ မ်ားၾကားသဘဲ။ ။

နန္းစ႐ိုက္ က်မ္းသိုက္ႏြယ္ေရ၊ လြမ္းလိုက္ဖြယ္တပဲြ။ ။

မန္းဂိုုက္ႏွယ္ဆင္ႏႊဲလို႔၊ သြင္တနဲတင့္ေအာင္။ ။

ေဖာ့လံုးျဖဴ ၿမိဳင္ၿမိဳင္ထိန္းပါလို႔၊ ထိုင္မသိမ္းဝတ္လို႔ျမင္ေယာင္။ ။

မင္းတပါး ဦးေမေအာင္မွာ၊ မွဴးေကေသွ်ာင္ သဒၶါၿမိဳ႕ပါလို႔၊

ျမန္မာ႐ို႔ ကိုးၾကစရာ၊ ျဖိဳးကသမာၻ၊

ၾသဘာဆုခြန္းလွစ္ျဖာေရ၊ သြန္းေမတၲာေလာင္းပါ၏ေလး။ ။”

(အထူးမွာၾကားခ်က္။ ။ ကၽြန္ေတာ္လည္း ေတးထပ္ကိုဇာပိုင္စပ္ေတဆိုစြာကိုနားမလည္ပါ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ ေအာက္က ျမန္မာဘာသာမူရင္းကိုပါထည့္ပီးလိုက္ျခင္းျဖစ္ပါေရ။ အထက္ကစြာ ကၽြန္ေတာ္ ရခိုင္ပိုင္ျပန္ထားစြာပါ။

“မ်ိဳးျမန္မာ ညိႇဳးရွာခဲ့ၿပီမို႔၊ ကိုးရာမဲ့ခ်ိန္တြင္၊

ရိုးရာကြယ့္မတိမ္ခ်င္တယ္၊ ပဋိညာဥ္ခန္႔ပြဲ။ ။

ျမင္ရခ်က္ ကိုယ္သဏၭာန္မွာ၊ ဗိုလ္ဆံ ဆံ မ်ားၾကားသဘဲ။ ။

နန္းစ႐ိုက္ က်မ္းသိုက္ႏြယ္တယ္၊ လြမ္းလိုက္ဖြယ္တပဲြ။ ။

မန္းဂိုုက္ႏွယ္ဆင္ႏႊဲလို႔၊ သြင္တနဲတင့္ေအာင္။ ။

ေဖာ့လံုးျဖဴ ၿမိဳင္ၿမိဳင္ထိန္းပါလို႔၊ ထိုင္မသိမ္းဝတ္လို႔ျမင္ေယာင္။ ။

မင္းတပါး ဦးေမေအာင္မွာ၊ မွဴးေကေသွ်ာင္ သဒၶါၿမိဳ႕ပါလို႔၊

ျမန္မာတို႔ ကိုးၾကစရာ၊ ျဖိဳးကသမာၻ၊

ၾသဘာဆုခြန္းလွစ္ျဖာတယ္၊ သြန္းေမတၲာေလာင္းပါရဲ႕ေလး။ ။”)

ဟူ၍ ျဖစ္သည္။

ဦးေမေအာင္၏ ထင္ရွားေသာ ဥပေဒ စာအုပ္မွာ ျမန္မာ ဗုဒၶဘာသာ ဓမၶသတ္ ဥပေဒမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ A Selection of Leading Cases on Buddhist Law ျဖစ္သည္။ ယင္းစာအုပ္ကို ၁၉၁၄ တြင္ Part I. Matrimonial Law၊ ၁၉၁၆ ခုႏွစ္တြင္ Part II. Adoption, Pre-emption Gift, and Religious Usage၊ ၁၉၁၉ တြင္ Part III. Succession and Inheritance ဟူ၍ ထြက္ေပၚလာသည္။ ၁၉၂၆ ခုႏွစ္တြင္ ထုတ္ဝီၿပီး ၃ ပိုင္းကို ေပါင္း၍ ဒုတိယအႀကိမ္ ထပ္မံ ပံုႏွိပ္သည္။ ဒုတိယ အႀကိမ္မူတြင္ တည္းျဖတ္သူ ေမာင္ေအးေမာင္ M.A., LL.B (Cantab) of Middle Temple, Barrister-at-Law ျဖစ္သည္။ ေမာင္ေအးေမာင္မွာ ထက္ျမက္ေသာ ဥပေဒ ပညာသွ်င္ ဖဆပလေခတ္ တရားေရး ဝန္ႀကီး ေဒါက္တာ ေအးေမာင္ ျဖစ္သည္။ ဦးေမေအာင္သည္ ဗုဒၶဘာသာ ဓမၼသတ္ ဥပေဒ စာအုပ္ျဖင့္ ၁၉၂၂ ခုႏွစ္တြင္ ကိန္းဘရစ္ တကၠသိုလ္မွ ဥပေဒ မဟာဝိဇၨာဘြဲ႕ (L.L.M) ထပ္မံ ခ်ီးျမႇင့္ ခံရသည္။

ဦးေမေအာင္၏ စြယ္စံု ထက္ျမက္ေသာ အရည္အခ်င္းမ်ားကို ေထာက္၍ ထိုေခတ္ အုပ္ခ်ဳပ္သူ ၿဗိတိသွ် ပညာတတ္ အသိုင္းအဝိုင္း၊ အိုင္စီအက္စ္ ဝန္ထမ္းမ်ားကပင္ ျမန္မာ တိုင္းရင္းသာ႐ို႔၏ ပင္ကိုဉာဏ္ ထူးခြ်န္္ ထက္ျမက္မႈ၊ ယဥ္ေက်းမႈ အဆင့္တန္း ျမင့္မားမႈ႐ို႔ကို ဝန္ခံခကတ္သည္။ ပညာေရး နယ္ပယ္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ တခုတည္းေသာ သက္တမ္းရွည္ၾကာ က်န္လိုက္ေတ ျမန္မာႏိုင္ငံ သုေတသန အသင္း (၂၉ မတ္ ၁၉၁ဝ) ကို တည္ေထာင္ခသူမ်ားတြင္ တဦး အပါအဝင္ ျဖစ္သည္။ အသင္းႀကီး၏ တိုးတက္ရာ တိုးတက္ေၾကာင္းကို အားသြန္ခြန္စိုက္ တက္တက္ၾကြ႔ၾကြ အၿမဲပါဝင္ ေဆာင္႐ြက္ခသူ တဦး ျဖစ္သည္။ အသင္းႀကီး၏ ႏွစ္ပတ္လည္ အစည္းအေဝးမ်ား၊ ဆပ္ေကာ္မတီ အစည္းအေဝးမ်ားတြင္ အစဥ္အၿမဲ ေဆြးေႏြး အၾကံပီးေသာ ပုဂၢိဳလ္ တဦးလည္း ျဖစ္သည္။ စိတ္ဝင္စားဖြယ္ အၾကံေကာင္း ဉာဏ္ေကာင္းမ်ားကို ပီး၍ အသင္း လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ စိတ္နန္႔ကိုယ္ပါ ႏွစ္ျမဳပ္ ထားႏိုင္သူ ဟုလည္း သတ္မွတ္ခံရသည္။ အထူးသျဖင့္ စကားေျပာ ေကာင္းသူ၊ သြက္လက္သူ၊ စြယ္စံု ထူးခြ်န္သူဟု ထင္ရွားသည္။ ေက်ာက္စာဝန္ မစၥတာ ေတာ္စိန္ခိုသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ရွိေဟာင္း သုေတသန တိြ႕ဟိခ်က္ အေထာက္အထားမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ တ႐ုတ္ ယဥ္ေက်းမႈ ၾသဇာ အလီးပီး တင္ျပတိုင္း ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ကန္႔ကြက္ ေဆြးေႏြးေလ့ ဟိသူ တဦး ျဖစ္သည္။ ထုိကန္႔ကြက္ခ်က္မ်ားကို အသင္းမွ ထုတ္ဝီေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံ သုေတသန အသင္း ဂ်ာနယ္တြင္ တိြ႕ႏိုင္ပါသည္။ ဦးေမေအာင္သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ သုေတသန အသင္းႀကီး၏ ဒုတိယ ဥကၠ႒ အျဖစ္ ႏွစ္ေပါင္မ်ားစြာ ႐ီြးခ်ယ္ ခံခရ႐ံုမွ်မက ဥကၠ႒၊ ဆပ္ေကာ္မတီဝင္၊ ဂုဏ္ထူးေဆာင္ သုေတသန ဂ်ာနယ္ အယ္ဒီတာ တာဝန္မ်ားကိုပါ ထမ္းေဆာင္ခသည္။ အသင္းမွ ႀကီးမွဴး က်င္းပေသာ ျမန္မာစာပီ ၿပိဳင္ပဲြမ်ားတြင္ အကဲျဖတ္ လူႀကီး၊ ဆုေငြအတြက္ အလွဴသွ်င္၊ ျမန္မာက်မ္းမ်ား ပံုႏွိပ္ တည္းျဖတ္ ထုတ္ဝီေရး အဖဲြ႕ သဘာပတိ တာဝန္မ်ားကိုလည္း ေဆာင္႐ြက္ခသည္။ အသင္းမွ ထုတ္ဝီေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံ သုေတသန အသင္း ဂ်ာနယ္တြင္ စာအုပ္ ေဝဖန္ခ်က္၊ စံုစမ္း မန္းျမန္းခ်က္ မွတ္စုတို၊ အယ္ဒီတာ့ဘားသို႔ ပီးစာႏွင့္ သုေတသန ေဆာင္းပါးမ်ား ႐ြီးသားခရာ ယင္း႐ုိ႔မွာ -

‘Inaugural address.’ JBRS. Vol.1, (Jun 1911) P.2-9.
. ‘Shwe Zan Aung’s logic in Burmese (Myanmar)’ JBRS. Vol.1, Pt.1 (June 1911) P. 113-117
‘Note on Saya Thein’s Shin Sawbu.’ JBRS. Vol.1, Pt.2 (Dec 1911) P.16-18
‘Critical note on Mr.Taw Sein Ko’s paper on ‘The Chinese antiquities of Pagan.(Bagan).’ JBRS. Vol.1, Pt.2 (Dec 1911) P.43-46.
‘Shwe Nat-Taung Thamaing. ‘JBRS. Vol.1, Pt.2 (Dec 1911) P.56-57.
‘Name of Burmese(Myanmar)Kings.’ JBRS. Vol.1, Pt.1 (June 1911) P.83-84.
‘Garu and Lahu.’ JBRS. Vol.1, Pt.1 (June 1911) P.88-91
‘The chronology of Burma(Myanmar).’ JBRS. Vol.2, Pt1 (June 1912) P.8-29
‘Prome and Pyus’. JBRS. Vol.2, Pt.1 (June 1912) P.72-74
‘Origin of the world”Talaing”.’ JBRS. Vol.2, Pt.1 (June 1912) P. 73-74
‘To the editor,Rangoon (Yangon) Gazette’. JBRS. Vol.2, Pt.1 (June 1912) P. 80-81, 83-84, 86-87
‘Burmese(Myanmar) prosody’. JBRS. Vol.2, Pt.1 (June 1912) P.92-93
‘The Burmese (Myanmar)era.’ JBRS. Vol.2, Pt.2 (Dec 1912) P.197-203
‘Note to the legend of the Kyaukwaing Pagoda.’ JBRS. Vol.2, Pt.2 (Dec 1912) P.217
‘Burmese spelling’. JBRS. Vol.2, Pt.2 (Dec 1912) P. 260-262
‘Archaeology in Burma (Myanmar).’ JBRS. Vol.2, Pt.2 (Dec 1912) P. 267-269.
‘Burmese sketches.’ JBRS. Vol.3, Pt.2 (Dec 1913) P. 191-192.
‘The derivation of Ramanna.’ JBRS. Vol.4, Pt.2 (Dec 1914) P. 148.
‘Note on Saya Thein’s Let-we-thondara.’ JBRS. Vol.6, Pt.2 (Dec 1916) P.9.
‘Some Mon Place-names.’ JBRS. Vol.7, Pt.2 (Dec 1917) P. 143-145.

ျမန္မာႏိုင္ငံ သုေတသန အသင္း ဂ်ာနယ္တြင္ ဦးေမေအာင္႐ြီးသားခေသာ ေဝဖန္ခ်က္၊ မွတ္ခ်က္၊ ေဆြးေႏြးခ်က္၊ သုေတသန စာတမ္းမ်ား အနက္ မြန္ေဒသ အမည္မ်ား (Some Mon Place- name’s) ႏွင့္ ျမန္မာျပည္ ရက္စဲြသမိုင္း (Chronology of Burma) ႐ို႔မွာ စိတ္ဝင္စားဖြယ္ ေကာင္းသည္ႏွင့္ အမွ် ပညာသွ်င္မ်ား၏ ႏွစ္သက္ျခင္း ခံရသည္။ မြန္ေဒသ အမည္ အခ်ိဳ႕တြင္ ေအာက္ျမန္မာႏိုင္ငံဟိ ရန္ကုန္၊ ကမာ႐ြတ္၊ အင္းစိန္၊ မဂၤလာဒံု၊ က်ိဳကၠဆံ၊ သဃၤန္းကြ်န္း၊ ေကာ့ခ်ဲ၊ ဓားပိန္၊ ပဲခူး၊ ဇိုင္ဂႏိုင္၊ စစ္ေတာင္း၊ မုတ္ပလင္၊ က်ိဳက္ကသာ၊ က်ိဳက္ထို၊ သထံု၊ ဇင္းက်ိဳက္၊ ေပါင္၊ မုတၲမ၊ ေမာ္လၿမိဳင္၊ ထားဝယ္၊ တနသၤာရီ၊ ေမွာ္ဘီ၊ သာယာဝတီ၊ တာပြန္၊ သံလွ်င္၊ ဒလ၊ ခေနာင္တို၊ တြံေတး၊ ေဒးဒရဲ၊ ဖ်ာပံု၊ ေညာင္တုန္း၊ က်ံဳေပ်ာ္၊ ပုသိမ္ ေဒသ အမည္ ၃၃ မ်ိဳး၏ မြန္ေဝါဟာရ ရင္းျမစ္မ်ားကို တင္ျပထားပါသည္။ ျမန္မာျပည္ရက္စဲြ သမိုင္း သုေတသန စာတမ္းကို အဂၤလိပ္ဘာသာေရး ရည္ၫႊန္းက်မ္း ၁၇ က်မ္း၊ ျမန္မာဘာသာေရး ရာဇဝင္ သမိုင္းက်မ္း ၂၅ က်မ္းကို စနစ္တက် ကိုးကား၍ ဘီစီ ၈ ရာစုခန္႔ တေကာင္းေဒသတြင္ အဘိရာဇာ နန္းစိုက္သည္မွ ေအဒီ ၁၇၅၂ ေ႐ႊဘိုတြင္ အေလာင္းမင္းတရား ကုန္းေဘာင္ဆက္ စတင္သည္ အထိ ရက္စဲြ သကၠရာဇ္ျဖင့္ ျမန္မာ့သမိုင္းကို ရြီးသားထားသည္။ ကိုးကား ရည္ၫႊန္းရာ ျမန္မာ ရာဇဝင္က်မ္း ၂၅ က်မ္းတြင္ ဦးကုလား ရာဇဝင္၊ တြင္းသင္း ရာဇဝင္၊ ရာဇဝင္ေက်ာ္၊ သံလ်င္ရာဇဝင္၊ မဟာမုနိသမိုင္း၊ မဟာေဇယ်၏ ရခိုင္ ရာဇဝင္၊ ရခိုင္ မင္းသမီး ဧခ်င္း ႐ို႔မွာ ပံုႏွိပ္မူ မထြက္သီး၍ ပီမူမ်ားကို ေလ့လာၿပီး ရြီးသားချခင္း ျဖစ္သည္။ ထိုေၾကာင့္ ဦးေမေအာင္ ႐ုတ္တရက္ ကြယ္လြန္ခ်ိန္တြင္ ပါဠိ ပါေမာကၡ ဦးေဖတင္ေမာင္က သုေတသန ဂ်ာနယ္တြင္ ဝမ္းနည္း မွတ္တမ္း ရြီးေသာအခါ “ဦးေမေအာင္သည္ သုေတသန နယ္ပယ္တြင္ ေဇာက္ခ်ခလွ်င္ ပထမတန္းစား သုေတသန ပညာသွ်င္ အျဖစ္ တိြ႕ႏိုင္ေၾကာင္း” The Chronology of Burma (Myanmar) စာတမ္းကို ေထာက္၍ မွတ္ခ်က္ ခ်ခပါသည္။

ဦးေမေအာင္၏ အျခား ထင္ရွားေသာ ယဥ္ေက်းမႈ စာတမ္းမွာ ၁၉၁ဝ ခုႏွစ္ လန္ဒန္ၿမိဳ႕ လိြဳက္ကရိတ္တာ ၿဗိတိန္ ပံုႏွိပ္တိုက္မွ ထုတ္ေဝသည့္ Twentieth Century Impression of Burma (Myanmar) ၂ဝ ရာစု ျမန္မာ့ ပံုရိပ္တြင္ ျမန္မာ့ ယဥ္ေက်းမႈ ဓေလ့ဆိုင္ရာ ‘Burmese (Myanmar) Manners and Customes’ စာတမ္း ျဖစ္သည္။

ဦးေမေအာင္ကို ၁၈၈ဝ ျပည့္ႏွစ္၊ ဇန္နဝါရီ ၆ ရက္နိ႔တြင္ စစ္ေတြၿမိဳ႕၌ အဖ ဦးသာဒိုးျဖဴး၊ အမိ ေဒၚေႏွာင္းေဒြး႐ို႕မွ ဖြားသည္။ မီြးခ်င္း ၄ ေယာက္တြင္ ဒုတိယေျမာက္ သားျဖစ္သည္။ ငယ္စဥ္ကပင္ မိဘမ်ား ကြယ္လြန္၍ အမိဖက္မွ ဘာႀကီး ျဖစ္သူ ဦးလွေအာင္၊ ေဒၚျမေမ႐ို႔က အိႏိၵယသို႔ ေခၚယူ၍ ကာလကတၲားတြင္ ပညာ သင္ခရသည္။ ဦးလွေအာင္မွာ ျမန္မာ တိုင္းရင္းသားမ်ား ထဲမွ တဦးတည္းေသာ မဒရပ္ ေငြတိုက္ မင္းႀကီး အျဖစ္ အမႈ ထမ္း႐ြက္ခရ၍ ေငြစာရင္း မင္းႀကီး ဦးလွေအာင္ အျဖစ္ ထင္ရွားသည္။ ေဒၚျမေမမွာ စစ္ကဲ ဦးေထာ္ေလး၏ သမီးျဖစ္၍ မင္းႀကီးကေတာ္ ေဒၚျမေမဟု လူသိမ်ားသည္။ ဦးေမေအာင္မွာ စစ္ကဲ ဦးေထာ္ေလး၏ ဒုတိယ အိမ္ေထာင္မွ မီြးဖြားေရ သမီး ေဒၚျမေမ၏ ခင္ပြန္း ေငြတိုက္မင္းႀကီး ဦးလွေအာင္၏ တူျဖစ္သည္။ ဦးေမေအာင္သည္ ကာလကတၲားႏွင့္ ရန္ကုန္ အစိုးရ အထက္တန္း ေက်ာင္းတြင္ ပညာသင္၍ တကၠသိုလ္ဝင္တန္း စာမိန္းပဲြ၌ ျမန္မာစာႏွင့္ အဂၤလိပ္စာ ပထမရ သျဖင့္ ရေနာင္း ဘုရင္ခံဆု ခ်ီးျမႇင့္ခံရသည္။ ရန္ကုန္ ေကာလိပ္ အက္ဖ္ေအ (ဥပစာတန္း) တြင္ ပထမရ၍ ဂ်ားဒင္းဆု ထပ္မံ ရဟိသည္။ ၁၈၉၈ ခုႏွစ္၊ ဘီေအ ေနာက္ဆံုးတန္းတြင္ ပညာ သင္နီစဥ္ က်န္းမာေရး ခ်ိဳ႕ယြင္း၍ ေက်ာင္းမွ ထြက္ခရသည္။ ၁၉ဝ၂ ခုႏွစ္တြင္ ဒုတိယတန္း ရွိနီ စာမိန္းပဲြ ေအာင္ျမင္ခသည္။
၁၈၉၉ ခုႏွစ္တြင္ ေမာ္လျမိဳင္ၿမိဳ႕ ရမၼာပူရ စာပံုႏွိပ္တိုက္ ဦးထြန္းျဖဴ၊ ေဒၚေမ႐ို႔၏ သမီး မသိန္းျမႏွင့္ လက္ထပ္ခသည္။ ေဒၚေမမွာ အခြန္ဝန္ ဦးအုန္းေ႐ႊ၊ ေဒၚမွ်ား၏ သမီး ျဖစ္သည္။ ေဒၚမွ်ားမွာ စစ္ကဲႀကီး ဦးေထာ္ေလးႏွင့္ ပထမ အိမ္ေထာင္ဆက္ ေဒၚမင္းလူ႐ို႔မွ ဖြားျမင္ရာ ေဒၚသိန္းျမမွာ စစ္ကဲႀကီး ဦးေထာ္ေလး၏ ျမစ္ျဖစ္သည္။

ဦးေမေအာင္သည္ ၿမိတ္ၿမိဳ႕ အထက္တန္းေက်ာင္း အထက္တန္းျပ၊ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕ သွ်င္မဗုဒၶေဃာသ အထက္တန္း ေက်ာင္းအုပ္၊ ၁၉ဝဝ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္ ေမာ္တင္လမ္း ဦးေ႐ႊအုိး ရခဲစက္ႏွင့္ သစ္ဝါးေရာင္းဝယ္ေရး မန္ေနဂ်ာအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္သည္။ ၁၉ဝ၂ ခုႏွစ္တြင္ ဒုတိယတန္း ရွိနီ စာေမးပဲြ ေအာင္ျမင္ၿပီးေနာက္ ညီအစ္ကိုဝမ္းကဲြ ေတာ္စပ္သူ ဦးဘလွေအာင္ (ေငြစာရင္း မင္းႀကီး ဦးလွေအာင္၊ မင္းႀကီးကေတာ္ ေဒၚျမေမ႐ို႔၏ တဦးတည္းေသာသား) ႏွင့္အတူ ‘ေအာင္ႏွင့္ ေအာင္’ အမည္ျဖင့္ ရွိနီလုပ္ငန္းကို လုပ္ကိုင္သည္။

၁၉ဝ၄ ခုႏွစ္တြင္ ဦးဘလွေအာင္ႏွင့္ အတူ အဂၤလန္သို႔ ဥပေဒ ပညာသင္ ထြက္ခြာခသည္။ ၁၉ဝ၄ မွ ၁၉ဝ၇ ခုႏွစ္ အတြင္း အဂၤလန္ႏိုင္ငံ ကိန္းဘရစ္ တကၠသိုလ္မွ ဥပေဒဘဲြ႕ (LL.B)၊ မဟာဝိဇၨာဘြဲ႕ (M.A) ႏွင့္ လင္ကြန္းအင္း ဥပေဒ ေက်ာင္းမွ ဘာရစ္စတာ အက္ထ္ေလာ (Barrister-at-Law) ဝတ္လံုဘြဲ႕မ်ားကို ထူးခြ်န္စြာ ရခ၍ ျမန္မာႏိုင္ငံ ပညာေရး ဆင္ဒီကိတ္ အဖဲြ႕၏ ဘက္စံု ပညာ ထူးခြ်န္ဆု ဘီဂန္ဒက္ ႐ီႊတံဆိပ္ ခ်ီးျမႇင့္ခံရသည္။

၁၉ဝ၈ မွ ၁၉၂ဝ အတြင္း ဘိလပ္ျပန္ ဝတ္လံုေတာ္ရ အျဖစ္ အသက္မီြး ဝမ္းေက်ာင္းျပဳ၍ ဝုိင္အမ္ဘီေအ (YMBA) ေခၚ ဗုဒၶဘာသာ ကလ်ာဏယုဝ အသင္းႀကီးတြင္ ပါဝင္ ေဆာင္႐ြက္ခသည္။ ဘိလပ္ျပန္ ဝတ္လံုေတာ္ရ ဦးပု (နန္းရင္းဝန္ ဦးပု)၊ ပညာဝန္ ဦးမုန္း၊ အၿငိမ္းစားဝန္ေထာက္ ဦးေဖ႐ို႔ႏွင့္ အတူ ဝိုင္အမ္ဘီေအ အသင္းမ်ား ဖဲြ႕စည္း တည္ေထာင္ေရး အတြက္ နယ္မ်ားသို႔ ဆင္း၍ တရားေဟာရာ ဝိုင္အမ္ဘီေအ အသင္းႀကီး၏ ရွိတန္း ဦးေဆာင္သူ တဦး ျဖစ္လာသည္။ ၁၉၁၁ ခုႏွစ္ ရန္ကုန္ျမိဳ႕တြင္ က်င္းပေသာ အရပ္ရပ္ ဝိုင္အမ္ဘီေအအသင္းမ်ား အစည္းအေဝးႀကီးတြင္ ခ်ယ္ရာမင္ (သဘာပတိ) အျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္ခသည္။ ၁၉၁၆ ခုႏွစ္ ဟသၤတၿမိဳ႕တြင္ က်င္းပေသာ စတုတၴ အႀကိမ္ ညီလာခံတြင္ အစည္းအေဝး သဘာပတိ အျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္သည္။ ၁၉၁၇ ခုႏွစ္၊ ႏိုဝင္ဘာလတြင္ ဦးေဖ၊ ဦးဘေဘ၊ ဝတ္လံုေတာ္ရ ဦးစု (မႏၱေလး) ႐ို႔ႏွင့္အတူ အိႏၵိယႏိုင္ငံ ကာလကတၲားသို႔ လားေရာက္၍ အိႏိၵယႏိုင္ငံ ဆိုင္ရာ အတြင္းဝန္ မြန္ေတဂူကို တိြ႕ဆံုၿပီး ကိုယ္ပိုင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို တင္ျပခသည္။
ဝိုင္အမ္ဘီေအ အသင္းႀကီးသည္ မူလ ရည္မွန္းခ်က္ ျဖစ္ေသာ အမ်ိဳး ဘာသာ သာသနာ ကိစၥမ်ားတြင္ သာမက ႏိုင္ငံေရး ကိစၥမ်ားကို ဝင္ေရာက္ ေဆာင္႐ြက္လာရာ ႏိုင္ငံေရး မေဆာင္႐ြက္လိုသူ လူႀကီး အဖဲြ႕ႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးကို ဆက္လက္ ေဆာင္႐ြက္လိုသူ လူငယ္ အဖဲြ႕ ကဲြျပားလာသည္။ လူႀကီး အဖဲြ႕ကို ‘တူ သာ သင္း’ (ဦးဘတူ၊ ဦးဖိုးသာ၊ ဦးသင္း) ႐ို႔က ဦးေဆာင္ခရာ ဦးေမေအာင္သည္ လူႀကီး အဖဲြ႕ဘက္သို႕ ပါဝင္ခရာမွ ၁၉၂ဝ ခုႏွစ္တြင္ အစိုးရ လက္ေထာက္ ရွိနီ၊ ဥပေဒ သံုးသပ္ေရး အရာဟိ၊ ဥပေဒအဖဲြ႕ အတြင္းေရးမွဴး၊ အစိုးရ ႐ွိနီ၊ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ ဥပေဒဌာန အခ်ိန္ပိုင္း ပါေမာကၡ၊ ၁၉၂၂ ခုႏွစ္တြင္ တရားလႊတ္ေတာ္ တရားဝန္ႀကီး၊ ၁၉၂၄ တြင္ျပည္ထဲေရး ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ အျဖစ္ ၿဗိတိသွ် အစိုးရ၏ သူေကာင္းျပဳျခင္း ခံရသည္။ ျပည္ထဲေရး ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ အျဖစ္ တာဝန္ ထမ္းေဆာင္နီစဥ္ ၁၉၂၆ ခုႏွစ္၊ ဇြန္လ ၅ ရက္နိ႔တြင္ ျပင္ဦးလြင္ၿမိဳ႕၌ ႐ုတ္တရက္ ကြယ္လြန္ခသည္။

ဦးေမေအာင္တြင္ သားသမီး ၃ ဦး ထြန္းကား၍ သားႀကီး သတိုးေအာင္မွာ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ ဘီေအ ေနာက္ဆံုးႏွစ္တြင္ ပညာ သင္ၾကားနီစဥ္ ကြယ္လြန္ခသည္။ သတိုးေအာင္မွာ ပညာထူးခြ်န္၍ တကၠသိုလ္ဝင္တန္း ေအာင္စဥ္က ဖခင္ ဦးေမေအာင္ ကဲ့သို႔ ရေနာင္း ဘုရင္ခံဆု ရရွိခသည္။ သားငယ္ ထြန္းလွေအာင္မွာ ကိုလိုနီေခတ္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ေလာကတြင္ ထင္ရွား၍ လြတ္လပ္ေရး ေခတ္ဦးတြင္ ရဲမင္းႀကီး ဦးထြန္းလွေအာင္ ျဖစ္သည္။ သမီးငယ္ မျမစိန္မွာ ျမန္မာ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ထဲမွ ပထမဦးဆံုး အမ္ေအ (သုေတသန အထူးျပဳ) ဘြဲ႕၊ ေအာက္စဖို႔ဒ္ တကၠသိုလ္မွ ဘီလစ္ဘဲြ႕မ်ား ရခေသာ သမိုင္း ပညာသွ်င္ တဦး ျဖစ္သည္။ ဥပစာတန္းတြင္ ပထမရ၍ ဖခင္ကဲ့သို႔ ဂ်ားဒင္းဆု ခ်ီးျမွင့္ျခင္း ခံရသည္။

ဦးေမေအာင္သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ပညာေရး ဆင္ဒိကိတ္ အဖြဲ႕ဝင္၊ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ ေကာင္စီဝင္၊ တကၠသိုလ္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အဖဲြ႕ဝင္ တဦး ျဖစ္၍ ကရက္ေဒါက္ စီမံကိန္းတြင္ ပါဝင္ခရရာ အခ်ိဳ႕ ပုဂၢိဳလ္မ်ား၏ အထင္မွား အျမင္မွား ခံခရပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ျပည္ထဲေရး ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးေမေအာင္ ကြယ္လြန္ေရ အခါ ဒီးဒုတ္ဂ်ာနယ္၊ ဒုတိယတဲြ နံပါတ္ ၂ (၁၂ ဇြန္ ၁၉၂၆ ) တြင္ ဒီးဒုတ္ ဂ်ာနယ္ တည္းျဖတ္သူ ဒီးဒုတ္ ဦးဘခ်ိဳက ေအာက္ပါအတိုင္း မွတ္ခ်က္ ခ်ခပါသည္

အထူးဝမ္းနည္းဖြယ္

ျပည္ထဲေရး ဌာန ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးေမေအာင္သည္ ဇြန္လ ၅ ရက္၊ စနီ နိ႔ ည ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ္တြင္၊ ေမၿမိဳ႕ (ျပင္ဦးလြင္) ဟိ နီအိမ္၌ အနိစၥေရာက္ေၾကာင္း ၾကားသိရေသာ ကၽြႏ္ုပ္႐ို႔မွာ။ အထူးဝမ္းနည္း ႏွစ္ေျမာမိသည္ ျဖစ္ရာ။ ထိုသတင္းကို ၾကားသိရေသာ တိုင္းရင္းသား မွန္သမွ်႐ို႔မွာ။ ကြ်ႏိုပ္႐ို႔ ကဲ့သို႔ပင္ ဝမ္းနည္းလိမ့္မည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ပါေၾကာင္း။လားလီသူ ဦးေမေအာင္မွာ။ အဂၤလိပ္ဘာသာ၌ သာလွ်င္ အထူး ေပါက္ေျမာက္ ခ်ီးမြမ္းေလာက္ေသာ ပဂၢိဳလ္ မဟုတ္သီး။ ျမန္မာဘာသာ - ေပါရာဏႏွင့္ ေဝါဟာရ စာေဟာင္း စာမ်ဥ္း ႐ို႔ကိုလည္း။ အထူးလိုလား လိုက္စားေသာ ပုဂၢိဳလ္ႀကီးျဖစ္သည့္ အားေလ်ာ္စြာ။ ယခု နာမည္ ထင္ရွားလ်က္ ဟိေသာ ပ႐ိုဖက္ဆာ ဆရာလြန္း ထံ၌ တပည့္ ခံခဖူး၍။ ရိွဧခ်င္းေဟာင္း ၁၂ ေစာင္တြဲ စာအုပ္ တအုပ္ကို ကိုယ္တိုင္ တည္းျဖတ္၍ပင္ ရိုက္ႏွိပ္ ျဖန္႔ခ်ိ ခဖူးလီသည္။ ဤကဲ့သို႔ စြယ္စံုပညာဂုဏ္ အရည္အခ်င္းျဖင့္ ျပည့္စံုသျဖင့္။ ျမန္မာျပည္ တိုင္းရင္းသား႐ို႔ ရႏိုင္ေသာ ရာထူးမ်ား အနက္။ အႀကီးဆံုး ျဖစ္ေသာ ျပည္ထဲေရး အမတ္ႀကီး ရာထူးျဖင့္။ အစိုးရ႐ို႔၏ ခ်ီးက်ဴး ခန္႔အပ္ျခင္းကို ခံခရသည္ ျဖစ္ရာ။ အဆိုပါ ပုဂၢိဳလ္ႀကီး၊ ထင္ရွား ဟိနီျခင္းသည္။ ျမန္မာျပည္ႀကီး၏ က်က္သေရပင္ ျဖစ္ရကာ။ ယခုကဲ့သို႔။ သက္တန္း မေစ့မီွ။ ကြယ္လြန္ အနိစၥ ေရာက္ရျခင္းအတြက္။ သာ၍ပင္ ဝမ္းနည္းဖြယ္ ျဖစ္ေခ်သည္။

အထင္မမွားအပ္ေပ

ဦးေမေအာင္ - ျပည္ထဲေရး ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ရထူးကို ထမ္း႐ြက္ နီခိုက္၌၊ တိုင္းသူ ျပည္သား႐ို႔ႏွင့္ တဖက္တလမ္း ျပဳလုပ္သည္ဟု အခ်ိဳ႕ေသာ သတင္းစာမ်ား၌ စြပ္စဲြခ်က္ အရ။ လားလီသူ ဦးေမေအာင္ အေပၚ၌ အထင္ မမွားအပ္ေပ။ ဦးေမေအာင္သည္။ အစိုးရ အမႈထမ္း အျဖစ္သို႔ မေရာက္မီွ။ ဝိုင္အမ္ဘီေအ အသင္း၌။ ဥကၠ႒ အျဖစ္ျဖင့္ပင္ အၾကာႀကီး ေဆာင္႐ြက္ ေရအျပင္္။ ဝတ္လံု အတတ္ကို။ အဂၤလန္ျပည္သို႔ လားေရာက္ သင္ၾကားၿပီးေနာက္။ ျမန္မာျပည္သို႔ ျပန္၍ ေရာက္ဟိေသာ ဝတ္လံုမ်ား အနက္။ မိမိ႐ို႔ မ်ိဳးရိုးဇာတိ အဝတ္အစားကို မေျပာင္းလဲဘဲ။ အၿမဲဝတ္ဆင္ေလ့ ဟိသူမွာ။ ဦးေမေအာင္ပင္ ျဖစ္ရကာ။ ဤကဲ့သို႔ မ်ိဳး႐ိုး ဇာတိကို ႐ိုေသေသာ ပညာဟိ တေယာက္သည္။ မိမိ အလိုအေလ်ာက္အားျဖင့္။ တိုင္းသူျပည္သား႐ို႔ ဆန္႔က်င္၍။ တိုင္းျပည္ ပ်က္စီးေအာင္ ျပဳလိမ့္မည္ဟု မေမွ်ာ္လင့္အပ္ေပ။ မိမိထမ္းရေသာ ရာထူး၏ အခြင့္ ဟိသေလာက္သာလွ်င္ ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္သည္ ျဖစ္ရာ၊ ဦးေမေအာင္၏ စီမံခန္႔ခဲြျခင္း႐ို႔သည္။ တိုင္းသူ ျပည္သား႐ို႔၏ အလိုႏွင့္ ဆန္႔က်င္ခေသာ။ အုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း စည္းစနစ္ ျဖစ္ေသာ ဒိုင္အာကီကို သာလွ်င္ အျပစ္တင္ ထိုက္ေပသည္။

အၫႊန္း။

ေဇာ္ဂ်ီ၊ သခင္ ကိုယ္ေတာ္မိႈင္း ဋီကာ၊ ဒု-ႏွိပ္၊ ရန္ကုန္၊ ၁၉၆၉၊ စာ ၄၇။
၂၅ ႏွစ္ေျမာက္ ဓမၼဗ်ဴဟာ ေငြရတုစာေစာင္။ ရန္ကုန္၊ ဓမၼဗ်ဴဟာ စာေစာင္တိုက္၊ ၁၉၈၆။
ဝိုင္အမ္ဘီေအ ၇၅ ႏွစ္ ခရီး၊ ရန္ကုန္၊ ဗုဒၶဘာသာ ကလ်ာဏယုဝ အသင္း၊ ၁၉၈၂။
‘အထူးဝမ္းနည္းဖြယ္’၊ ဒီးဒုတ္ဂ်ာနယ္ အတဲြ၂၊ အမွတ္၂ (၁၂ဇြန္ ၁၉၂၆ ) စေန၊ စာ ၁။
Twentieth Century Impressions of Burma. London: Lloy’ds Greater Britain Publishing
Pe Maung Tin, U. ‘The late U May Oung, obituary notice’ JBRS.Vol.16, Pt.2(Dec 1926) P.158.
Who’s who in Burma (Myanmar).
Calcutta: Indo-Burma Publishing Agency, 1926.P.172

[မိုးဂ်ာနယ္၊ အမွတ္ ၂၊ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၂ဝဝ၅]

http://wikimyanmar.co.cc/wiki/index.php?title=%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9

အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားသို႔ အဘိဓမၼာစတင္မ်ိဳးေစ့ခ်သူ (သုိ႔) ဦးေရႊဇံေအာင္

2010-09-14T11:04:00.005-07:00

အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ဗုဒၶအဘိဓမၼာကို စတင္မ်ိဳးေစ့ခ်ခသည့္ ဦးေရႊဇံေအာင္ကို ရခိုင္ျပည္နယ္ စစ္ေတြၿမိဳ႕တြင္ ၁၈၇၁-ခုႏွစ္၊ ဇန္န၀ါရီလ (၂၀)ရက္နိန္႔၌ မြီးဖြားခ၏။ အဖ ခရိုင္ရဲ၀န္ ဦးေရႊသာ၊ အမိ ေဒၚအျဖဴစံ႐ို႕၏ သားသမီး ေလးေယာက္အနက္ သားအႀကီးဆံုးျဖစ္သည္။ ၁၈၈၁-ခုႏွစ္မွစ၍၊ စစ္ေတြျမိဳ. အစိုးရ အလယ္တန္းေက်ာင္းတြင္ ပညာသင္ၾကားရာ ၁၈၈၅-ခုႏွစ္၌ အလယ္တန္းစေကာလာခ်ိ ဆုကိုရဟိသည္။ ထိုမွတစ္ဖန္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕သို႔ ေျပာင္းေရႊ. ပညာသင္ၾကားျပန္ရာ ၁၈၈၇-ခုႏွစ္တြင္ တကၠသိုလ္၀င္ စာမိန္းပြဲကို ေအာင္ျမင္သည္။ ထိုေနာက္ ရန္ကုန္ေကာလိပ္ေက်ာင္းတြင္ ဆက္လက္ ပညာသင္ယူျပန္ရာ ၁၈၉၁-ခုႏွစ္တြင္ ထိုေခတ္က ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အျမင့္ဆံုးဘြဲ႔ျဖစ္ေသာ ၀ိဇၨာဘြဲ႔ထူးကို ဆြတ္ခူးရဟိသည္။ လိုအပ္ေသာပညာ ရဟိၿပီးေနာက္ ပညာေရးဌာန၌ ပညာအုပ္အျဖစ္ စတင္၀င္ေရာက္ ထမ္းေဆာင္သည္။ ထိုေနာက္ ၿမီစာရင္းဌာနသို႔ ေျပာင္းေရႊ႕ကာ အတန္ၾကာ အမႈထမ္းခရာ ၁၉၀၂-ခုႏွစ္တြင္ ျမိဳ႕အုပ္တန္းေခၚ ျမန္မာႏိုင္ငံ လက္ေအာက္၀န္ထမ္း အဖြဲ႔၀င္အျဖစ္ ေျပာင္းေရႊ႕ခန္႔ထားျခင္း ခံရျပန္သည္။ ၁၉၀၇-ခုႏွစ္တြင္ ၀န္ေထာက္တန္းေခၚ ျမန္မာႏိုင္ငံ ၀န္ထမ္းအဖြဲ႔သို႔ တိုးျမႇင့္ခန္႔ထားျခင္း ခံရျပန္သည္။

ဦးေရႊဇံေအာင္သည္ အခြန္၀န္ေထာက္အျဖစ္ ထမ္းရြက္နီစဥ္ ထိုစဥ္က ေျဖယွင္းရန္ အလြန္ခက္ခဲေသာ ျပႆနာတစ္ရပ္ျဖစ္သည့္ က်ဴးေက်ာ္နီထိုင္သူမ်ားကို နီရာခ်ထား၍ ၿမီခြန္ေတာ္ စည္းၾကပ္ေရးအတြက္ အထူးတာ၀န္က်ေရာက္၍ ထမ္းေဆာင္ရသည္။ ဤျပႆနာႀကီးႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ အၾကံေပီးခ်က္မ်ားကို အစိုးရက အထူးႏွစ္သက္ လက္ခံခသည္။ သူ၏ စာအုပ္ျပာေခၚ အစီရင္ခံစာကို သက္ဆိုင္ရာ အစိုးရအရာဟိမ်ား အထူးအမွီသဟဲျပဳ၍ ဖတ္ရႈခၾကရသည္ ဟုဆိုသည္။ ၁၉၁၂-ခုႏွစ္တြင္ တြံေတးတူးေျမာင္း ေဖာက္လုပ္ရန္အတြက္ ၿမီသိမ္းအရာဟိအျဖစ္ ရီြးခ်ယ္ခန္႔အပ္ျခင္း ခံရ၏။ စတင္စည္ကားစ ျပဳလာၿပီျဖစ္ေသာ သန္လ်င္ၿမိဳ႕တြင္ ၿမီပိုင္ဆိုင္ခြင့္ဆိုင္ရာ အထူးစံုစမ္းေရးအဖြဲ႔၀င္ လူႀကီးအျဖစ္ ၁၉၁၃-ခုႏွစ္တြင္ ခန္႔ထားျခင္း ခံရသည္။ ၁၉၁၄-ခုႏွစ္တြင္ ၿမီဖက္ဌာန၌ သူ၏ ထူးခၽြန္စြာ ေဆာင္ရြက္မႈအတြက္ ျဗိတိသွ်အစိုးရက ထိုေခတ္အနီျဖင့္ အရပ္ဘက္ ထူးခၽြန္တံဆိပ္ A.T.M အမႈထမ္းေကာင္း မင္းဘြဲ႔တံဆိပ္ကို သူအား ခ်ီးျမႇင့္ခ၏။ ၁၉၁၈-ခုႏွစ္တြင္ ေက်ာက္တန္း နယ္ပိုင္၀န္ေထာက္အျဖစ္ ထမ္းရြက္နီယင္း ဦးေရႊဇံေအာင္သည္ ဒုတိယအႀကိမ္ေျမာက္ စစ္ခ်ီးေငြ အေျမာက္အျမား ရွာဖီြ စုေဆာင္းပီးႏိုင္ခသည္။

ဦးေရႊဇံေအာင္သည္ ဟံသာ၀တီခရိုင္တြင္ ႏွစ္ႀကိမ္တိုင္တိုင္ ခရိုင္၀န္အျဖစ္ ထမ္းရြက္ရၿပီးေနာက္ ၁၉၂၀-ျပည့္ႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဘ႑ာေတာ္မင္းႀကီး၏ အတြင္း၀န္အျဖစ္ ယာယီခန္႔အပ္ျခင္း ခံရသည္။ ထိုေနာက္ သထံုခရိုင္၀န္အျဖစ္ ေျပာင္းေရႊ႕ထမ္းရြက္ရာ အထူးပင္ လူခ်စ္လူခင္ေပါမ်ားေသာ အစိုးရအရာဟိ ျဖစ္ခသည္။ ၁၉၂၃-ခုႏွစ္တြင္ K.S.M ေခၚ ရီႊစလြယ္ရမင္း ဘြဲ႔တံဆိပ္ကို ျဗိတိသွ်အစိုးရက အပ္ႏွင္းခ်ီးျမႇင့္သည္။ ထိုေနာက္ ျမဴနီစပယ္ အခြန္ေတာ္မ်ား ေကာက္ခံေရးဆိုင္ရာ စံုစမ္းမႈ ေကာ္မတီ၀င္အျဖစ္ ခန္႔အပ္ျခင္း ခံရျပန္ရာ ယင္းေကာ္မတီ ဥကၠ႒ကိုယ္တိုင္က ဦးေရႊဇံေအာင္၏ ထူးခၽြန္ေပါက္ေျမာက္စြာ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေသာ အရည္အခ်င္းကို ခ်ီးက်ဴးခရသည္။ မၾကာမီ ျမန္မာအမ်ိဳးသားမ်ားအား မည္သည့္အခါကမွ ခန္႔အပ္ျခင္းမျပဳခေရ ရာထူးျဖစ္ေသာ ယစ္မ်ိဳးမင္းႀကီးအျဖစ္ ဦးေရႊဇံေအာင္သည္ ပထမဆံုး ခန္႔အပ္ျခင္း ခံရျပန္သည္။

ဦးေရႊဇံေအာင္သည္ သာသနာေတာ္ကို အထူးၾကည္ညိဳ ေလးစားစိတ္ႏွင့္ ႀကိဳးစားလိုစိတ္႐ို႕ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံ၀န္ထမ္းအျဖစ္ တာ၀န္အမ်ိဳးမ်ိဳး ထမ္းေဆာင္စဥ္ အဘိဓမၼာကို ဆရာေတာ္ ဦးဂႏၶမာ၏ ၿခီေတာ္ရင္းတြင္ ေလ့လာခ၏။ The Buddhism Magazine ကို ႀကီးၾကပ္ထုတ္ဝီေရ အာနႏၵာေမတၱယ်ဆရာေတာ္ကို အေၾကာင္းျပဳ၍ လန္ဒန္ပါဠိအသင္းႀကီးကို စတင္တည္ေထာင္သူ မစၥတာ ရစ္ေဒးဗစ္စ္၏ ဇနီးျဖစ္သူ မစၥစ္ ရစ္ေဒးဗစ္ႏွင့္ စတင္အဆက္အသြယ္ ရခ၏။ ဆရာႀကီးသည္ အဘိဓမၼတၳသဂၤဟသၿဂိဳဟ္က်မ္းကို အဂၤလိပ္ဘာသာသို႔ ျပန္ဆိုၿပီး မစၥစ္ရစ္ေဒးဗစ္ထံ ပို႔လိုက္၏။ ယင္းစာမူကို မစၥစ္ရစ္ေဒးဗစ္ႏွင့္ ဦးေရႊဇံေအာင္႐ို႕ အျပန္ျပန္အလွန္လွန္ စစ္ေဆးပ်င္ဆင္ၿပီးမွ ဗုဒၶ၀ါဒမဂၢဇင္း The Buddhism Magazine တြင္ ဦးေရႊဇံေအာင္ ႐ြီးသားေသာ ေဆာင္းပါးကို နိဒါန္းအျဖစ္ထည့္ကာ ၁၉၁၀-ျပည့္ႏွစ္တြင္ ပံုႏွိပ္ထုတ္ဝီသည္။ စာအုပ္ထြက္လာသည္ႏွင့္ တၿပိဳင္နက္ တစ္ကမၻာလံုးမွ ပညာဟိမ်ား၏ ခ်ီးက်ဴးလက္ခံျခင္း ခံရသည္။ လယ္တီဆရာေတာ္ ဘုရားႀကီးႏွင့္ မစၥစ္ရစ္ေဒးဗစ္႐ို႕၏ ဗုဒၶအဘိဓမၼာႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းေသာ အမိန္း အေျဖမ်ားကိုလည္း ဦးေရႊဇံေအာင္ပင္ အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ျပန္ဆိုကာ အျပန္အလွန္ ဆက္သြယ္၍ အက်ိဳးေဆာင္ပီးခရသည္။

ဦးေရႊဇံေအာင္သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ဗုဒၶက်မ္းစာမ်ားကို ႏိုင္ငံျခားသားမ်ား ဖတ္ရႈေလ့လာႏိုင္ရန္ ႐ြီးသားရံုမက အေနာက္ႏိုင္ငံ က်မ္းတစ္ေဆာင္ျဖစ္ေသာ ေလာဂ်စ္က်မ္းကို တကၠိယနယဒီပနီ အမည္ဟိ က်မ္းကို ျပဳစု႐ြီသားသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ သုေတသန အသင္းဂ်ာနယ္တြင္ ၁၉၁၁-ခုႏွစ္မွ ၁၉၂၀-ခုႏွစ္အတြင္း ေဆာင္းပါးေပါင္း ၃၅-ခုကို ပါ၀င္႐ြီးသား ႏိုင္ခသည္။ ေဆာင္းပါးအမ်ားစုသည္ ဗုဒၶအဘိဓမၼာမ်ားသာ ျဖစ္ၾက၏။ ဆရာႀကီးသည္ က်မ္းႀကီးက်မ္းခိုင္ ႐ို႕ကိုသာမက လက္၀ဲသုႏၵရ၏ မဲဇာေတာင္ၿခီရတုကိုပင္ အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ျပန္ဆို႐ြီးသားခသိမ့္သည္။ ဗုဒၶဘာသာႏွင့္ ပတ္သက္၍လည္း စာအုပ္ ၇-အုပ္ကို ျပဳစုႏိုင္ခ၏။ ယင္း႐ို႕တိမွာ ျမန္မာဘာသာျဖင့္ ႐ြီးသားေသာ-
၁။ ဇရာလကၡဏာဒိ ဒီပနီက်မ္း
၂။ တကၠိယနယ ဒီပနီက်မ္း
၃။ ကာယဂၤသမၻာရ ဒီပနီက်မ္း
၄။ ရူပ ဒီပနီက်မ္း

အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ႐ြီးသားေသာ-
၅။ ယမကေခၚ ယမိုက္က်မ္း
၆။ ကထာ၀တၳဳ
၇။ အဘိဓမၼတၳသဂၤဟက်မ္း ႐ို႕ျဖစ္သည္။ ဆရာႀကီးသည္ ျမန္မာမႈကို ေလးစားသူလည္းျဖစ္၏။

ျမန္မာဘာသာကိုသာမက အဂၤလိပ္ဘာသာကိုပါ အထူးကၽြမ္းက်င္ေသာ ဆရာႀကီးကို ကမၻာကပါ သိလာၾကၿပီး ၁၉၃၂-ခုႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္က D.Litt ဘြဲ႔ကို အပ္ႏွင္းခ၏။ သို႔ရာတြင္ ဘြဲ႔ႏွင္းသဘင္က်င္းပရန္ ၁၀-ရက္ခန္႔အလိုတြင္ ဦးေရႊဇံေအာင္ ကြယ္လြန္ခ၏။ နိဂံုးခ်ဳပ္အနီျဖင့္ ၁၉၂၄-ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းႀကီးအတြက္ သင္ခန္းစာမ်ား ရြီးခ်ယ္သတ္မွတ္ေရး ေကာ္မတီတြင္ ဆရာႀကီး ေျပာၾကားခေသာ မွတ္ခ်က္ကို ေဖာ္ျပလိုပါသည္။

“ကၽြန္ေတာ့္အနီနန္႔ အ႐ွိတိုင္း အေနာက္တိုင္း စာအုပ္တိကို အေတာ္မ်ားမ်ား ဖတ္ၿပီးပါဗ်ာယ္။ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ေလာကနီတိေလာက္ ေကာင္းေရက်မ္း မတြိ႔ဖူးသိမ့္ပါ၊ ျမန္မာစာပီကို အထင္မေသးဖို႔ လိုပါေရ။”

http://wikimyanmar.co.cc/wiki/index.php?title=%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%82%8A%E1%80%87%E1%80%B6%E1%80%B1%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9

ရခိုင္ျပည္နယ္ အစိုးရကို ဇာလူတိက ဖြဲ႔စည္းႏိုင္ဖို႔လဲ

2010-09-14T10:17:00.000-07:00

9/12/2010

ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲက အၾကီးမားဆံုး ရခိုင္အမ်ိဳးသား ပါတီတစ္ခုျဖစ္ေတ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားမ်ား တိုးတက္ေရး ပါတီက ယခုအခါ လႊတ္ေတာ္ အသီးသီးမွာ ပါဝင္ ယွဥ္ျပိဳင္ၾကဖို႔ ကိုယ္စားလွယ္ ေလာင္း အမည္စာရင္းတိကို ရီြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မယွိန္မွာ တင္သြင္းခၿပီးျဖစ္ပါေရ။ အခုပိုင္ တင္သြင္းခၿပီးေရ ေနာက္ပိုင္းမွာ ပါတီ ဥကၠဌ ေဒါက္တာေအးေမာင္ကို နိရဥၥရာက အိန္တာဗ်ဴး ျပဳလုပ္ခြင့္ ရခပါေရ။ အိန္တာဗ်ဴး အျပည့္ အစံုမွာ ေအာက္ပါ အတိုင္း ျဖစ္ပါေရ။

-------------------------------------------------------------------------------------------------------

မိန္း။ ။ ဥကၠဌ႐ို႔ ပါတီ အနီနန္႔ လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ဇာႏွစ္ဦး စာရင္း တင္သြင္း ႏိုင္ခပါလဲ။

ေျဖ။ ။ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕က ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲမွာ အားလံုးေပါင္း လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ ၆၃ နီရာမွာ ၄၃ နီရာ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း တင္သြင္းႏိုင္ခပါေရ။ နီရာေပါင္း ၁၈ နိန္ရာေလာက္က လစ္ဟင္းမွဳ ဟိလားခပါေရ။ ဗမာျပည္ထဲမွာေတာခါ့ ဧရာ၀တီတိုင္းမွာ တစ္နီရာ၊ ရန္ကုန္တိုင္းမွာ တစ္နီရာ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ တင္သြင္းႏိုင္ခပါေရ။ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ စုစုေပါင္း ၄၅ ဦးကို တင္သြင္း ႏိုင္ပါေရ။

မိန္း။ ။ ရခိုင္ျပည္ သူလူထုတိ၏ ေထာက္ခံ အားပီးမႈက ရတပ အေပၚမွာ ဇာအတိုင္း အတာထိ ဟိပါလဲ။ ရခိုင္ လူထု၏ သေဘာထား ဇာပိုင္ဟိေရဆိုစြာကို စေကေခ်ေလာက္ ယွင္းျပပီးပါလား။

ေျဖ။ ။ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ ေက်ာက္ျဖဴ၊ မာန္ေအာင္နန္႔ ရမ္းျဗဲ႐ို႕မွာ လႈပ္ရွားနီပါေရ။ ေက်ာက္ျဖဴ မွာလည္း ရံုးဖြင့္ထားယာ။ ရမ္းျဗဲမွာလည္း ရံုးဖြင့္ထားျပီးယာျဖစ္ပါေရ။ ေက်းရြာတိ အေရာက္ ေဆြးေႏြး ပြဲတိ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ လုပ္နိန္ပါေရ။ ေထာက္ခံမူတိရနိန္ေရလို႔လည္း သိရပါေရ။ လူထု ပါ၀င္မႈက ၁၉၉၀ ခုႏွစ္မွာထက္ ပိုျပီးေက ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ရခိုင္ပါတီ အေပၚမွာ တိမ္းညြတ္မႈ ပိုမ်ား လာေရဆိုစြာကို ကၽြန္ေတာ္႐ို႕သနီရပါေရ။

မိန္း။ ။ အခု လာဖို႔႐ြီးေကာက္မာ ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲမွာ ဇာပါတီက အႏိုင္ရဖို႔လို႔ ခန္႔မွန္းထားပါေရလဲ။

ေျဖ။ ။ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕က တခ်ိဳ႕ နီရာတိမွာ အႏိုင္ရဟိခေသာ္လည္း Majority Vote ကိုေတာခါ့ လက္ဟိ ၾကံံ႕ခိုင္ေရးနန္႔ တပ္မေတာ္ကရာ အႏိုင္ရဟိၿပီးေက အစိုးရဖြဲ႕လားႏိုင္ဖို႔လို႔ရာ ကၽြန္ေတာ္က ယူဆပါေရ။ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕က အဓိက အတိုက္အခံ အနီနန္႔ရခုိင္ျပည္နယ္ လႊတ္ေတာ္မွာ ဟိနီဖို႔လို႔ထင္ပါေရ။ ျပည္နယ္ ဖြံ႕ျဖိဳး တုိးတက္ေရး အတြက္ လိုအပ္လာလို႕ဟိေက လိုအပ္ေတ ဥပေဒတိကို ျပည္နယ္ လြတ္ေတာ္မွာ ျပဌာန္းလားႏိုင္ေအာင္ ၾကိဳးစား ေဆာင္ရြက္လားပါဖို႔။ မလိုလားအပ္တဲ့ ဥပေဒတိဆုိလို႔ဟိေက ပယ္ဖ်က္လားႏိုင္ေအာင္ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ ကုိယ္စြမ္း ဥာဏ္စြမ္း ဟိသေလာက္ ၾကိဳးစားေဆာင္ရြက္ေမလို႕ ေမွ်ာ္မွန္းထားပါေရ။

မိန္း ။ ။ အခု ျဖစ္ေပၚလာဖို႔ ျပည္နယ္ လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ဥကၠဌ႐ို႔ ပါတီအနီနန္႔ ဇာအတိုင္း အတာထိ လုပ္ပိုင္ ခြင့္ရဖို႔လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ ထားပါလဲ။

ေျဖ။ ။ ရခိုင္ေဒသ ဖြံ႕ျဖိဳးဖို႕ဆိုလလို႔ဟိေက၊ ဥပမာ -ေရႊဂတ္စ္ကို ရခုိင္ျပည္က ရခုိင္အမ်ိဳးသားတိ ျမင္တိြ႕ နီရပါေရ။ ယေကလဲ ရခုိင္ျပည္နယ္ကို ျပန္ၾကည့္လို႕ဟိေက လက္ဟိ ထင္းတိ မီးသြီးတိကိုရာ အသံုးျပဳ နီရပါေရ။ ယင္းစြာတိ အားလံုးက ပတ္၀န္းက်င္ပ်က္စီးမႈကို ဖန္တီးထားစြာကို တြိ႔ရပါေရ။ ရီအားလွ်ပ္စစ္ ထုတ္လုပ္ ျပန္ေကလည္း သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ ပ်က္စီးမႈကို အမ်ားၾကီး ထိခိုက္ လားႏိုင္ပါေရ ။ ယင္းပိုင္ဆိုေက ေဒႏွစ္ခုလံုးကို ျပန္ျပီးၾကည့္ေရ အခါ ရီေအာက္က ေရႊဂတ္စ္ ထုတ္ေတ အခါလည္း ရီေအာက္ ၾကမ္းျပင္ရီ တနည္းတဖံုအားျဖင့္ ပ်က္စီးလားႏိုင္ပါေရ။ ေဒႏွစ္ခုလံုးကို ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ ျပန္ပနာ ထိန္းသိမ္း ဖို႔လိုပါေရ။ ေဒခ်င့္နန္႔ ပတ္သက္လို႕ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ ျပဌာန္း ပိုင္ခြင့္ ရေအာင္၊ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ လုပ္ပိုင္ခြင့္ တခ်ိန္ခ်ိန္မွာ ရဟိလာေအာင္ လုပ္ေဆာင္ လားကတ္ရဖို႔ျဖစ္ပါေရ။

မိန္း ။ ။ အခု ရခိုင္ျပည္သူ အမ်ားစုက ခု႐ြီးေကာက္ပြဲကို ေကာင္းမလိုလားကတ္လို႔ သိရပါေရ ။ ရီြးေကာက္ပြဲက ရခိုင္ျပည္သူတိ အတြက္ တခုလည္းထူးျခား ေျပာင္းလဲမႈကို ျဖစ္စီဖို႔ မဟုတ္လို႕လည္း ေျပာနီကတ္ပါေရ။ ဥကၠဌ ႐ို႔ အနီနန္႔ ႐ြီးေကာက္ပြဲ ဝင္ရေရ အေျခအနီနန္႔ ပတ္သက္ျပီးေက ရခိုင္ျပည္သူတိကို ဇာတိေျပာခ်င္ပါလဲ။

ေျဖ။ ။ ရခိုင္ျပည္သူလူထုကို ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ ေျပာျပခ်င္စြာက ရခိုင္ျပည္နန္႔ပတ္သက္လို႔ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံု အရ တိုင္းေဒသၾကီးနန္႔ ျပည္နယ္ေတိကို ဥပေဒျပဳခြင့္ ၈ မ်ိဳး ပီးထားပါေရ။ ေနာက္ အခြန္ အတုတ္ ေကာက္ယူမႈနန္႔ ပတ္သက္လို႕ ၁၆ မ်ိဳး ကၽြန္ေတာ္႐ုိ႕ကို လုပ္ပိုင္ခြင့္ပီးထားပါေရ။ ယင္းစြာတိကို ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ဖြဲ႔စည္းပံုနန္႔ ႏိုင္းယွဥ္ေရအခါ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုက စေကေခ်ေလာက္ ေပ်ာ့ေပ်ာင္းေရလို႕ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ ထင္ရပါေရ။ သို႕ေသာ္လည္ တကယ့္တကယ္ တိုင္းေဒသ အားလံုး ရခုိင္အပါအ၀င္ ဗမာျပည္မွာ ျပည္နယ္နန္႔ တိုင္းေဒသတိ ဖြံ႕ျဖိဳးအတြက္ ပီးထားစြာတိနန္႔မလံုေလာက္ပါ။ ေဒထက္ လုပ္ပိုင္ခြင့္ စံုလင္ဖို႕ လိုေရလို႕ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ထင္ပါေရ။

(ျပီး)

----------

(နိရဥၥရာ သတင္းဌာနမွ)

ပါေမာကၡ ေဒါက္တာေအးေက်ာ္ႏွင့္ အိန္တာဗ်ဴး

2010-09-11T04:48:00.000-07:00

ပါေမာကၡ ေဒါက္တာေအးေက်ာ္ႏွင့္ အိန္တာဗ်ဴး

9/10/2010

ေဒါက္တာေအးေက်ာ္ကို ၁၉၃၉ ခုႏွစ္ က ရခိုင္ျပည္နယ္ ေတာင္ကုတ္ၿမိဳ႕နယ္ တန္းလြဲေခ်ာင္း ႐ြာမ ရြာသစ္တြင္ မီြးဖြားခသည္။

ေဒါက္တာေအးေက်ာ္ ဆည္းပူး ရဟိခေသာ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ ဘြဲ႕မ်ားမွာ B.A (History and Religion) ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ (၁၉၅၉) ၊ B.A (Honors) Oriental History ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ (၁၉၆၀) ၊ M.A (History of Asia) ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ (၁၉၆၄) ၊ B.L (Law) ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ (၁၉၆၆) ၊ PhD (History of Southeast Asia) Monash University. Australia. 1979 စသည္ ႐ုိ႕ျဖစ္သည္။

ေဒါက္တာေအးေက်ာ္သည္ ယခုအခါ အေမရိကန္တြင္ နိန္ထိုင္သည္။ ဆရာၾကီၤး ေဒါက္တာ ေအးေက်ာ္မွာ ရခိုင္တမ်ိဳးသားလံုးက ေလးစားရိုေသေသာ ပုဂၢိဳလ္ တစ္ဦး ျဖစ္သည္သာမက လက္ဟိ ျမန္မာႏိုင္ငံေရး ရခိုင္ႏိုင္ငံေရး အေပၚ မ်က္ၿခီ မျပတ္ ေလ့လာ သံုးသပ္ ကၽြမ္း၀င္နိန္သူ တစ္ဦးလည္း ျဖစ္သည္။ ရခိုင္ အမ်ိဳးသား ပညာတတ္မ်ား ၾကံ႕ဖြတ္ပါတီႏွင့္ ပူးေပါင္းျပီး ရီြးေကာက္ပြဲ၀င္ရန္ စီစဥ္နိန္မႈအပါအ၀င္ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲ၊ ရခိုင္အမ်ိဳးသားမ်ား အနာဂတ္ အေျခအနီမ်ားကို ဆရာၾကီးကို မိန္းျမန္းရာ ေအာက္ပါ အတိုင္း ေျဖဆိုထားပါသည္။

--------------------------------------------------------------------------------------------

မိန္း။ ။ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ ေလ့လာစံုစမ္းၾကည့္ေရအခါ ရခိုင္ျပည္သူတိက လက္ဟိစစ္အစိုးရ အေပၚ အထူး နာက်ည္းခ်က္တိ ဟိနိန္ျပီး သူ႐ို႕ ထူေထာင္ထားေရ ၾကံ႕ဖြံ႕ ပါတီကိုလည္း မလိုလားစြာ ကိုတိြ႕ရပါ ေရ။ ယေကေလ့ ရခိုင္ပညာတတ္တိ အထူးသျဖင့္ ျပည္သူတိ ေလးစားေရ ဆရာ၀န္တိစြာ စစ္အစိုးရ ထူေထာင္ထားေရ ၾကံ႕ဖြံ႕ပါတီက ၀င္ေရာက္ျပီး ရီြးေကာက္ပြဲမွာ ယွဥ္ျပိဳင္ဖို႕ လုပ္နိန္စြာကို တိြ႕ရပါေရ။ ယင္း အေပၚ ဆရာၾကီး၏ျမင္ကို သိပါရစီ။

ေျဖ။ ။ ၾကံဖြံပါတီဆိုစြာက အစိုးရပါတီ၊ အစိုးရပါတီဆိုစြာက စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေတ စစ္အာဏာကို တည္ေထာင္ နိန္ေရ အစိုးရ၏ ပါတီျဖစ္ေတ။ စစ္အစိုးရစြာ ျပည္သူတိကို ဆန္႕က်င္ေရ။ ဒီမိုကေရစီကို ဆန္႕က်င္ေရ။ လူ႕အခြင့္အေရးကို ဆန္႕က်င္ေရ။ ယင္းေၾကာင့္ စစ္အစိုးရကို လူတိ မႀကဳိက္။ ေနာက္တခုက စစ္အစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္ေတ သက္တမ္း ၾကာလီ ၾကာလီ ဖြတ္ႀကဳိးမွာ ျပာစု ဆိုေရပိုင္ ျပည္သူတိ မြဲျပာတိ က်လာေရ။ တဒိဒိ တဒိဒိ အခုထိ ဆင္းရဲ ႏြမ္းပါးစြာကို တိြ႕ရေရ။ ျပည္သူလူထုတိအ ေနီနန္႔ ဇာတခုမွ အက်ဳိး ျဖစ္ထြန္းစြ မဟိ။ ယင္းပိုင္ အက်ဳိးျဖစ္ထြန္းစြာ မဟိေတာ့ခါ တလမ္းလား ေမာင္းစနစ္။ ေနာက္တခါ စစ္တပ္မွ စစ္တပ္ ဆိုေရ ၀ါဒ လြမ္းမိုးလာေရ အတြက္ေၾကာင့္ တိုင္းျပည္စြာ အင္မတန္မွ နစ္နာ ဆံုးယႈံးမႈဟိေရ။ ယင္းပိုင္ နစ္နာ ဆံုးယႈံး မႈဟိေရ အတြက္ေၾကာင့္ ျပည္သူတိစြာ ဇာသူမွ ယင္းပိုင္ အစိုးရမ်ဳိးကို မၾကဳိက္။ ယင္းေၾကာင္း ေအပိုင္ အစိုးရမ်ဳိးကို မႀကဳိက္ေကေလ့့ ႀကံ႕ဖြံ႕စြာ အစိုးရ ပါတီျဖစ္နိန္လို႔ တခ်ဳိ႕တခ်ဳိ႕ ရခုိင္ျပည္မွာဟိေရ ပညာတတ္တိလို႕ ေခၚေရဆရာ၀န္တိစြာ ႀကံ႕ဖြံ႕ပါတီမွာ ပါနိန္ရေရဆိုစြာက က်ေနာ္ျမင္တာကေတာ့ခါ အေၾကာင္း ႏွစ္ခုဟိပါေရ။ တခုက မပါေကမျဖစ္လို႕ ဖိအားပီးလို႕ တနည္းအားျဖင့္ စိုးရိမ္ပူပန္မႈ ျဖစ္နိန္ရလို႕ ပါ၀င္စြာ တပိုင္းျဖစ္ေတ။ တနည္းအားျဖင့္ ေျပာရဖို႔ဆုိလို႔ဟိေက မိမိ၏ဆႏၵအရ ပါ၀င္စြာ မဟုတ္။ အလိုလို ေၾကာက္ရြံ႕ၿပီးေက ဖိအားပီးလို႕ ပါ၀င္ရစြာျဖစ္ေတ။ ေအစြာက နံပါတ္တစ္ အခ်က္။ နံပတ္ႏွစ္ အခ်က္က - ခုနားက ဆရာ၀န္ပညာ သွ်င္ဆိုစြာက သမိုင္းပညာသွ်င္တိမဟုတ္။ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ သမုိင္း ပညာသွ်င္တိမဟုတ္ေတ အတြက္ေၾကာင့္ သမိုင္းကို ေလ့ေလ့လာလာ ဟိေရ လူတိျဖစ္ခ်င္မွ ျဖစ္ေမ။ ယင္းေၾကာင့္ ရခုိင္သမိုင္း၊ ဗမာသမိုင္းကို ေလ့ေလ့လာလာ ဟိေရလူတိစြာ ဇာပိုင္နည္းနန္႔မွ ႀကံ႕ဖြတ္မွာ မပါ၀င္ ခ်င္ကတ္။ ႀကံ႕ဖြတ္မွာ ပါ၀င္လားလို႕ဟိေက တသက္လံုး ႏွာမည္ေကာင္း ရလာေရ လူတိစြာ တသက္လံုး ခ်က္လာေရ ဒန္ေပါက္ ထမင္းအမႊီး အႀကဳိင္ထဲမွာ မစင္တစက္က်လားေရပိုင္ စားလို႕မရ။ ေသာက္လို႕မရ။ တသက္လံုး ႏွာမည္ပ်က္လားဖို႔ အစဥ္အလာတိဟိေရ။ ယင္းအတြက္တာေၾကာင့္ ေဒႀကံ႕ဖြတ္မွာပါေရ ပညာသွ်င္တိစြာ သူ႐ို႕ကိုယ္က်ဳိး ေကာင္းေကေကာင္းလိမ့္ေမ။ ရခုိင္ျပည္သူ ျပည္သားအက်ဳိးေတာ့ ေကာင္းလာမယ့္ အေၾကာင္းတရား မျမင္ဘူး။ အခ်ဳပ္အားျဖင့္ ေျပာရမယ္ဆိုလို႕ရွိရင္ ရခုိင္အမ်ဳိးသားေရး ကိုသြယ္ဖီလားေရ သူတိုင္းစြာ ရခိုင္ျပည္အက်ဳိးကို သယ္ပိုးေဆာင္ရြက္ႏိုင္ဖို႔စြ မဟုတ္ပါဗ်ာယ္။

မိန္း။ ။ အခု ၾက႕ံဖြံ႕ပါတီက ၀င္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္ကတ္ဖို႔ ရခိုင္ပညာတတ္တိ ဆရာ၀န္တိစြာ တကယ္လို႕ အႏိုင္ရခေက ရခိုင္ျပည္နယ္ တိုးတက္ေရးနန္႔ ရခိုင္လူထု ေကာင္းစားေရးကို ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ဖို႔လို႔ ဆရာၾကီး ျမင္မိပါသလား။

ေျဖ။ ။ သူ႐ို႕ ပါလီမန္ လြတ္ေတာ္ အမတ္တိအနီနန္႔ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေရ အပိုင္းက ႏွစ္ပိုင္းဟိပါေရ။ တပိုင္းက ဇာလဲဆိုလို႔ဟိေက သ႐တို႕ရီြးေကာက္ တင္ေျမွာက္လိုက္ေတ နယ္ျမီေဒသမွာ ေက်ာင္းလုိေရဆိုေက ေက်ာင္းပီးႏိုင္ေရ အပိုင္းဟိေမ။ ယေကေလ့ တမ်ဳိးသားလံုးနန္႔ ဆိုင္ေရ အမ်ဳိးသား ႏိုင္ငံေရးမွာေတာ့ခါ လံုး၀သံုးလို႕ မရပါ။ လံုး၀ ပါ၀င္ခြင့္လည္း ရဖို႔စြာမဟုတ္ပါ။ ပါ၀င္လို႕ ဟိေကလည္း သူ႐ို႕ပါတီ၏ အေရးယူမႈကို ခံရႏိုင္ဖြယ္ ဟိေရ။ ပါ၀င္ႏိုငဖို႔ စြမ္းရည္လည္း မဟိပါ။ ယင္းေၾကာင္း ခုနားက က်ေနာ္ေျပာေရ အပိုင္း ႏွစ္ပိုင္း ထဲမွာ ေဒသတခုလံုးမွာ ပါ၀င္ေရ။ ဥပမာ - ေက်ာင္းေဆာက္ ပီးစြာက ရခုိင္ျပည္ တိုးတက္ေတလို႕ ေျပာလို႕ မရပါ။ ရခုိင္ျပည္ တိုးတက္တယ္ဆိုစြာက ရခိုင္တမ်ဳိးသားလုံုး တိုးတက္မွသာလွ်င္ ရခိုင္ျပည္တိုး တက္တာလို႕ သတ္မွတ္လို႕ရေရ။ ယင္းပိုင္ တိုးတက္ေတအထဲမွာ က်ေနာ္ျဖစ္စီခ်င္စြာက ရခိုင္ျပည္မွာ ရခုိင္သမိုင္းကို သင္ရ ေမ။ ေအစြာက အေရးၾကီးေရ အခ်က္။ ယင္းအတြက္ေၾကာင္း ေနာက္တခ်က္က ရခိုင္လူငယ္တိစြ ရခိုင္စာကို သင္ရမည္။ ေဒခ်င့္ကလည္း အေရးၾကီးေရ အခ်က္တခု။ ေနာက္တခုက ရခုိင္ေက်ာင္းသား လူငယ္တိစြာ ရခိုင္ယဥ္ေက်းမႈ အႏုပညာ နန္႔ ပတ္သက္ေတ ဓေလ့ထံုးစံတိကို စနစ္တက် သင္ပီးေရ အတြက္ေၾကာင့္ ေနာင္အခါမွာ ရခုိင္ျပည္အတြက္ တာ၀န္ကိုျဖစ္စီ၊ ျမန္မာျပည္ တျပည္လံုး အတြက္ ေပးအပ္တဲ့ တာ၀န္ကို ျဖစ္ေစ၊ ဆထက္တပိုး သယ္ပိုးေဆာင္ ရြက္ႏိုင္လိမ့္မယ္လို႕ ယံုၾကည္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လည္း ဆိုလို႕ဟိေက စကၤာပူႏိုင္ငံမွာ သံုးလမ္းေမာင္ ေလးလမ္းေမာင္း စနစ္ ဟိေရ။ စကၤာပူႏိုင္ငံမွာ တရုတ္စာလည္း သင္ရေရ။ အဂၤလိပ္စာလည္း သင္ရေရ။ မေလးစာလည္း သင္ရေရ။ တမီးစာလည္းသင္ရေရ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ လူတေယာက္စြာ စာတိြအမ်ားၾကီး တတ္ေတအခါမွာ သူလုိခ်င္ေရ အခ်က္အလကတိနန္႔ တိုင္းျပည္ တိုးတက္ေအာင္ ဇာတိ လုပ္ေမဆိုေရ သူ႕႐ုိ႕စိတ္ထဲမွာ ေပၚလာစြာတိကို အေကာင္အထည္ေဖၚလို႕ ရေရ။ ယင္းေၾကာင့္ ေဒပုဂၢဳိလ္တိစြာ ခုနားက ႀကံ႕ဖြတ္ပါတီမွာ ပါေရလူတိ ရခုိင္ျပည္တမ်ဳိးသားလံုး၏ အမ်ဳိးသား အက်ဳိးတရားကိုေတာခါ ့ ဇာနည္းနန္႔မွ မေဆာင္ရြက္ႏိုငး။ ေဆာင္ရြက္ေက ဇာသူနန္႔ လားလို႔ဆန္႕က်င္ဖို႔လဲဆုိေက ဗမာနန္႔ လားဆန္႕က်င္မွာ ေသခ်ာေရ။

မိန္း။ ။ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ ေက်ာက္ျဖဴျမိဳ႕နယ္ ေက်းရြာတိက လယ္သမားတိ၊ ပညာတတ္ လူငယ္ တိအနီနန္႔တြိ႔ေရအခါမွာ သူ႐ို႔က ေက်ာက္ျဖဴျမိဳ႕နယ္မွာ ရခိုင္အေျချပဳ အမ်ိဳးသားပါတီတိကိ္ု ေထာက္ခံမူတိ အထူး တိုးပြားနိန္ေရလို႔ ေျပာပါေရ။ ရခိုင္အမ်ိဳးသားပါတီတိ မဲရဖို႔လို႕လည္း ေျပာပါေရ။ ၿပီးေကေက်ာက္ျဖဴမွာ ပညာတတ္ၾကီးတိစြာ ရခိုင္အမ်ိဳးသားပါတီတိမွာ အခုအခါ တက္တက္ၾကြၾကြနန္႔ ေဆာင္ရြက္ နိန္ကတ္စြာကို တြိ႔ရပါေရ။ အယင္က ေအပိုင္အေျခအေနမ်ိဳး မဟိခဖူးလို႕သိရပါေရ။ ယင္းအေပၚမွာဂါ ဆရာ ၾကီး ဇာပိုင္ျမင္ပါသလဲ။

ေျဖ။ ။ က်ေနာ္က ေတာင္ကုတ္ၿမဳိ႕သားလို႕ ေျပာေကေလ့ ေက်ာက္ျဖဴ ၿမဳိ႕သားလို႕လည္း က်ေနာ္ကေျပာလို႕ရေရ။ ဇာေၾကာင့္လည္းဆိုေက က်ေနာ္ အမ်ဳိးသမီးက ေက်ာက္ျဖဴသူပါ။ ရခုိင္သမ စစ္စစ္ပါ။ ေနာက္တခုက က်ေနာ္စြ ေက်ာက္ျဖဴ ေကာလိပ္က ထြက္လာေရ ေက်ာင္းသားေဟာင္း တဦးျဖစ္ေတ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင္း ေက်ာက္ျဖဴလို႕ ေျပာလိုက္လို႕ ဟိေက ေက်ာက္ျဖဴစြာ က်ေနာ္ၿမဳိ႕ ျဖစ္ေတ။ ေက်ာက္ျဖဴနယ္က က်ေနာ္နယ္ ျဖစ္ေတ။ ေနာက္တခုက ေက်ာက္ျဖဴမွာနိန္ေရ ေက်ာက္ျဖဴခရိုင္မွာနိန္ေရ လူငယ္တိ ေက်ာင္းနိန္ဖက္တိ က်ေနာ္မွာ အမ်ားၾကီးဟိေရ။ သံေယာဇဥ္လည္းဟိေရ။ ယင္းေၾကာင္း ခုနားက မိန္းေရပိုင္ ေက်ာက္ျဖဴနယ္မွာ ဟိေရ ရခုိင္လူငယတိ ပညာတတ္တိစြာ ရခုိင္ျပည္၏ ဇာတိျဖစ္ေတ ရခိုင္အမ်ဳိးသား၏ အက်ဳိးကို သယ္ပိုး ေဆာင္ရြက္ဖို႔ပါတီကို ေထာက္ခံအားပီးကတ္ေတဆိုစြာကို က်ေနာ္အနီနန္႔က အင္မတန္မွ ၀မ္းေျမာက္ေတ။ အင္မတန္မွလည္း ဂုဏ္ယူေရ။ က်ေနာ္သူငယ္ခ်င္းတိ ယင္းအထဲမွာ ပါဖို႔ပါ။ က်ေနာ္ တပည့္ လက္သား တိလည္းပါဖို႔ပါ။ က်ေနာ္သူငယ္ခ်င္းတိကိုလည္း က်ေနာ္အမ်ားၾကီး ခ်ီးက်ဴးေရ။ ေလးစားေရ။ ေနာက္တခုက က်ေနာ္ တပည့္ လက္သားတိ ဆိုလို႕ဟိေကလည္း က်ေနာ္ေလး စားေရ။ ဇာေၾကာင္းလည္းဆိုေက နံပါတ္တစ္က အျမင္မွန္ရစြာ။ အျမင္မွန္ဆိုစြာ ဇာလည္းဆိုလို႔ဟိေက ေအနီရာမွာ က်ေနာ္႐ို႕ ရခိုင္တိစြာ ရခုိင္ အက်ဳိးကို ေဆာင္ရြက္ရေမ။ ရခုိင္ေတိစြာ ရခုိင္တိအက်ဳိးကို မေဆာင္ရြကေက ဇာသူကလည္း လာၿပီးေက ေဆာင္ရြက္ ပီးစရာအေၾကာင္းမဟိ။ တရုတ္ကလာၿပီးေက ကူညီဖို႕ အေၾကာင္းတရားမဟိိ။ ကုလားကလည္း လာကူညီဖို႔ အေၾကာင္းတရား မဟိိ။ တရုတ္တိ၊ ကုလားတိလာေရဆိုစြာက သူ႐ို႕ ကုိယ္က်ဳိးအတြက္ လာစြာ။ က်ေနာ္႐ို႕ ရခုိင္သူရခုိင္သား။ က်ေနာ္႐ို႕ ရခုိင္လူမ်ဳိးတိ၏႕ ေကာင္းစားေရးကို လာလုပ္စြာ မဟုတ္း။ ေအခ်င့္ကို က်ေနာ္႐ို႕က သတိျပဳရဖို႔။ ေနာက္တခ်က္က ေဒပိုင္ အျမင္မွန္ရစြာက အထူး ေကာင္းေရ။ ကုိယ့္မိ ကိုယ့္ဖ၏ ဇာတိသီြး ဇာတိမာန္ ကိုယ့္မိကိုယ့္ဖ၏ ဘိုးဘီးဇူးဇိုင္က တည္ေထာင္ခကတ္ေတ က်ေနာ္႐ို႕ ရခုိင္ျပည္ ရခိုင္ျမီစြာ အင္မတန္ တန္ဖိုးဟိေရ။ ငါ႐ို႕ ေစာင့္ေယွာက္ ရဖို႔ဆိုေရ အျမင္မွန္ရစြာက ကိုယ့္မိကိုယ့္ဖ၏ ေမတၱာတရား ကိုယ့္မိ ကိုယ့္ဖ၏ ေစတနာ၊ ကိုယ့္မိကိုယ္ဖ၏ ေက်းဇူး တရားကို ျပန္ဆပ္ရာေရာက္ေတ။ ယင္းပိုင္မွ မဟုတ္ပဲနန္႔ ကုိယ့္အိမ္မွာ မိဘတိ ေကၽြးမီြးလုိက္ေတ ထမင္းဟင္းကို စားၿပီးေက ေယာကၡမအိမ္ကို လားလို႔ လယ္ထြန္ေရ အျဖစ္မ်ဳိး ျဖစ္နိန္ေက ေအစြာက အေမေက်ာ္ ေဒြးေတာ္ လြမ္းေရပိုင္ ျဖစ္နိန္လိမ့္ေမ။ ေနာက္တခုက ရခုိင္မွာ နယ္နမိတ္သတ္ မွတ္ထားေရ ရခုိင္ရိုးမ ေတာင္ဆိုစြာ ဟိေရ။ ေဒရခုိင္ရိုးမေတာင္ကို ေက်ာ္ၿပီးေက အျခားပါတီကို ေထာက္ခံ အားပီးနိန္ေက မွားေရသာဓကတိ အမ်ားၾကီးဟိေရ။ ယင္းအမွားလမ္းတိကို မလိုက္မိဖို႕အတြက္ အၿမဲ သတိျပဳရဖို႔။ ယင္းပိုင္ လမ္းမွားခလို႕ က်ေနာ္႐ို႕ ရခုိင္ျပည္သူျပည္သားတိ လိုအပ္နိန္ေရ ပန္းတိုင္ကုိ မေရာက္ႏိုင္စြာျဖစ္ေတ။

မိန္း။ ။ ေနာက္တစ္ခုက ဆရာၾကီး၏ ခ်က္ျမဳပ္ျမီ ျဖစ္ေတ ေတာင္ကုတ္စြာ စစ္အစိုးရ ဆန္႕က်င္ေရး ဒီမုိကေရစီ အေရး အတြက္ ရိွဆံုးမွာ ပါခေရၿမိဳ႕ျဖစ္ေတ။ အမ်ိဳးသားေရး အပိုင္းမွာလည္း အတက္ၾကြဆံုး ျမိဳ႕နယ္ တစ္ခုျဖစ္ျပီး ဆရာၾကီး႐ို႕ပိုင္ အမ်ိဳးသားေရးအတြက္ တစိုက္မတ္မတ္ ေဆာင္ရြက္လာေရ ေခါင္းေဆာင္ၾကီးတိကို မီြးထုတ္ရာ အရပ္လည္း ျဖစ္ပါေရ။ ယကေလ့ ရခိုင္အမ်ိဳးသား ပါတီတိ ေတာင္ကုတ္မွာ ရပ္တည္ခြင့္ မရေရပိုင္ ရီြးေကာက္ပြဲအတြက္ ကုိယ္စားလွယ္ေလာင္း တစ္ဦးကုိေတာင္မွ တင္သြင္းခြင့္မရခလို႕ သိရပါေရ။ ၾကံ႕ခိုင္ဖြံ႕ျဖိဳးနန္႔ တစညကေတာင္မွ ေတာင္ကုတ္ျမိဳ႕နယ္အတြက္ ကုိယ္စားလွယ္အျပည့္ တင္သြင္း ႏိုင္ချပီး ရခိုင္အမ်ိဳးသား ပါတီတိက မတင္သြင္းႏိုင္ခစြာ ဇာေၾကာင့္လို႕ ထင္ပါသလဲ။

ေျဖ။ ။ ေတာင္းကုတ္ၿမဳိ႕နယ္က ဒီမုိကေရစီလႈပ္ရွားမႈ ရခုိင္အမ်ဳိးသားေရးရာ လႈပ္ရွားမႈတိမွာ ရွိတန္းက ပါေရဆိုစြာက အမွန္ပါ။ အင္မတန္မွ ဂုဏ္ယူစရာ ျဖစ္ပါေတ။ သမိုင္းေၾကာင္းအရ ေျပာရေက ၁၇၈၄-ခုႏွစ္ ဘိုးေတာ္ေမာင္၀ိုင္းစြာ ရခုိင္ျပည္ကို က်ဴးေက်ာ္ သိမ္းပိုက္ေတအခါမွာ ပထမဦးဆံုး ရွိတန္းမွ ေခါင္းေဆာင္ၿပီး ရခုိင္ျပည္သူ အားလံုး အတြက္ ခုခံ ေတာ္လွန္ ခေရ ေခါင္းေဆာင္စြာ ေတာင္ကုတ္နယ္စား တန္းလြဲစားက်ားရည္၀တ္ ဗိုလ္ေက်ာ္ထြီး ျဖစ္ပါေရ။ ယင္းဗိုလ္ေက်ာ္ထြီး ပထမဆံုး ခုခံေတာ္လွန္ေရ အေၾကာင္းနန္႔ ပတ္သက္လို႕ ဦးေမာင္ေမာင္တင္ ျပဳစုေရ ကုန္းေဘာင္ဆက္ မဟာရာဇာ၀င္မွာ သံုးေလးေၾကာင္းေလာက္ရာ မွတ္တမ္း တင္႐ြီးထားပါေရ။ က်ေနာ္ကိုယ္ပိုင္စာအုပ္မွာေတာ့ခါ ေနာင္လာေနာက္ သားတိ ဖတ္လို႕ရွိရင္ဟိေက လြယ္လြယ္ကူကူနန္႔ တိြ႕ေအာင္ဆိုၿပီးေက မွင္နီနန္႔ တားထားပါေရ။ တန္းလြဲကို ေရာက္ဖူးသူ လူတိုင္းသိပါေရ။ ၿမဳိ႕ေတာင္၊ ယမ္းတိုက္ေတာင္၊ သိမ္ေတာင္ စေရနိန္ရာတိစြာ အင္မတန္႐ွိက်ေရ နိန္ရာတိျဖစ္ေတ။ ေနာက္ၿပီးေက က်ေနာ္႐ို႕ အေရွ႕ေတာင္အာယွမွာ အေရးၾကီးေရ ေက်ာက္စာ တခုျဖစ္ေတ ေယဓမၼာ ဂါထာ ေက်ာက္စာကို တန္းလြဲေခ်ာင္း ငလံုးေမာ္ရြာမွာတိြ႕ရေရ။ ေနာက္ၿပီးေက မၾကာခင္က ရြာမဘုန္းၾကီးေက်ာင္း အနီးမွာဟိေရ ေမာင္းထာင္းမွာ ဘုရားတဆူ ေပၚလာေရ။ ဓါတ္ေတာ္တိလည္း အမ်ားၾကီးရေရ။ ယင္း ဘုရားဆင္းထုေတာ္၏ ေအာက္ျခီမွာ ျဗဟၼီ စာနန္႔တိြ႕ရေရ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင္း သမိုင္းေၾကာင္းအရ အလြန္႐ွိက်ေရ သမိုင္းေၾကာင္း ျဖစ္ေတ။ ေတာင္ကုတ္ၿမဳိ႕နယ္သူ ၿမဳိ႕နယ္သားတိစြာ ရခုိင္ အမ်ဳိးသား ေခါင္းေဆာင္ၾကီး ဗိုလ္ေက်ာ္ထြီး၏ သားသမီး ျမီးျမစ္တိ ျဖစ္ေတ။ ယင္း ဗိုလ္ေက်ာ္ထြီးစြာ ရခုိင္ျပည္အႏွံ စည္းရံုးၿပီးေက ဘိုးေတာ္ေမာင္၀ိုင္၏ က်ဴးေက်ာ္မႈကို အျပန္အလွန္တိုက္ခစြာ၊ ရခုိင္သမုိင္း မွတ္တမ္းမွာေတာ့ခါ အက်ယ္အ၀န္း အေထာက္အထားတိကိုတိြ႔ရေရ။ ေဒအစဥ္အလာက ေတာင္ကုတ္ နယ္သူ နယ္သားေတြ၏ ရိုးတြင္းျခင္ဆီထဲမွာ ဟိနီတုန္းရာျဖစ္ေတ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ အခုလူငယ္တိစြာ ရခုိင္ တမ်ဳိးသားလံုး၏ အက်ဳိးအတြက္ အနစ္နာခံၿပီးေက ႐ွိတန္းက ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္နိန္စြာက ဗိုလ္ေက်ာ္ထြီး၏ အစဥ္အလာကို ျပန္လည္ ေဖၚထုတ္ ျခင္းသာ ျဖစ္ေတ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ ေတာင္ကုတ္ၿမဳိ႕သူ ၿမဳိ႕သားေတြစြာ ဘိုးစဥ္ ေဘာင္ဆက္က ေတာ္စပ္ခေရ ရခုိင္အမ်ဳိးသား ေခါင္းေဆာင္ တန္းလြဲစား၊ ေတာင္ကုတ္စား၏ ေက်းဇူးကို ေထာက္ထားေမဆိုေက ႀကံ႕ဖြတ္ပါတီကို တနယ္လံုးက သပိတ္ေမွာက္ဖို႕ပါ။ ေဒေလာက္ သမုိင္း အစဥ္အလာၾကီးမားေရ ေတာင္ကုတ္ နယ္သူနယ္သားတိ၏ ၾကီးမားေရအစဥ္အလာကို ဆန္႕က်င္ၿပီးေက ရခုိင္တိုင္းရင္းသား တိုးတက္ေရးပါတီကို မဲဆႏၵ ပီးခြင့္မရစြာကေတာင္ကုတ္ ၿမဳိ႕နယ္သူ ၿမဳိ႕နယ္သားတိစြာ အင္မတန္မွ ရွက္စရာလည္း ေကာင္းေရ။ ၀မ္းနည္းစရာလည္းေကာင္းေရ။ က်ေနာ္က ေတာင္ကုတ္ကဆိုေတာ့ခါ အကေယာင္း စိတ္မေကာင္းျဖစ္ေတ။ မျဖစ္သင့္စြာ ျဖစ္ေတလို႕လည္း ယူဆမိေရ။

မိန္း။ ။ ေတာင္ကုတ္က ရခိုင္အမ်ိဳးသား ကုိယ္စားျပဳ ပါတီတိကို လက္မခံဆိုၿပီးေက ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ သတင္းတိ ထြက္ေပၚနိန္စြာတိကို ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ၾကားနိန္ရပါေရ။ ယင္းအေပၚ ဆရာ ၾကီးက ဇာပိုင္လိုျမင္ပါေရလဲ။

ေျဖ။ ။ က်ေနာ္က ေတာင္ကုတ္သားဆိုေတာ့ခါ ေတာင္ကုတ္က လူတိကိုလည္း က်ေနာ္ တယ္လီဖံုးနန္႔ မိန္းၾကည့္ေရ။ ေနာက္တခါ စံုစမ္း ေထာက္လွမ္း ၾကည့္ေရ အခါမွာေတာ့ခါ ရခုိင္တိုင္းရင္းသားကို အေျခခံေရ ပါတီ တခုမွ ပါခြင့္မရလို႕ သိရလို႔ ေတာင္ကုတ္သားအနီနန္႔ က်ေနာ္အင္မတန္မွ ရွက္ေတ။ အင္မတန္မွ စိတ္မေကာင္းလည္း ျဖစ္ေတ။ ေတာင္ကုတ္သားလို႔ ေျပာေကေလ့ ေတာင္ကုတ္က ပါေမာကၡတေယာက္ကေဒပိုင္ေျပာေရဆိုစြာ အင္မတန္မွအေရးၾကီးေရ။ ဇာေၾကာင့္လည္း ဆိုလို႕ဟိေက ေတာင္ကုတ္ၿမဳိ႕၏ အျဖစ္အပ်က္ အေျခအနီက ေတာင္ကုတ္ၿမဳိ႕မွာ ႀကံ႕ဖြတ္က ေတာင္ကုတ္ ၿမဳိ႕စားပိုင္ခံနိန္ေရ “ေက်ာက္ေတာင္”။ ေက်ာက္ေတာင္ ဆိုေရ သူက အားလံုး ဦးစီးေဆာင္ရြက္လုပ္နိန္ေရအခါမွာ ေတာင္ကုတ္ ၿမဳိ႕နယ္ တခုလံုးစြာ ေက်ာက္ေတာင္၏ ၿမဳိ႕နယ္တခုပိုင္ ျဖစ္နိန္ေရ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ ေဒေက်ာက္ေတာင္က ဦးစီး လုပ္ၿပီးေက အာဏာတိယူၿပီးေက အျခားျခားလူတိကို သိမ္းသြင္းလို႔ လုပ္စြာ။ ေထာက္လွန္းၿပီး တမ်ဳိး၊ ၿခိမ္းေျခာက္ၿပီးတမ်ဳိး၊ ယင္းပိုင္လုပ္ေတ အျပင္ စီးပြားေရး အရလည္း ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္စြာကို တိြ႕ရေရ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ က်ေနာ္အနီနန္႔ ေျပာခ်င္စြာကေတာ့ခါ ေဒေတာင္ကုတ္ၿမဳိ႕နယ္က ရခုိင္တိုင္းရင္းသားပါတီ ၀င္ခြင့္မရ ဆိုစြာ ေက်ာက္ေတာင္က လုပ္စြာ။ ယင္းေက်ာက္ေတာင္၏ ၾသဇာအာဏာစြာ ေတာင္ကုတ္ၿမဳိနယ္မွာ လႊမ္းမိုးနိန္သမွ် ကာလပတ္လံုး ေတာင္ကုတ္ၿမဳိ႕နယ္စြာ တခါလည္း မေကာင္းစား။ တခါလည္း ဒီမိုကေရစီမရ။ က်ေနာ္႐ို႕ ေတာင္ကုတ္ၿမဳိ႕နယ္စြာ အင္မတန္တိုးတက္ေတ ၿမဳိ႕နယ္ ပညာတတ္တိ အင္မတန္ထြက္ေတ၊ ပညာသွ်င္တိ အင္မတန္ထြက္ေတ ၿမဳိ႕နယ္ျဖစ္ေကေလ့ ေဒေက်ာက္ေတာင္ပိုင္ စီးပြါးေရးကို အေၾကာင္းျပၿပီး ၾသဇာလြမ္းမိုးေရအခါမွာ က်ေနာ္႐ို႕ ၂၁ ရာစုကို မလားပဲ ၁၉ ရာစုကို ျပန္လားနိန္ေရ ျမီသွ်င္ ပေဒသရာဇ္ စနစ္ ေတာင္ကုတ္နန္႔ တူေရ။ ေတာင္ကုတ္စြာ အင္မတန္ ေခတ္ေနာက္က် လားဖို႔။ ယင္းအတြက္တာေၾကာင္း ေဒပိုင္တေယာက္တည္း လက္၀ါးၾကီးအုပ္စနစ္ကို ေတာင္ကုတ္ၿမဳိ႕သူၿမဳိ႕သား၊ ေတာင္ကုတ္ၿမဳိ႕နယ္မွာဟိေရျပည္သူတိအားလံုးက ေတာ္လွန္ ပစ္ရဖို႔။ အျမစ္ျဖတ္ပစ္ရဖို႔။ ေဒပိုင္အျမစ္ ျပတ္လားမွ က်ေနာ္႐ို႕ ေတာင္ကုတ္ၿမဳိ႕နယ္စြာ ကိုယ့္မင္း၊ ကိုယ့္ခ်င္း၊ ကိုယ့္အပင္ ကိုယ့္အေျခအနီနန္႔ တိုးတက္ဖြံ႕ၿဖဳိးလာေရ ၿမဳိ႕နယ္ တနယ္ျဖစ္မွာ ေသခ်ာေရ။ ယင္းပိုင္မဟုတ္ေက တခါလည္း မတိုးတက္၊ တခါလည္းလူရာမ၀င္ ျဖစလားဖို႔။

မိန္း။ ။ ျပည္ပမွာ ေရာက္ဟိနီေရ ရခိုင္အမ်ိဳးသားတိစြ အခုအခါ ေတာင္ပိုင္း ေျမာက္ပိုင္းဆိုေရ စိတ္ထားတိမဟိဘဲ အထူး ညီညီညြတ္ညြတ္နန္႔ ရခိုင္အေရး အတြက္ ေဆာင္ရြက္ လုပ္ကိုင္နိန္စြာကို တြိ႔ရပါေရ။ ရခိုင္ ေတာ္လွန္ေရးထဲက လူငယ္တိ ထဲမွာလည္း ရမ္းျဗဲ ေက်ာက္ျဖဴဖက္က လူငယ္တိ ပိုမ်ားလာ စြာကို တိြ႕ရပါရေရ။ ေဒခ်င့္က အမ်ိဳးသားေရး အတြက္ ေကာင္းေရ လကၡဏာ ျဖစ္ပါေရ။ ေအထက္ပိုၿပီး ညီညြတ္ေအာင္ ဇာတိကို ေရွာင္ျပီး ဇာတိကို လုပ္သင့္ေရဆိုစြာကို ဆရာၾကီး ေျပာျပ ပီးစီခ်င္ပါေရ။

ေျဖ။ ။ ရခုိင္လူငယ္တိစြာ ေတာင္ပိုင္းေျမာက္ပိုင္း စိတ္ဓါတ္မဟိစြာ က်ေနာ္႐ို႕ရခုိင္ျပည္အတြက္ အင္မတန္မွအေရးၾကီးေရ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင္း မေလးရွား႐ို႕ ထိုင္း႐ို႕ကို ေရာက္နိန္ေရ ရခုိင္လူငယ္တိကို က်ေနာ္ ရင္းရင္းႏွီးႏွီး တိြ႔ဆံုခြင့္ရေရ။ သူ႐ို႔၏ အခက္အခဲတိကိုလည္း နိန္႕စဥ္ႏွင့္အမွ် ေျဖယွင္း ပီးနိန္ရပါေရ။ ေျမာက္ပိုင္း ေတာင္ပိုင္း စိတ္၀မ္း ကြဲျပားမႈစြာ တစစ ေပ်ာက္ကြယ္လားစြာကိုတြိ႔ရေရ။ အခက္အခဲ အက်ပ္တည္း တိြ႕ေရအခါမွာ ရခုိင္တိကို ရခုိင္ကရာ ကူညီ ေစာင့္ေယွာကကတ္ေတ။ မည္သည့္ အျခား လူမ်ဳိးတိမွ ရခုိင္တိကို ေစာင့္ေယွာက္စြာကို မတိြ႕ဖူး။ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ ရခုိင္ကို ရခိုင္ ေစာင့္ေယွာက္ရေမဆိုေရ အသိ စိတ္ဓါတ္စြာ ရခုိင္လူငယ္ထဲမွာ စြဲစြဲၿမဲၿမဲ ယံုယံုၾကည္ၾကည္ ခိုင္ခိုင္မာမာ ဟိလာေရ။ ေနာက္တခ်က္က ရခုိင္ အႏုပညာသွ်င္တိ သီဆိုထားေရ ဂႏၵ၀င္ ေျမာက္ ေတးျခင္းတိကို အ၀ီးေရာက္ရခုိင္တိလြတ္လပ္စြာနား ေထာင္ႏိုင္ခြင့္ဟိလို႕လည္း ရခုိင္တိ၏ စည္းရံုးမႈစြာ ပိုမိုခိုင္မွာ လာေရ။ “မင္းလဲရခုိင္ ငါလဲရခုိင္”ဆိုေရ အယူအဆစြာ ရခုိင္လူငယ္တိ၏ ရင္ထဲမွာ စြဲၿမဲလာတယ္။ ေနာက္တခ်က္က ဗမာျပည္တြင္းမွာ ထုတ္၀ီခြင့္ မရေရ ရခုိင္ သမိုင္းတိ ရခုိင္ႏိုင္ငံေရး အေတြးအေခၚတိကို ရခုိင္လူငယ္တိ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ဖတ္ခြင့္ ေလ့လာခြင့္ဟိေရ အတြက္ေၾကာင့္ ရခုိင္တိ၏ အမ်ဳိးသားေရး စိတ္ဓါတ္ ပိုမိုႏိုးၾကားလာစြာနန္႔ အတူ ေျမာက္ပိုင္း ေတာင္ပိုင္း ခြဲျခားမႈလည္း ေပ်ာက္ကြယ္လာခေရ။ ရခုိင္အစ ဒြါရ၀တီက ဆိုေရ ရခုိင္သမိုင္း အေၾကာင္း ကိုလည္း အားလံုး သူက နားလည္ လာကတ္ေတ။ ကမၻာ့႐ွိအေဟာင္းဆံုး ၿမဳိ႕သံုးၿမဳိ႕ထဲမွာ ဒြါရာ၀တီ ၿမဳိ႕လည္း ပါ၀င္ေရ အတြက္ေၾကာင္း ဂြသူ ဂြသား။ သံတြဲသူ သံတြဲသားတိစြာလည္း အမ်ဳိးသားေရး စိတ္ဓါတ္ ပိုမိုႏိုးၾကား လာခေရ။ ခြဲျခားမႈ ကင္းလာခေရ။

မိန္း။ ။ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ လက္ဟိေဆာင္ရြက္နိန္ေရမီဒီယာထဲမွာ ေရဒီယို၊ သတင္းစာ၊ အိြင္လိုင္း၊ ၀က္ဆိုက္ အျပည့္အစံုဟိပါေရ။ ရခိုင္ျပည္နန္႔ အနီးဆံုးနိန္ရာမွာ ေဆာင္ရြက္နိန္ေရအတြက္ လူထု နားထဲကို ေရာက္ေအာင္လည္း ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ပါေရ။ ဆရာၾကီးအနီနန္႔ ရခိုင္ျပည္သူတိ၊ ေက်ာင္းသား လူငယ္တိကို ေျပာစရာ စကားတိဟခေက ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ သ႐ို႕ထဲကို ေရာက္ေအာင္ အတတ္ႏိုင္ဆံုး ပို႔ေဆာင္ပီးႏိုင္ပါေရ။ ယင္းေျပာျပခ်င္ေရ စကားတိကို ေျပာၾကား ပီးစီလိုပါေရ။ ဇာေၾကာင့္ ယင္းစကားကို အမွာပါးခ်င္ရစြာလဲ ဆိုစြာကိုလည္း စေကေခ်ေလာက္ယွင္းျပပီးစီခ်င္ပါေရ။

ေျဖ။ ။ ရခုိင္ျပည္သူ ျပည္သားမ်ားနန္႔ ရခိုင္လူငယ္မ်ားကို က်ေနာ္၏ ဆႏၵကို ေျပာခြင့္ရေရအတြက္ေၾကာင့္ အင္မတန္မွ ေက်းဇူး တင္ပါေရ။ က်ေနာ္ ျဖစ္စီခ်င္ေရ အေၾကာင္းအရာတိကို တင္ျပပါရစီ။ ရခုိင္တိစြာ ရခိုင္ပီသေအာင္ ဦးစြာပထမ လုပ္ရေမ။ ရခုိင္ဆိုစြာက အမ်ဳိးကိုေစာင့္ေရ။ သီလကိုေစာင့္ေရ။ သီလထဲမွာ ဗုဒၵဘာသာ ပါ၀င္ေရ အျပင္ ရခိုင္စကားလည္းပါေရ။ ယင္းအတြက္ေၾကင္း ရခုိင္တိစြာ ရခုိင္ပီသဖို႕ အတြက္ အဓိက အေျခခံႏွစ္ခ်က္ လိုအပ္ေတ။ တခ်က္က ဗုဒၵဘာသာျဖစ္ဖို႕။ ေနာက္တခ်က္က ရခုိင္ စကားေျပာဖို႕ ျဖစ္ပါေရ။ ေဒနိန္ရာမွာ က်ေနာ္႐ို႕ ရခိုင္တိုင္း ရခိုင္ဆရာေတာ္တိုင္းက လူနည္းစု တိအေပၚမွာ အထင္ေသးေရ စိတ္ဓါတ္တိကို ေဖ်ာက္ပစ္ရဖို႔။ ဗုဒၵဘာသာ၀င္ျဖစ္ ေအာင္ စည္းရံုး အားပီးရဖို႔ တာ၀န္ဟိေရ။

မေလးယွားႏိုင္ငံမွာေတာ့ခါ မေလးယွားမွာလူငယ္တိက (Ornag Malayu လို႕ ေျပာေက မေလးႏိုင္ငံသားျဖစ္ၿပီး ၁၊ မူဆလင္ျဖစ္ရဖို႔။ ၂။ မေလးစကားေျပာရဖို႔။ ေဒအတိုင္း Origin (ရခုိင္)လို႕ေျပာေက ၁၊ ဗုဒၶၶဘာသာျဖစ္ ရဖို႔။ လ၂၊ ရခုိင္စကား ေျပာရဖို႔။ေဒအယူအဆစြာ အ၀ီးေရာက္ ရခုိင္တိမွာ ပိုမို ခိုင္မာလာေရ။ ေဒအခ်က္ကိုလည္း ျမီေတာင္ေျမာက္ပီး ရဖို႔။ ရခုိင္ျပည္ တိုးတက္ေရး အတြက္ က်ေနာ္စိတ္တိုင္းက်လုပ္ရ ဖို႔ဆိုလို႔ဟိေက အသက္ ၁၈ ႏွစ္ျပည့္ေရ လူငယ္တိုင္းစြာ ရခုိင္အမ်ဳိးသားတပ္မေတာ္ (Arakan National Guard) ကို အနည္းဆံုး ေျခာက္လ၀င္ၿပီး စစ္ပညာသင္ရဖို႔။ ေဒပိုင္စစ္ပညာသင္ထားစြာက တကုိယ္ေတာ္ လံုၿခံဳေရး အတြက္လည္း အေရးၾကီးေရ။ ရခုိင္ျပည္လံုၿခဳံေရး အတြက္လည္း အေရးၾကီးေရ။ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြက္လည္း အေရးၾကီးေရ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ ရခုိင္လူငယ္တိစြာ ရခိုင္ျပည္ေစာင့္ တပ္မေတာ္မွာ ၀င္ေရာက္အမႈ ထမ္းလို႕ဟိေက တေယာက္နန္႔ တေယာက္ အင္မတန္ ရင္းႏွီးၿပီး ဆိုးတူေကာင္းဖက္ ျဖစ္လားကတ္ဖို႔။ ေနာက္ၿပီးေက ေဒသင္တန္းမွာ ကြန္ပ်ဴတာကိုလည္း သင္ပီးရဖို႔။ အခ်ဳပ္အားျဖင့္ ေျပာရလ်င္ ရခုိင္ျပည္နယ္မွာ ရခုိင္သမိုင္းကို လူတိုင္း ရခုိင္တိုင္း သင္ခြင့္ဟိရဖို႔။ ရခုိင္စာကိုလည္း ရခုိင္တိုင္းသင္ရဖို႔။ တတ္ရဖို႔။ ရခုိင္ယဥ္ေက်းမႈ အႏုပညာတိကိုလည္း ရခုိင္တိုင္းနားလည္ရဖို႔။ ေလးစားရဖို႔၊ ေနာက္ၿပီးေက အေရးၾကီးေရ ကိစၥက တေယာက္နန္႔ တေယာက္ မသင့္မတင္ ျဖစ္လာလို႕ဟိေက ပုဂၢဳိလ္ ေရးရာကို ႐ွိတန္း မတင္ပဲ အမ်ဳိးသားေရး ကိစၥကိုသာလွ်င္ ႐ွိတန္းတင္ျခင္းအားျဖင့္ စုစည္း ညီညာႏိုင္ရဖို႔။ ေနာက္အေရးၾကီးေရ အခ်က္တခုက ရခုိင္တိစြာ ျမန္မာျပည္မွာလည္း လူနည္းစု မေလးယွား၊ ထိုင္း ႏိုင္ငံ၊ ဂ်ပန္၊ အေမရိကန္ စေရႏိုင္ငံ တိမွာလည္း လူနည္းစု၊ ေဒပိုင္ လူနည္းစု ျဖစ္ေတဆိုေရ အခ်က္ကို သီေအာင္ထိ စြဲစြဲၿမဲၿမဲမွတ္ၿပီး လူအမ်ားစု ထက္ေတာ္ေအာင္ ၾကဳိးစားရဖို႔ စိတ္ဓါတ္၊ ႀကဳိးစားခ်င္ေရစိတ္ဓါတ္၊ ႀကဳိးစားရဖို႔ဆိုေရ ခံယူခ်က္ ခိုင္ခိုင္မာမာ ခ်မွတ္လာလို႕ ဟိေက ရခုိင္တိစြာ ေဒထက္ ပိုမို စည္းရံုးလာဖို႔။ ေတာ္လာဖို႔။ က်ေနာ္ကေတာ့ခါ ရခုိင္ျပည္ကို ကိုအစၥေရးႏိုင္ငံပိုင္ျဖစ္စီခ်င္ေရ။ အစၥေရးႏိုင္ငံ ျဖစ္လာဖို႕ အတြက္ ဂ်ဴးလူမ်ဳိးတိစြာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ႀကဳိးစားခရေရ။ အစၥေရးႏိုင္ငံစြာ ႏွစ္ေပါင္း ႏွစ္ေထာင္ေလာက္ ေပ်ာက္လားေရ။ ရခုိင္အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ ေပ်ာက္လားစြာက ႏွစ္ေပါင္း ႏွစ္ရာေလာက္ရာဟိသီးေရ။ ဂ်ဴးတိစြာ ဥာဏအင္အား၊ ကာယအင္အား ျပည့္စုံေအာင္ သူမတူေအာင္ ၾကဳိးစားေရ။ ႀကဳိးစားၿပီးေက အစၥေရးႏိုင္ငံကို ျပန္လည္တည္ေထာင္ေရ။ အဓိကက ရခုိင္တိစြာ ရခုိင္ျပည္ကိုလိုခ်င္ေက ဂ်ဴးလူမ်ဳိးတိပိုင္ ဥာဏအား ကာယအား ဟိရဖို႔။ ဥာဏအား ဟိဖို႔အတြက္ ရခုိင္လူငယ္တိစြာ ပညာတတ္ေအာင္ ဥာဏ အင္အား ေကာင္းေအာင္ ႀကဳိးစားရဖို႔။ ကာယအင္အားဆို သည္မွာ စစ္ပညာကို ကၽႊမ္းက်င္ရဖို႔။ ယင္း ကာယအင္အား ဥာဏအင္အားနန္႔ ျပည္စံုမွ အစၥေရးႏိုင္ငံ ပိုင္ျဖစ္လာဖို႔။

နိဂံုးခ်ဳပ္အနီနန္႔ လူငယ္တိကို က်ေနာ္ေျပာခ်င္စြာက လမ္းႏွစ္လမ္းဟိေရ တလမ္းကပ်ား၏လမ္း၊ တလမ္းက ယင္လမ္း။ ပ်ား၏ လမ္းဆိုစြာက ပ်ားစြာ ဇာနီရာမွာ အမႊီးဆံုး ပန္းပင္ဟိေရလဲ ဆိုၿပီး လိုက္ရွာကတ္ေတ။ ယင္းအမႊီးဆံုးပန္းပြင့္တိ အရည္ၾကည္ ေခ်တိကို စုတ္ယူလာၿပီး ပ်ားသလက္ အျဖစ္ တည္ေဆာက္ကတ္ေတ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင္း ရခုိင္ လူငယ္တိစြာလည္း ဇာႏိုင္ငံ ဇာေဒသကိုပင္ေရာက္ေရာက္ ခုနားက ပ်ားတိပိုင္ အႏွစ္သာရဟိေရ ၀တ္မႈန္ရည္တိကို စုတ္ယူလာၿပီး မိမိရခုိင္ျပည္ တိုးတက္ဖြံ႕ၿဖဳိးေအာင္ လုပ္ေဆာငကတ္ရဖို႔။ ေနာက္တခုက ယင္လမ္း ယင္တိ ဇာနိန္ရာမွာ အပုတ္အသိုး ဟိေရ ဆိုစြာကို သိကတ္ေတ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင္းနန္႔ ရခုိင္လူတိကို က်ေနာ္မွာခ်င္စြာက ယင္လမ္းစဥ္နန္႔ ပ်ားလမ္းစဥ္မွာ ဇာလမ္းစဥ္ကို လိုက္သင့္သလဲဆိုစြာကို မိမိ႐ို႕၏ အသိစိတ္ဓါတ္နန္႔ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာၿပီး ဆံုးျဖတ္ကတ္ပါ။

က်ေနာ္႐ို႕ ရခုိင္လူမ်ဳိးတိစြာ ဗုဒၵဘာသာ၀င္တိျဖစ္ကတ္ေတ။ ဗုဒၵဘာသာ၏ ပဌာန္း က်မ္းဂန္ထဲမွာ အဓိပဓိ ေလးပါးဆိုစြာဟိပါေရ။ ယင္းအဓိပဓိေလးပါးဆိုစြာက-

၁။ စိတၱအဓိပဓိ - စိတ္ထက္သန္ေအာင္လုပ္ရဖို႔။ စိတ္ထက္သန္ေအာင္ လုပ္ေရအခါမွာ လူတေယာက္စြာ မူယစ္ဆီး၀ါးသံုးစြဲနိန္လို႕ ဇာခါမွလည္း စိတ္ထက္သန္မႈကို မရ။

၂။ ဆႏၵအဓိပဓိ - မိမိျဖစ္ခ်င္ေရ ဆႏၵ။ မိမိႏိုင္ငံျဖစ္ခ်င္ေရဆႏၵ။ က်ေနာ္၏ စိတ္ထဲမွာ တသက္လံုးဟိခေရ။ ရခုိင္ျပည္စြာ အနည္းဆံုး ဖက္ဒရယ္အဆင္ ့ျဖစ္ရဖို႔္။ အခု ဖက္ဒရယ္အဆင့္ကို ရေအာင္ ဆရာၾကီး႐ို႕က တိုက္ပြဲ၀င္နိန္စြာ။ ဖက္ဒရယ္အဆင့္ ေက်ာ္ၿပီးေက ရခိုင္ျပည္ကိုရေကေတာ့ခါ အေကာင္းဆံုးပါ။ ရခုိင္ျပည္ ထက္ငယ္ေရႏိုင္ငံတိ။ ရခိုင္ျပည္ေလာက္ ဧရိယာမဟိေရ ႏိုင္ငံတိ ကမၻာမွာ ၆၁ ႏိုင္ငံ ဟိေရ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင္း က်ေနာ္႐ို႕ ရခုိင္ျပည္စြာ ဧရိယာက်ဥ္းေရ။ လူဦးေရ နည္းေရဆိုၿပီးေက ထည့္စဥ္းစားစရာမလို။ အေရးႀကီး စြာက ရခုိင္သားတိုင္းစြာ ရခုိင္ျပည္ကို လိုခ်င္ေရစိတ္ဟိရဖို႔။

၃။ ၀ိရယ အဓိပဓိ - ၀ိရိယဆိုစြာ ကိုယ္ျဖစ္ခ်င္စြာတိ (သို႕) ကိုလုိခ်င္စြာတိကို ထပ္ခါအလီလီ၊ ထပ္ခါ အလီလီ မျဖစ္မခ်င္း ေဆာင္ရြက္ျခင္းစြာ ၀ိရိယ အဓိပဓိ ျဖစ္ေတ။ တခ်ဳိ႕မွာ ၀ိရိယ ဟိလိုက္စြာ ႏွစ္လေလာက္ လည္းၾကာေရေနာက္ ၀ိရိယ မဟိယာ။

၄။ ၀ိမံသ အဓိပဓိ - လူတေယာက္ ႀကီးပြား ခ်မ္းသာဖို႕၊ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ ႀကီးပြါးခ်မ္းသာဖို႕ ဆိုစြာ အတိြ႕အႀကဳံ
ဗဟုသုတ လိုေရ။ ပညာ ဗဟုသုတ လုိေရ။ တနည္းအားျဖင့္ ကာယအင္အားလည္း ဟိရဖို႔။ ဥာဏ အင္အားလည္း ဟိရဖို႔။ ကာယအင္အား၊ ဥာဏအင္အားကိုေပါင္းၿပီးေက သမာသမတ္ ယထာဘူတ က်ေအာင္ လုပ္ျခင္းစြာ တိုင္းျပည္အတြက္လည္း ေကာင္းေရ။ မိမိအတြက္လည္းေကာင္းေရလို ပဌာန္း က်မ္းဂန္မွာ တိြ႕ရေရ။

ယင္းအတြက္ေၾကာင္း ဆႏၵအဓိပဓိ၊ စိတၱအဓိပဓိ၊ ၀ိရိယအဓိပဓိ၊ ၀ိမံသ အဓိပဓိ ဤအဓိပဓိ ေလးပါးနန္႔ အညီ ျပည့္စံု လာလို႔ဟိေက ဇာကိစၥကိုမဆို မေအာင္ျမင္ႏိုင္စရာ အေၾကာင္းမဟိ။ အထူးသျဖင့္ ေဒနိန္႔ ရခုိင္လူငယ္တိမွာ စာဖတကတ္ပါ။ ေရာက္ေရ နိန္ရာမွာ ပညာကို ထူးခၽႊန္ေအာင္ သင္ကတ္ပါ။ ေနာက္ဆံုးမွာခ်င္စြာက က်ေနာ္ဆရာ အရင္းျဖစ္ေတ ပါေမာကၡ ေဒါက္တာသန္းထြန္းကို သူ႕တပည့္တိက မိန္းေရ “ ဆရာႀကီး သမိုင္းကို ဇာေၾကာင့္သင္သလဲ၊ ဆရာႀကီး ေဒါက္တာသန္းထြန္းက - သမိုင္းကို သင္စြာက မအ ေအာင္လို႕ သင္စြာ”လို႕ ေျဖပါေရ။ ဆရာႀကီး ေဒါက္တာသန္းထြန္း၏ ဆံုးမၾသ၀ါဒအရ ကိုယ့္သမိုင္းကိုေတာင္မွ ကိုယ္မသိေရ ရခုိင္တိစြာ - လူအ - တိ ျဖစ္ေၾကာင္းကို သတိထားကတ္ပါ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ ရခိုင္ေက်ာင္းတိမွာ ရခိုင္သမိုင္းကို သင္ရဖို႔လို႕ က်ေနာ္ တသက္လံုး တင္ျပခပါေရ။ ရခုိင္သမိုင္း ရခုိင္ေက်ာင္းတိမွာ သင္စြာက တိုင္းရင္းသား စည္းလံုးညီညြတ္ဖို႕ အတြက္ အလြန္႕အလြန္ေရးႀကီးပါေရ။ ရခုိင္ျပည္စြာ ဗမာျပည္၏ မိတ္ဆီြအရင္းအခ်ာတိပါ။ ဘဂၤလားေဒ့ခ်္ႏို္င္ငံႏွင့္ အိႏၵိယ႐ို႕နန္႔ မိတ္ဆီြအရင္း အခ်ာျဖစ္ဖ႔ိုရာလိုပါေရ။ ရခုိင္ျပည္လို႕ ေပၚလာလို႕ အိမ္နီးနားခ်င္း ႏိုင္ငံတိကို တိုက္ခိုက္ဖို႕အတြက္ မဟုတ္ဆိုစြာ အားလံုးသူ နားလည္ထားသင့္ေရ။

(မူပိုင္- နိရဥၥရာ သတင္းဌာန)

စက္တဘၤာ ၇-ရက္ ၂၀၁၀

: ----------------------------------- ----------------------------------- ----------------------------------- :

(နိရဥၥရာ သတင္းမွကူးယူဘာသာျပန္ထားပါသည္။)

http://www.narinjara.com/detailsbur.asp?id=2728

ဦးခိုင္ျပည္စိုးႏွင့္ တိြ႕ဆံုမိန္းျမန္းခ်က္

2010-08-29T23:37:00.000-07:00

၂၀၁၀ ခုႏွစ္ ၾသဂတ္စ္လ ၁ ရက္နိန္႕က ရခိုင္တိုင္းရင္းသားမ်ား တိုးတက္ေရး ပါတီမွ အတြင္းေရးမွဴး အဖြဲ႕၀င္ ဦးခိုင္ျပည္စိုးႏွင့္ သူတပည့္ ျဖစ္သူ ႏွစ္ဦးအား ရဲ SP ႏွင့္ စရဖမွ (စစ္ေတြ)အမွတ္ ၁ ရဲစခန္းကို ေခၚယူျပီး စစ္ေဆးမိန္းျမန္းမူမ်ား ျပဳလုပ္ခသည္။ ေခၚယူ စစ္ေဆးမိန္းျမန္းမူႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး နိရဥၥရာကမိန္းျမန္းရာ ဦးခိုင္ျပည္စိုးမွ အဂုပိုင္ စတင္ ေျပာၾကားသည္။

ေျဖ။ ။ ၾသဂတ္စ္လ ၁ ရက္နိန္႕ ညဇာဖက္ ၄ နာရီေလာက္မွာ ကၽြန္ေတာ္နန္႔ ကၽြန္ေတာ္ တပည့္ႏွစ္ေယာက္ကို အမွတ္(၁) ရဲစခန္းက လာေခၚေရ။ တခ်က္ေခ် မိန္းစရာဟိေရဆိုၿပီးေက ေခၚယူလားပါေရ။ ယင္းမွာသို႔ ေခၚယူလားေရအခါမွာ ကၽြန္ေတာ္ကို စာရြက္တိကိုထုတ္ျပေရ။ ယင္းမွာ ဇာတိပါေရလဲဆိုေကေတာ့ခါ ေဒ " ၂၀၀၈ ဥပေဒ ႏိႈင္းယွဥ္ခ်က္" ဆိုေရ စာတန္း တခုပါေရ။ ေနာက္တခု "ကိုလိုနီကၽြန္သေပါက္ ၂၂၆ႏွစ္ ၾကာျပီး ေသာအခါ" ဆိုေရ စာတေစာင္ ပါေရ။ ယင္းစာတိစြာ ကၽြန္ေတာ္ဘားကရေရလို႔ သူ႐ုိ႕က ယူဆျပီး ကၽြန္ေတာ္ကို မိန္းပါေရ။ ယင္းခါ ကၽြန္ေတာ္ကေျပာေရ။ ေဒခ်င့္တိက ကၽြန္ေတာ္ဘားကမဟုတ္ပါ။ ေဒစာ႐ြက္တိကိုဖတ္ဖူးလားလို႔ ကၽြန္ေတာ္ကိုမိန္းပါေရ။ ကၽြန္ေတာ္ဖတ္ဖူးပါေရ။ ဇာမွာဖတ္ဖူးေရလဲလို႔ဆက္မိန္းေရခါ အိန္တာနက္မွာ ဖတ္ဖူးပါေရလို႕ကၽြန္ေတာ္က ယင္းပိုင္ေျပာျပပါေရ။ ေဒဟင့္တိက လူတကာဖတ္လို႕ရေရ ကိစၥတိပါလုိ႕ ကၽြန္ေတာ္ေျပာျပပါေရ။ ယင္းကိစၥတိနန္႔ကၽြန္ေတာ္ကို အဓိကမိန္းပါေရ။

မိန္း။ ။ ယင္းစာတန္းတိကို သူ႐ို႕ကဇာပိုင္ရဟိစြာပါလဲ။

ေျဖ။ ။ ဆရာေတာ္ ရမၼာ၀တီ အသွ်င္ ပညာစာရကို ဖမ္းဆီးျပီး ေက်ာင္းကနိန္ျပီးေက ပစၥည္းတိ အားလံုးကို သိမ္းဆည္း ယူေဆာင္လားပါေရ။ ယင္းအထဲက စာတန္း ႏွစ္ေစာင္ကို သူ႐ို႕က ကၽြန္ေတာ္ဘားကရေရ စာတန္းဆိုျပီး ကၽြန္ေတာ္ကို စစ္ေဆးမိန္းျမန္းစြာပါ။ ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ စစ္ေဆးမိန္းျမန္းပါေရ။

ိမိန္း။ ။ ဆရာေတာ္ဘားက သိမ္းဆည္းရမိေရ အထဲမွာ ပါေရ ႏိုင္ငံေရး စာတန္းဆိုေတာ့ခါ ဆရာေတာ္က ႏိုင္ငံေရးနန္႔ ဆက္ႏြယ္ ပတ္သက္မူမ်ား ဟိပါသလား။

ေျဖ။ ။ ဆရာေတာ္စြာ သမိုင္းသုေတသီ တဦးျဖစ္ေတအတြက္ တရား၀င္ေရ စာတန္းနန္႔ တရားမ၀င္ေရ စာတန္းတိပါ ဆရာေတာ္ဘားမွာ ဟိနိန္စြာျဖစ္ပါေရ။ စာေရးဆရာ သမိုင္းသုေတသီ တဦး အနိန္နန္႔ မွတ္တမ္း မွတ္ရာ အနိန္နန္႔ သိမ္းဆည္းထားစြာသာ ျဖစ္ပါေရ။ ဆရာေတာ္စြာ ႏိုင္ငံေရးထက္ သမိုင္းသုေတသီနန္႔ လူမူေရး လုပ္ငန္းတိကိုသာ စိတ္၀င္စားပါေရ။

မိန္း။ ။ လက္ဟိ ဆရာေတာ္သီတင္းသံုးခေရ မဟာမုနိ ဗုဒၶ၀ိဟာရ ေက်ာင္း၏ အေျခအနိန္က ဇာပိုင္ဟိပါလဲ။

ေျဖ။ ။ ေနာက္ဆံုး ဗုဒၶမဟာဝိဟာရေက်ာင္း၏ အေျခအနိန္ကို ေျပာမယ္ဆိုလုိ႔ဟိေက ယင္းေက်ာင္းထဲမွာ တခုလည္းမဟိပါဗ်ာယ္။ အေဆာက္အဦးရာ က်န္ခဗ်ာယ္လို႔ကၽြန္ေတာ္႐ို႔သိရပါေရ။ ယင္းမွာဟိေရ အေခ်တိကို ညနိန္႔ခါ (ၾသဂတ္(စ္)လ ၂ ရက္)ညဇာဖက္ ၄ နာရီေလာက္မွာ အားလံုးကိုထုတ္ယူလားပါေရ။ အမွတ္(၁) ရဲစခန္းကို ေရြ႕ထားေရ။

မိန္း။ ။ တခုလည္းမဟိဗ်ာယ္ဆုိေကေတာ့ခါ ဇာတိကိုယူလားပါေရလဲ။

ေျဖ။ ။ ေက်ာင္းမွာစာ႐ြက္စာတန္းတိ တခုလည္းမဟိပါဗ်ာယ္။ ယင္းသမိုင္းဝင္ပစၥည္းတိ အားလံုးပါလားလားချပီးပါဗ်ာယ္။

မိန္း။ ။ စစ္ေတြမွာ ဆရာေတာ္ ဖမ္းဆီးခံရေရ အေပၚမွာ ဇာပိုင္အျမင္တိဟိကတ္ပါေရလဲ။

ေျဖ။ ။ စစ္ေတြျမိဳ႕ထဲမွာ အေျခအနိန္က ဇာပိုင္ဟိေရလဲဆိုေကေတာ့ခါ ဆရာေတာ္မွာ တကယ္တန္း မာတုကာနန္႔ တစံုတရာ ၿငိစြန္းမႈဟိခေကဆိုလို႔ ဟိေက ယင္းမႈနန္႔ရာ အေရးယူသင့္ေရ။ က်န္ေရသမိုင္းဝင္ပစၥည္းတိ၊ အခ်က္အလက္တိ၊ ၿပီးေက အေခ်တိကိုေတာ့ခါ တခုလည္းမလုပ္သင့္လို႔ ယင္းပိုင္အျမင္တိဟိနိန္ကတ္ပါေရ။

မိန္း။ ။ ဆရာေတာ္စြာ မာတုကာမ (အမ်ိဳးသမီး)နန္႔ တကယ္ေဖါက္ျပန္မူ ဟိခပါသလား။

ေျဖ။ ။ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ပထမၾကားေရသတင္းအရ ဆရာေတာ္ အသွ်င္ပညာစာရကို မာတုကာမကိစၥနန္႔ ဖမ္းေရလို႔ ယင္းပိုင္သတင္းရပါေရ။ .ေကေလ့ လက္ဆုတ္လက္ကိုင္ ဇာသူမွျပႏိုင္စြာ မဟုတ္ပါ။ ျမင္စြာလည္းမဟိပါ။ ယင္းေၾကာင့္ မာတုကာမကိစၥနန္႔ ဖမ္းေရဆိုေကေတာ့ခါ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕က ဝိနည္းေတာ္အရ အေရးယူလိုက္ေက၊ သိကၡာခ်လိုက္ေက ဆရာေတာ္မွာ ၿပီးလားဗ်ာယ္။ က်န္ေရကိစၥတိက အေရးမၾကီး၊ ယင္းပိုင္ထင္ခပါေရ။လူဝတ္လွဲလိုက္စြာနန္႔ ၿပီးလားလိမ့္ေမလို႔ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕တင္ခေရ။ အဂုကေတာ့ခါ ယင္းပိုင္မဟုတ္ဘဲနန္႔ ဆရာေတာ္ကို ဇူလိုင္း (၂၇) ရကနိန္႔မွာ ဖမ္းယူလားၿပီးပါေရ။ ဓမၼသုခေက်ာင္းကိုေရာက္ေတအခါ လူဝတ္လွဲေရ။ ယင္းကနိန္ၿပီးေက ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းကို ျပန္မပို႔ဘဲနန္႔ ရဲစခန္းကိုေခၚယူလားပါေရ။ ရဲစခန္းကိုေခၚယူလားေရအခါ ေအနိန္႔ထက္ထိ ရဲစခန္းမွာ စစ္ေဆးေရး လုပ္နိန္တုန္းလို႔ကၽြန္ေတာ္သိရပါေရ။

မိန္း။ ။ ဆရာေတာ္ကို ဇာအမႈတိနန္႔ တရားစြဲဆိုေမလို႔ ၾကားမိပါေရလဲ ။

ေျဖ။ ။ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ တရားစြဲဆိုေရ အခါ ဇာအမႈနန္႔ ဇာတိနန္႔ စြဲဖို႔လဲဆိုစြာကိုေတာ့ခါ မသိရသိမ့္ပါ။ အဂုက စစ္ေၾကာေရး ကာလရာဟိသိမ့္ပါေရ။ သူ႔ကို ဇာသူနန္႔မွလည္း မတြိ႔ရပါ။ ဆြမ္းပို႔ေရ အေကာင္ေခ် နန္႔ရာတြိ႔ရပါေရ။

မိန္း။ ။ ဇာတိဆက္ေျပာခ်င္ပါသိမ့္လဲ။

ေျဖ။ ။ ရခိုင္လူထုတတိ၏ အျမင္ကေတာ့ခါ ေဒဆရာကို ဂုနက ေျပာေရပိုင္ တကယ္တန္းသူ႔မွာဝိနည္းေတာ္အရ မာတုကာမနန္႔ တစံုတရာ က်ဴးလြန္းမႈဟိခေက ဝိနည္းေတာ္အရရာ အေရးယူစီခ်င္ေရ။ က်န္ေရ သမိုင္းဝင္ပစၥည္းတိ၊ အေခ်တိကို ဆံုးယႈံးမႈတိကို တေယာက္ကလည္းမလိုလားကတ္ပါ။ ဂု ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ျပည္သူတိဇာပိုင္ ျမင္ေရလဲဆိုေက ရခုိင္လူမ်ဳိးတိ၏ သမိုင္းဝင္ပစၥည္းတိ ဆံုးယႈံးရေရလို႔၊ ယင္းပိုင္ယူဆနိန္ကတ္ေတ။ေအဆရာေတာ္ဘားက ဖမ္းဆီးရလားေရ သမိုင္းဆိုင္ရာ အခ်က္အလက္တိကေတာ့ခါ ကေကာင္းတန္းဖိုးဟိေရစြာတိလို႔ အားလံုးကေျပာနိန္ကတ္ေတ။ ယင္းေၾကာင့္ ေဒစြာတိကို ဇာသူ႔ဘားကိုေရာက္နိန္လဲ၊ ဇာသူတိက သိမ္းထားလဲ၊ ေဒခ်င့္တိကို ဇာလုပ္ဖို႔လဲဆိုစြာကို ျပည္သူတိအားလံုးက မိန္းခြန္းထုတ္နိန္ကတ္ပါေရ။အေျဖ႐ွာနိန္ကတ္ပါေရ။

(ျပီး)

(ဦးခိုင္ျပည္စိုးမွာ ရခိုင္ျပည္ကြန္ျမဴနစ္ ပါတီ အဖြဲ႕ေဟာင္း တဦးျဖစ္ျပီး ေထာင္ ၂၂ ႏွစ္ခ်မွတ္ခံခဲ့ရျပီး မ်ားမၾကာမွီ ႏွစ္မ်ားက ျပန္လည္ လႊတ္ေျမွာက္လာသူ တဦးျဖစ္ပါသည္။ မဟာမုနိ ဗုဒၶ၀ိဟာရ ေက်ာင္းတြင္ ေစတနာ၀န္ထမ္း ဆရာ တဦး အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သူ တဦးလည္း ျဖစ္သည္။)

: ----------------------------------- ----------------------------------- ----------------------------------- :

(နိရဥၥရာ သတင္းဌာနမွ)

ေဖာက္ျပန္နီေသာ ရခိုင္စကားအခ်ဳိ႕

2010-08-29T23:28:00.000-07:00

တနိ အကၽြန္႔သူငယ္ခ်င္းႏွင့္ အကၽြန္သည္ ေဘာင္းဒြတ္သားစု ႐ြာလယ္ခြဆံုအနားဟိ စင္တြင္ထိုင္နီကတ္ပါသည္။ ယင္းစဥ္ အသက္ ၇၀ ပတ္ဝန္းက်င္၌ဟိမည့္ ဝါႀကီးတေယာက္သည္ လမ္းမွလားယင္း စင္႐ွိသို႔ေရာက္ေသာအခါ တန္႔လိုက္ၿပီး တခုခုမီးလိုဟန္ႏွင့္ အကၽြန္႐ို႕ကိုၾကည့္နီပါသည္။ ဝါႀကီးအမူအရာကို အရိပ္က်ေသာ အကၽြန္႔သူငယ္ခ်င္းက အကၽြန္႔လက္ဦးစြာပင္။
“ဇာမီးခ်င္ပါေလ့ အဘိုး”ဟုမီးလိုက္ပါသည္။ ထိုအခါဝါႀကီးလည္း အကၽြန္႐ို႕အနားသို႔ကပ္လာကာ။
“ပြဲစား ေစာသာေက်ာ္အိမ္ဇာနားမွာလဲေဝ”ဟုမီးပါသည္။ ပြဲစားေစာသာေက်ာ္မာ အကၽြန္႐ို႕႐ြာ၌ လူသိမ်ား လူသိမ်ားသူတဦးျဖစ္သည့္အေလွ်ာက္ အကၽြန္႔သူငယ္ခ်င္းက ခ်က္ခ်င္းပင္။
“အဘုိး၊ ေဒလမ္းတည့္တည့္လားပါလီ။ ယွိက ခြဆံုကိုေရာက္ေတခါ အယွိဘက္ကိုေကြ႔ပါ။ လက်္ာဘက္ႏွစ္ေဆာင္ျခာ သံုးေဆာင္တက္ သံျဖဴမိုးလို႔အိမ္ပါ။” ဟုသြက္လက္စြာညႊန္လိုက္၏။ ယင္းအခါ ဝါႀကီးမာ နားမလည္ဟန္ႏွင့္ မ်က္ေမွာင္ကုတ္လားၿပီး။
“ဇာေဝ၊ ယွိကခြဆံု အယွိဘက္၊ ဇာအယွိဘက္လဲ”
“ဟုတ္ပါေရ အဘိုး၊ ႐ွိကခြဆံု အ႐ွိဘက္ကို ေကြ႔ၿပီးေက၊ သံုးအိမ္အတက္မာ”
“ေဒသူက ယွိကခြဆံု အယွိဘက္လို႔ေျပာနိန္လို႔” ဟုေျပာကာ ပြဲစား ေစာသာေက်ာ္၏အိမ္ဘက္သို႔ ထြက္လားလီပါသည္။

အကၽြန္႔သူငယ္ခ်င္းမွာ မက်ီမနပ္ႏွင့္ “ဝါႀကီး၊ လူကိုလည္းမီးသိယင့္ အျပစ္လည္းတင္သိယင့္၊ မိတၱဗလဋီကာကို မသင္ဖူးခယွိဖို႔”
“ဟား ဟား ဟား” ရယ္လိုက္သူမာ အကၽြန္ပင္ျဖစ္၏။ သူ႔စကားကိုသေလာက်၍ မဟုတ္ပါ။ ဝါႀကီး၏ နားမလည္ဟန္ျဖင့္ ထပ္ဆင့္မီးလိုက္ေသာ မီးခြန္းကိုတြက္မိ၍ျဖစ္သည္။

အကၽြန္႔သူငယ္ခ်င္းက “ယွိကခြဆံု၊ အယွိဘက္” ဟူ၍ေျပာသည္ကို ဝါႀကီးနားလည္ဟန္မတူေပ။ အကၽြန္က “႐ွိခြဆံုပါ” ဟူ၍ “ရ”သံပီပီႏွင့္ေျပာလိုက္မွသာ ဝါႀကီးနားလည္လားဟန္တူပါသည္။

အမွန္စင္စစ္ ဝါႀကီးမမွား၊ အကၽြန္သူငယ္ခ်င္းမွားျခင္းသာျဖစ္ေပသည္။ ရခိုင္စကားတြင္ “အယွိဘက္” ဟူ၍ “ယ”သံႏွင့္ေျပာေလ့မဟိ။ “အ႐ွိဘက္”ဟူ၍သာ “ရ” သံႏွင့္ ျပတ္သားစြာ ေျပာေပသည္။ ယင္းေၾကာင့္အကၽြန္႔သူငယ္ခ်င္းက “အ႐ွိဘက္” ကို “ယ”သံႏွင့္ “အယွိဘက္”ဟုေျပာလိုက္ေသာအခါ ဝါႀကီးနားတြင္ ထြီးလားျခင္းျဖစ္ေပသည္။ ဝါႀကီး၏ ရခိုင္စကားအဘိဓာတ္ထဲတြင္ “အယွိဘက္”ဟူေသာ စကားလံုး ပါလိမ့္မည္မဟုတ္ေပ။ ထိုေၾကာင့္ အဂၤလိပ္တေယာက္သည္ ႏိုင္ငံျခားသားတဦးက မပီမသႏွင့္ ေျပာလွာေသာအဂၤလိပ္စကားကို နားမလည္သကဲ့သို႔ ဝါႀကီးသည္လည္း ရခိုင္သံမပီကလာႏွင့္ ေျပာလွာေသာ အကၽြန္႔သူငယ္ခ်င္း၏ စကားကို ျဖဳတ္ခ်င္းနားမလည္ေပ။

ဤသို႔လွ်င္ ယခုေခတ္ရခိုင္လူငယ္မ်ား၏ စကားမ်ားသည္ တစ္စတစ္စႏွင့္ ေဖာက္ျပန္ပ်က္ျပားလာကုန္၏။ အမ်ားအားျဖင့္ကား ၿမိဳ႕မ်ား (အထူးသျဖင့္ စစ္ေတြ) ဘက္တြင္ျဖစ္၏။ လူငယ္လူ႐ြယ္မ်ားသာမဟုတ္၊ မိဘလူႀကီးမ်ားပင္ ရခိုင္စကားစစ္၊ ရခိုင္စကားမွန္ကို ေျပာဆိုထိန္းသိမ္းရေကာင္းမွန္း မသိျဖစ္နီကတ္၏။

ဘာသာစကားျဖစ္စီ၊ စာပီျဖစ္စီ “အသီ” (Dead Language) မဟုတ္ပါခလွ်င္ ေခတ္အလိုက္ တစ္စတစ္စေျပာင္းလြဲလာသည္။ က်ယ္ျပန္႔တိုးတက္လာသည္ခ်ည္းျဖစ္ေပသည္။ သို႔ေသာ္ ေဖာ္ျပခေယွာင္ “အ႐ွိဘက္”ကို “အယွိဘက္” ဟုလီသံမပီကလာႏွင့္ေျပာဆိုျခင္းကား ေျပာင္းလဲတိုးတက္ျခင္းမဟုတ္။ ေဖာက္ျပန္လာျခင္းသာ စစ္စစ္ျဖစ္ေပသည္။ ေျပာင္းလြဲသည္ဆိုျခင္းမွာ အကၽြန္႔သူငယ္ခ်င္းက ဝါႀကီးအားေျပာသည့္စကားတြင္ပါသည့္ “တည့္တည့္” စကားေယွာင္ျဖစ္၏။

အမွန္အားျဖင့္ ႐ွီးအခါက ရခိုင္သား႐ို႕သည္ “တည့္တည့္” ဟူ၍ေျပာေလ့မဟိ။ “စိုက္စိုက္” ဟူ၍သာသံုးစံုးၾကကုန္သည္။ “ေဒလမ္းတည့္တည့္လားပါလီ” တက္စား “ေဒလမ္းစိုက္စိုက္လားပါလီ” ဟူ၍သာေျပာေပလိမ့္မည္။ သို႔ေသာ္ ယခုေခတ္တြင္ “စိုက္စိုက္” ဟူေသာစကားမွ “တည့္တည့္”ဟူေသာ စကားသို႔ ႐ြိေျပာင္းလာေပသည္။ ထိုနည္းတူစြာ “ငွက္ကို႐ြတ္ပစ္လိုက္” ဟူေသာစကားစကားတက္စား “ငွက္ကိုလႊတ္ပစ္လိုက္” ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ “ဇာတီပုထိုး” တက္စား “ေစတီပုထိုး” ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ “႐ြက္႐ႊင့္သည္” တက္စား “႐ြက္လႊင့္သည္” ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ “အညႇက္ဆိုး” တက္စား “အမႈိက္ဆိုး” ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ “သဲမုန္႔႐ႊင့္မနီေက့” အစား “သဲမႈန္႔လႊင့္မနီေက့” ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ “မဟိ” ဆက္စား “မယွိ” ဟူ၍လည္းေကာင္း အသီးသီးေျပာင္းလႊဲလာကုန္၏။ စင္စစ္ “စိုက္စိုက္” တက္စား “တည့္တည့္”၊ “႐ႊင့္၊ ႐ႊတ္၊ ဇာတီ၊ အညႇက္၊ မဟိ” တက္စား “လႊင့္၊ လႊတ္၊ ေစတီ၊ အမႈိက္၊ မယွိ” ဟူ၍ျဖစ္လာရျခင္း႐ို႕မွာ တိုးတက္လာျခင္းမဟုတ္ေပ။ ျမန္မာစာပီကို အတုအေယာင္လိုက္၍ ရခိုင္စကားစစ္ ရခိုင္စကားမွန္မ်ား ပ်က္ျပားေျပာင္းလြဲလာျခင္းသာျဖစ္ေပသည္။ အျပစ္မဆိုသာသျဖင့္ ေဖာက္ျပန္သည္တက္စား ေျပာင္းလြဲသည္ဟူ၍သာ သမုတ္လိုက္မိသည္။

အထက္၌ ေဖာ္ျပခေယွာင္ “အ႐ွိဘက္” ဟူေသာစကားကို “အယွိဘက္” ဟူ၍ေျပာျခင္းကား “ရ” ဗ်ည္းႏွင့္ “ယ”ဗ်ည္း႐ို႕၏ ရခိုင္အသံထြက္မွန္ကို အသံပ်က္ျဖင့္ ေရာမွန္းမသိ ေရာပစ္ထားျခင္းသာ ျဖစ္ေပသည္။ ရခိုင္႐ို႕သည္ “ရ” ဗ်ည္း၏ အသံထြက္ႏွင့္ “ယ”ဗ်ည္း၏ အသံထြက္ကို ကြဲျပားစြာေျပာဆိုၾက၏။ ၎မွႏြယ္လာေသာ “အပင့္” ႏွင့္ “အရစ္” ကိုလည္း ႏိုင္နင္းကၽြမ္းက်င္စြာ သံုစြဲတတ္ၾကကုန္သည္။ ထိုအတြက္ေၾကာင့္လည္း ျမန္မာမ်ားက “ပင့္ရစ္မႏိုင္၊ ရခိုင္ေမး” ဟူေသာ စကားပံုကို သံုးစြဲၾကရသည္ မဟုတ္ေလာ။

သို႔ေသာ္ ေဒနိ႔ရခိုင္လူငယ္မ်ားႏွင့္ အခ်ဳိ႕လူႀကီးသူမမ်ား (အထူးသျဖင့္ ၿမိဳထက္နီလူ႐ို႕) သည္ မိမိ႐ို႕ေျပာစကားမ်ားကို သတိမထားၾကဘဲ ေဖာက္ျပန္မွန္းမသိ ေဖာက္ျပန္ပ်က္ျပားစြာ ေျပာဆိုနီၾကကုန္၏။ အထူးသျဖင့္ “ရ” ဗ်ည္းႏွင့္ပတ္သက္ေသာ စကားလံုးမ်ားျဖစ္သည့္ “အ႐ွိဘက္၊ အိမ္႐ွိ၊ ႐ွိခိုးသည္၊ ႐ွိ႐ွိအခါက၊ ၾကည့္႐ႈသည္၊ ထင္႐ွားသည္၊ ဆံေတာ္႐ွင္” စေသာစကား႐ို႕ကို “အယွိဘက္၊ အိမ္ယွိ၊ ယွိခိုးသည္၊ ယွိယွိအခါက၊ ၾကည့္ယႈသည္၊ ထင္ယွားသည္၊ ဆံေတာ္ယွင္” ဟူ၍ ရခိုင္သံမွန္ “ရ” သံတက္စား “ယ” သံျဖင့္ေဖာက္ျပန္ေျပာဆိုလာၾကရာ ေဖာ္ျပေသာဝါႀကီး႐ို႕ေယွာင္ပုဂၢိဳလ္မ်ား၏ နားထဲတြင္ ဝါးျခမ္းႏွင့္ထိုးသကဲ့သို႔ ခံစားစီလီသည္။
အခ်ဳိ႕ေသာစကားလံုးမ်ားမာ စကားေျပာစဥ္တြင္ မေဖာက္ျပန္ၾကဘဲ စာဖတ္ေသာအခါ၌သာ ေဖာက္ျပန္ၾကကုန္၏။ ၎႐ို႕က-
“အသက္႐ွင္သည္၊ ႐ွာသည္၊ ႐ႈံ႕နီေသာအဝတ္၊ အလြန္႐ွား၍ အရသာဟိေသာေလွာ္စာ၊ အ႐ွိအမွ်စီဝီသည္၊ အဓြန္႔႐ွည္စြာ” အစဟိသည္႐ို႕ျဖစ္ၿပီး၊ ၎႐ို႕ကိုစာအုပ္တြင္ဖတ္ေသာအခါ-
“အသက္ယွင္သည္၊ ယွာသည္၊ ယႈံ႕နီေသာအဝတ္၊ အလြန္ယွား၍ အရသာဟိေသာ ေလွာ္စာ၊ အယွိအမွ်စီဝီသည္၊ အဓြန္႔ယွည္စြာ” ဟူ၍ သံပ်က္ျဖင့္ဖတ္ၾကကုန္၏။ ဤစကားလံုးမ်ားမာ စကားေျပာစဥ္တြင္မေဖာက္ျပန္ၾကဘဲ စာအုပ္တြက္ဖတ္ေသာအခါ၌သာ အသံပ်က္ႏွင့္ ျဖတ္ၾကသည္ျဖစ္ရာ တစိတဝက္ေဖာက္ျပန္သည္ဟုဆိုႏိုင္ေပ၏။ သတိမထားဘဲ ယင္းအတိုင္းသာ အသံပ်က္ႏွင့္ဖတ္နီၾကမည္ဆိုက “အ႐ွိဘက္၊ ႐ွိခိုးသည္” ဟူေသာစကားလံုးကို “အယွိဘက္၊ ယွိခိုးသည္” ဟူ၍စကားပ်က္လာသည့္ေယွာင္ အနာဂတ္ကာလတြင္ “ရ” သံမွ “ယ” သံသို႔ေျပာင္းလြဲေျပာဆိုလာၾကမည္မွာ မလြဲေပ။

ဤသို႔စကားမ်ားေဖာက္ျပန္ျခင္း၊ အသံမ်ားပ်က္လာျခင္း႐ို႕မာ ျမန္မာစာပီကို နိ႔စဥ္ရက္ဆက္ သင္နီဖတ္နီရေသာေၾကာင့္ျဖစ္ေပသည္။ ဤကားအကၽြန္႔အျမင္တည္း။

ရခိုင္စာပီသည္ အတိတ္တခ်ိန္က အဖ်က္အဆီးခံရၿပီး မ်က္ေမွာက္ကာလတြင္လည္း ကိုယ့္ကံၾကမၼာကို ကိုယ္ဖန္တီးခြင့္မရဘဲ လူမ်ဳိးျခားကိုအထင္ႀကီးတတ္ေသာ ကၽြန္စိတ္ဝင္နီကတ္ရာ မပ်က္စီဘဲက်န္ဟိနီေသာ မိမိ႐ို႕၏စာပီကို ေဖာ္ထုတ္အသံုးျပဳရန္ မႀကိဳးစားၾကျခင္းေၾကာင့္ “စာသီ” (Dead Language) ေယွာင္ျဖစ္နီ၏။ ထို႔ေၾကာင့္ လစ္လပ္နီေသာရခိုင္စာပီ၏ နီရာတြင္ မိမိ႐ို႕ႏွင့္ဆင္တူယိုးမွားတူညီေသာ ျမန္မာစာပီမွာ အတားအဆီးမဟိ ဒလေဟာဝင္လားလီသည္။ တခ်ိန္တည္းမာပင္ ရခိုင္သား႐ို႕သည္ လြတ္လပ္စြာ ဝင္ေရာက္လာေသာ ျမန္မာယဥ္ေက်းမႈမ်ားကိုပါ လက္ခံလာၾကရာ အမ်ဳိးသားဟန္၊ အမ်ဳိးသားသံႏွင့္ တသီးတျခားဝင့္ၾကြားစြာ ရပ္တည္နီေသာ ရခိုင္စကားတခ်ဳိ႕ကိုပါ တစ္စတစ္စ ယိမ္းယိုင္ေဖာက္ျပန္စီသည္ကို ရင္လီးဖြယ္တြိ႔ဟိရေပသည္။

အတိတ္တခ်ိန္က ကံမေကာင္းအေၾကာင္းမလွလီသျဖင့္ တိုင္းျပည္လူမ်ဳိးႏွင့္တကြ ယဥ္ေက်းမႈတခုလံုးကိုပါ အဖ်က္အဆီးခံမႈလည္း မ်က္ေမွာက္ကာတြင္ စိတ္ဓာတ္၊ စကား၊ ဓေလ့ထံုးစံႏွင့္ အျမဳေတစာပီအခ်ဳိ႕က်န္ဟိနီသီရာ “ရခိုင္”ဟူေသာ အႏြတၱသညာကို ရင္ကြ၍ ခံယူႏိုင္ၾကသီ၏။ စကားႏွင့္စာတြင္ စကားကအယင္ေပၚ၏။ စကားေပၚၿပီးမွ ထိုစကားကိုလိုက္၍ စာကိုထြင္ယူျခင္းျဖစ္ရာ ဘာသာစကားသည္ စာပီ၏မြီးမိခင္ျဖစ္ေပသည္။ ရခိုင္စာပီမာ ကြယ္ေပ်ာက္လုလု (ဝါ) “ငါ႐ို႕ရခိုင္သားမ်ားတြင္ စာဟိပါသည္” ဟူ၍ေျပာႏိုင္ေလာက္႐ံုသာ က်န္ဟိနီသျဖင့္ မြီးမိခင္ျဖစ္ေသာ ဘာသာစကားႏွင့္ပင္ ကယ္တင္ရမည္ျဖစ္ေပသည္။ သို႔ေသာ္မစၥကၡအခ်ိန္တြင္ မိခင္ျဖစ္ေသာ ဘာသာစကားအခ်ဳိ႕ပါ ေဖာက္ျပန္ပ်က္ျပားနီရာ သားျဖစ္သူရခိုင္စာပီကိုပင္ ကယ္တင္၍ပင္ရပါမည္ေလာဟု စိုးရိမ္ရင္လီးမိေပသည္။

အကၽြန္ေျပာခ်င္သည္ကား “ရခိုင္စကားစစ္၊ စကားမွန္မ်ားကို ထိမ္းသိမ္းကတ္ပါ” ဟူ၍ျဖစ္ၿပီး “ရခိုင္စကားစစ္၊ စကားမွန္မ်ားကို ထိန္းသိမ္းလွ်က္ ေခတ္မီသစ္လြင္ေသာ ရခိုင္စာပီကို ထူေထာင္ႏိုင္ပါစီ” ဟူေသာ ဆုေတာင္းပင္ျဖစ္ပါသတည္း။

ေမာင္ဗသိန္း
(ရခိုင္အလင္းေရာင္ဘေလာ့မွ)

ေရွးေခတ္ ရခိုင္ျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္”

2010-07-27T09:38:00.003-07:00

ဦးသာၫြန္႕ ေဟာေျပာခ်က္
၂/၁၂/၁၉၇၃-ခု။

ရခိုင္မင္းမ်ားစိုးစံခေသာ ႏွစ္ကာလကို ေခတ္အားျဖင့္ ပိုင္းျခားလိုက္ပါက အၾကမ္းဖ်င္းအားျဖင့္ ၄- ပိုင္း ပိုင္းျခား၍ ရနဳိင္ပါသည္။ ယင္း႐ို႕မွာ-

(၁) အလြန္ေရွးက်ေသာ (ဒြါရာ၀တီ၊ ေ၀သာလီ၊ ဓည၀တီ)ေခတ္၊ (၂) ေ၀သာလီ ေက်ာက္လီွကားေခတ္၊ (၃) ေလးၿမဳိ႕ေခတ္ႏွင့္ (၄) ေျမာက္ဦးေခတ္ မ်ား ျဖစ္ပါသည္။ အခ်ဳိ႕ ရာဇ၀င္ဆရာ႐ို႕က ေျမာက္ဦးေခတ္ကိုပင္ -ပထမေျမာက္ဦး၊ ဒုတိယေျမာက္ဦး၊ တတိယ ေျမာက္ဦးဟူ၍ပင္ ၃-ပိုင္းပိုင္းျခားၾကပါ သိမ့္သည္။ ကၽြႏု္ပ္႐ို႕သည္ အလြန္ေရွးက်ေသာ ဒြါရာ၀တီ၊ ေ၀သာလီ၊ ဓည၀တီေခတ္မ်ားက ရခိုင္မင္းမ်ားအုပ္ခ်ဳပ္ပုံစနစ္ကို စာပီက်မ္းဂန္ အေထာက္ အထားမ်ားျဖင့္ ဂ,နစြာမတင္ျပနဳိင္သိမ့္သျဖင့္ မႈန္ေရးေရးမွ်သာတင္ျပနဳိင္သည့္ အေျခအနိန္တြင္ဟိသည္။

သို႕ရာတြင္ ေ၀သာလီေက်ာက္ေလွကားေခတ္ (ေအဒီ ၄-ရာစုအစပိုင္း)မွစ၍ကား အေထာက္အထားအေတာ္အသင့္စုံလင္စြာျဖင့္ တင္ျပနဳိင္ၾကပါဗ်ာယ္။ ေ၀ သာလီေခတ္ဦးသည္ အိႏၵိယနဳိင္ငံ ဂုပၸတဘုရင္မ်ားေခတ္ႏွင့္ ေခတ္ၿပဳိင္ျဖစ္၏။ ဂုပၸတေခတ္တြင္ အိႏၵိယ၌ မနဳဓမၼသတ္က်မ္းႀကီး ေပၚထြက္နိန္ဗ်ာယ္ျဖစ္၍ ထုိဓမၼသတ္က်မ္းသည္ ရခိုင္ျပည္သို႕လည္း မေ႐ွးမေႏွာင္း ေရာက္ဟိလာခေၾကာင္း အေထာက္အထားမ်ားတိြ႕ရသည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ ရခိုင္ျပည္၌ စာပီ အေရးအသားမ်ားလည္း တတ္ေျမာက္ၿပီးျဖစ္သည္။
တရားစီရင္ေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ အာႏၵစျႏၵားေက်ာက္စာ၊ ဂါထာအပိုဒ္ (၅၈)ကို ရခိုင္ဘာသာျပန္ဆိုလွ်င္–

“သဘင္ခန္းမေဆာင္ႀကီး(တရားရုံး)ထဲတြင္ နိန္႕ စဥ္နိန္႕တိုင္း စည္းေ၀း(ရုံးထိုင္)ျခင္းကိုျပဳလုပ္ေလ့ဟိ၏။ (မင္းႀကီးသည္)သနားျခင္းကရုဏာဟိသျဖင့္၊ အလြန္လွ်င္ (အမွန္ပင္) သီဒဏ္ပီးထိုက္ေသာသူ႐ို႕ ကိုပင္လွ်င္၊ အျမဲအျပစ္မွ ခ်မ္းသာပီးေလ့ဟိ၏။” ဟုအဓိပၸါယ္ရပါသည္။

ရခိုင္မင္းမ်ားသည္ ထိုေခတ္ထိုအခ်ိန္ကစုိးစံခၾကေသာ အျခားမင္းမ်ားနည္းတူ သက္ဦးဆံပိုင္ ဘုရင္မ်ားဟုေခၚတြင္ၾကေသာ္လည္း ရခိုင္ရာဇ၀င္တေလွ်ာက္ လုံးတြင္ မင္းျပစ္မင္းဒဏ္ေၾကာင့္ ကြပ္မ်က္ရသည္ကိစၥမ်ဳိး လြန္စြာနည္းပါးလီသည္။ ရာဇ၀တ္ျပစ္ဒဏ္သင့္သူမ်ားကို ဘုရင္က အသက္ခ်မ္းသာခြင့္ပီး သည့္ စံနမူနာမ်ားကိုသာ တိြ႕ရတတ္သည္။

ႀကီးလီးေသာျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူမ်ားႏွင့္ သုန္႕ပန္းအႀကီးအကဲမ်ား (ယခုေခတ္ စစ္ရာဇ၀တ္ေကာင္မ်ားႏွင့္တူသူမ်ား) ကို ဘုရင္ကသီဒဏ္မွ ခ်မ္းသာပီး ၿပီးလွ်င္ သဃၤာေတာ္မ်ားလက္သို႕အပ္၍ သာသနာ့အေဆာက္အဦမ်ားတြင္ အလုပ္အေကၽြးအျဖစ္ထားေလ့ဟိသည္။ ထိုသို႕ေဆာင္ရြက္ျခင္းကို “သင္ခ်ီတည္သည္” ဟု ေခၚလီသည္။ ရခိုင္မင္းမ်ားသည္ ကြပ္မ်က္စီရင္ျခင္းမ်ားကို အားမပီးခသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ားမွာ မင္းမ်ားနန္းတက္စတြင္ သစၥာဘိသိတ္ကို ခံယူခရျခင္း၊ ဗုဒၶ၀ါဒီမ်ားျဖစ္သည့္အေလွ်ာက္ ငါးပါးသီလ၊ ရွစ္ပါးသီလ႐ို႕ကို အျမဲတစီေစာင့္ထိန္းျခင္း႐ို႕ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

ဘိသိတ္သစၥာခံယူပြဲ၊
ေလးၿမဳိ႕ေခတ္တြင္ ရခိုင္ျပည၏ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈမ်ားမွာ မ်ားစြာတုိးတက္ေခတ္မီလွ်က္ဟိ ေၾကာင္း တိြ႕ရပါသည္။ ေလးၿမဳိ႕ေခတ္ သကၠရာဇ္ ၄၅၈-ခု၊ (ေအဒီ-၁၁၂၃) တြင္နန္းတက္ေသာ ဒႆရာဇာမင္းႀကီးသည္ ႀကီးက်ယ္ခန္းနားေသာ ဘိသိတ္သစၥာခံယူပြဲႀကီး က်င္းပေၾကာင္းတိြ႕ရပါသည္။ မင္းႏွင့္ မိဖုရား ႀကီး႐ို႕သည္ န၀ရတ္ကိုးပါးျဖင့္စီဲျခယ္ထားေသာ ရတနာထမ္းစင္ကိုစီးေတာ္မူ၍ အသင့္ေဆာက္လုပ္ထားေသာမဂၤလာမ႑ပ္သို႕ ထြက္ေတာ္မူသည္။ သာ သနာပိုင္ ၀ိနည္းဓိုရ္ဆရာေတာ္ႏွင့္ ပေရာဟိတ္ ၁၂-ပါး႐ို႕သည္ ပိဋကတ္ေတာ္မ်ားကိုေဆာင္ယူ၍ သီဟာသနမ႑ပ္၌ထားၿပီးေသာ္ နန္းေတာ္သို႕၀င္၍ သံဃာေတာ္မ်ားက ပရိတ္ေတာ္မ်ားရြတ္ဖတ္ၾကသည္။ မင္းႀကီးသည္ ေမာရာသနမ႑ပ္၌ရီခ်ဳိးေတာ္မူ၍ ဂဇာသနမ႑ပ္တြင္ ေဂါင္းဆီးေတာ္မူၿပီးမွ သာ သနာ့အက်ဳိး၊ ေလာကီအက်ဳိး သယ္ပိုးရြက္ေဆာင္ပါမည္ဟု ပါဠိဂါထာမ်ားကိုရြတ္ဆိုရသည္။ ထိုေနာက္ သီဟာသနမ႑ပ္အလယ္၌ ေရႊအင္းပ်ဥ္ျဖင့္ ၿပီးေသာ ရီသဖန္းပ်ဥ္၀ယ္ ထိုင္ေတာ္မူ၏။

ယင္းသို႕ေသာအခါ-
မင္းသမီးယွစ္ေယာက္႐ို႕သည္ န၀ရတ္စီျခယ္ထားေသာခရုသင္းတြင္ ဂဂၤါျမစ္ရီကိုထည့္လွ်က္ေကာင္းမြန္ရုိေသစြာ မင္းႀကီး၏ဦးေဂါင္း၌ သြန္းေလာင္းစဥ္-

• “အသွ်င္မင္းႀကီး သာသနာေတာ္ပြင့္လင္းေအာင္ ျပဳေတာ္မူပါေလာ။

• အသွ်င္မင္းႀကီး ခပ္သိမ္းေသာသတၱ၀ါ႐ို႕အား ကိုယ္၏သားႏွင့္အမွ် ခ်စ္ခင္ျခင္း၊ ျပည္သူ႐ို႕၏စီးပြါးကို ကိုယ္ေတာ္၏စီးပြါး၊ ခပ္သိမ္းေသာ
သတၱ၀ါ႐ို႕၏ ဇီ၀ိတိေျႏၵအသက္ကို ကိုယ္ေတာ္၏အသက္ကဲ့သို႕ေစာင့္ေတာ္မူ ပါေလာ။

• -အသွ်င္မင္းႀကီး ခပ္သိမ္းေသာျပည္ေထာင္မင္း႐ို႕အား အမ်က္မလြန္ျခင္း၊ တရား၌ေစာင့္ျခင္း၊ ပညာဟိစကားကို နာလြယ္ျခင္း၊ အမ်ဳိးေစာင့္ျခင္း မ်ားကို ျမဲျမံ ေစာင့္ထိမ္းေတာ္မူပါေလာ။” ဟု ႁမြက္ဆိုၾက၏။
ထိုေနာက္ ပုဏၰား ၈-ေယက္၊ သဌီး ၈-ေယာက္၊ သူႂကြယ္ ၈-ေယာက္႐ို႕က ေရွးနည္းအတိုင္း ရီသြန္းေလာင္းၾကကုန္၏။

သူေဌးသူႂကြယ္႐ို႕က ရီသြန္း ေလာင္းစဥ္ ဆိုျပန္သည္မွာ-

• အသွ်င္မင္းႀကီး အကၽြႏု္ပ္႐ို႕သြန္းေလာင္းေသာရီကိုခံေတာ္မူ၍၊ ကၽြႏု္ပ္႐ို႕ဆိုေသာစကားအတိုင္းက်င့္ေဆာင္ေတာ္မူ၍၊ ျပည္သူလုပ္ခြံ ဆယ္ဖိုး တဖိုးခံယူစားသုံးေတာ္မူ၍၊ မင္း၏စည္းစိမ္ကို စံၿပီးေသာ္ ျပည္ကို တရားသျဖင့္ေစာင့္ေတာ္မူပါေလာ။

• အသွ်င္မင္းႀကီး ကၽြႏု္ပ္႐ို႕ဆိုေသာစကားအတိုင္း က်င့္ေတာ္မူေသာ္ကား ပစၥုဳပန္-သံသရာ ႏွစ္ျဖာအက်ဳိးတိုးတက္စီလ်က္၊ တက္သစ္ေသာနီ၊ ဆန္းသစ္ေသာ လကဲ့သို႕၊ တနိန္႕တျခား ၾကက္သေရေတာ္ပြင့္လင္း၍ ျပည္ေထာင္မင္းေပါင္းဦးေဂါင္းၫြတ္လာ၊ သဒၵါျပည့္ၿဖဳိး၊ သူခိုးဓါးျပ၊ ၿငိမ္း ခ်မ္းသာယာ၊ သာသနာေတာ္တည္ထြန္း၊ ရီစာမယွား၊ မင္းအားျပည္သူ၊ ဆုယူနိန္႕တိုင္း၊ ေကာင္းႀကီးပီးလွ်က္၊ သက္ေတာ္ရာေက်ာ္၊ စံေတာ္ မူရသည္ ျဖစ္စီေသာ၀္။

• ယင္းသို႕မဟုတ္ ကၽြႏု္ပ္႐ို႕စကားအတိုင္း မတည္၊ မင္းေကာင္းမင္းျမတ္႐ို႕၀န္ခံေသာ ဘိသိတ္သစၥာပ်က္ေခ်ေသာ္ ကမၻာဆူေ၀၊ လီမုန္တိုင္း ဆင္၊ ငလ်င္ေတာ္လဲ၊ ေျမႀကီးကြဲ၍၊ ငရဲမီးလွ်ံ၊ အ၀ွန္ေျပာင္ေျပာင္၊ ေတာက္ေလာင္ေၾကညက္၊ သူဖ်က္သူေလွာင့္၊ ေထာင္ေထာင္ထားထား၊ ခိုး သားဒႏၱ၊ စသည့္အေထြေထြ၊ နီလတံခြန္၊ ငွက္ပ်ံငွက္ယုတ္၊ စုန္းဖုတ္တေစၧ၊ နန္းထက္နိန္၍၊ မီႊမီႊလွန္႕ေျခာက္၊ ႁမီြေဟာက္ငန္းက်ား၊ တက္ ၍စားသည္ ျဖစ္စီေသာ၀္။ ဟုႁမြက္ဆိုၾကလီသည္။

ဒသရာဇာမင္းႀကီးသည္ ေရွးမင္း ဘီးေတာ္ ခမည္းေတာ္႐ို႕နည္းတူ သစၥာဘိသိတ္ခံယူေတာ္မူေၾကာင္း သမိုင္းအေစာင္ေစာင္၌ ဆိုထားသည္။ ဘိ သိတ္သစၥာဆိုသည္မွာ တနည္းအားျဖင့္ ဘုရင္မင္းျမတ္အား ဤနည္းဤပုံ အုပ္ခ်ဳပ္ပါေလာဟု ကတိသစၥာျပဳခိုင္းျခင္းပင္ျဖစ္၏။ က်မ္းက်ိန္ဆိုေစျခင္း ျဖစ္သည္ဟုလည္းဆိုနဳိင္ေပ၏။ ဤဘိသိတ္စာတမ္းအက်ယ္ကို ဓည၀တီအေရးေတာ္ပုံႏွင့္ အမ်ဳိးသားစာၾကည့္တိုက္ ပရပိုက္အမွတ္-၁၁၂၀ (ရခိုင္ ရာဇ၀င္) တြင္ၾကည့္ရႈနဳိင္ပါသည္။ မန္လည္ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီးသည္ မာဃေဒ၀လကၤာသစ္တြင္ မာဃေဒ၀မင္းႀကီး ဘိသိတ္ခံယူပုံကို စပ္ဆိုရာ၌ ဤစာတမ္းကိုမွီျငမ္း၍ စပ္ဆိုထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ဥပေဒျပဳသူ ဥပေဒမဖ်က္ႏွင့္
သကၠရာဇ္ ၆၄၅-ခုႏွစ္တြင္ နန္းတက္ေသာ မင္းထီးဘုရင္တရားေစာင့္ထိန္းပုံ လူတိုင္းလိုလို သိဟိၿပီးျဖစ္ပါလိမ့္မည္။ မင္းထီးဘုရင္သည္ နန္းေတာ္တိုင္၌ ထုံးတို႕မိသူ၏ လက္ၫႈိးကိုျဖတ္မည္ဟု အမိန္႕ထုတ္ထားခသည္။ ေနာက္ဆုံး၌ ထုံးသုတ္သူမွာ သူကိုယ္တိုင္ျဖစ္နိန္ရကား သံလ်က္ကိုဆြဲ လွ်က္ မိမိ၏ညာလက္ၫႈိးကို ကိုယ္ေတာ္တိုင္ပိုင္းျဖတ္လိုက္လီသည္။

မင္းႀကီးကိုယ္တိုင္ဤသို႕ေျဖာင့္မွန္ျပတ္သားစြာ တရားေစာင့္ထိန္းျပသျဖင့္ တိုင္းသူျပည္သားမ်ားဇာအတြက္ေၾကာင့္္ တရားမေစာင့္ဘဲနိန္နဳိင္ပါအံ့နည္း။ ဤအေၾကာင္းႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ ေဒါက္တာေဖၚခ်မ္မာ (Dr. Forchummer) က ရခိုင္သမိုင္းဆိုေသာေဆာင္းပါးတြင္ ခ်ီးက်ဴးေရးသားထားလီသည္။ မင္းထီးသည္ ရာထူးခန္းထားရာတြင္ အနီးအ၀ီးရီြးေတာ္မမူ။ ပညာအေလ်ာက္ သူေကာင္းျပဳေတာ္မူ၏ဟု သမိုင္းဆရာ႐ို႕မွတ္တမ္းတင္ၾကသည္။

ရခိုင္မင္းဆက္တြင္မင္းေကာင္းမင္းျမတ္မ်ားဟိေရပိုင္ မင္းဆိုးမင္းညစ္မ်ားလည္းဟိခသည္။ ခရစ္ႏွစ္ ၁၆၃၈-ခုႏွစ္ သီရိသုဓမၼမင္းကို မိဖုရားနတ္သွ်င္မယ္ ႏွင့္ ေလာင္းၾကက္ၿမဳိ႕စားကုသလအမတ္ (င/ကုသလအမတ္)႐ို႕ ပူးေပါင္းလုပ္ၾကံၿပီးေနာက္ ကုသလသည္ နရပတိႀကီးအမည္ျဖင့္နန္းတက္သည္။ ျပည္သူျပည္သားမ်ား ေအာ့ႏွလုံးနာၾကသည္။ မဟာသက္ေတာ္ရွည္အမတ္ႀကီး ငလက္ရုံးသည္ ရာထူးမွႏႈတ္ထြက္ၿပီး ရဟန္း၀တ္လားလီသည္။

သကၠရာဇ္ ၁၁၃၅ (ခရစ္-၁၇၇၃)-ခုတြင္ နန္းတက္လာေသာစႏၵသုမနမင္းသည္လည္း တရားမေစာင့္ေသာမင္းျဖစ္၏။ အမတ္ႀကီးပိုးေရႊ ဦးေဆာင္၍ ျပည္သူျပည္သား႐ို႕ပုန္ကန္ၾကသည္။ မင္းကိုဖမ္းမိလွ်င္ ကြပ္မ်က္ၿပီး အေလာင္းကို ရီတြင္ေမွ်ာလိုက္ၾကသည္။

ျပည္သူ႕တရား ျပည္သူစီရင္-
သကၠရာဇ္ ၇၅၆-ခု(ေအဒီ-၁၃၉၄)တြင္နန္းတက္ေသာ ရာဇသူမင္း(ေခၚ) ၀ရဓမၼရာဇာ(မင္းထီးသား)လက္ထက္၌ ထုတ္ျပန္ေသာအမိန္႕ေတာ္စာတမ္း မွာ အလြန္ထူးျခားေသာလကၡဏာကိုေဆာင္နိန္ပါသည္။ ထိုအမိန္႔ေတာ္ပါျပဌာန္းခ်က္မ်ားအရ ေရွးမင္းမ်ားလက္ထက္က ၿမိဳ႕စား၊ ရြာစား၊ သူႀကီး ကစ၍ခန္႕ထားျခင္းခံရသူ႐ို႕သည္ သားစဥ္ျမီးဆက္ ထမ္းရြက္စားသုံးခြင့္ရလီသည္။ အခြန္အထုတ္ ေကာက္ခံျခင္းႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ အသည္သား႐ို႕သည္ အိမ္ႀကီးလွ်င္ တႏွစ္ ၅-သျပာပီးရ၏။ အိမ္ငယ္လွ်င္ ၂-သျပာခြဲပီးရ၏။ ကုန္သည္ ပြဲစား အစို႕ခြန္သား႐ို႕သည္ အိမ္ႀကီးလွ်င္ ဆယ္သျပာ၊ အိမ္ငယ္လွ်င္ ငါးသျပာပီးေဆာင္ၾကရ၏။

ေတာင္ယာအရပ္မွ ေတာင္ယာျဖင့္အသက္မီြးသူ႐ို႕သည္ ဓါးတစင္း ယာတခင္းလွ်င္ သုံးသျပာစီ ပီးေဆာင္ၾကရ၏။ မင္းမႈထမ္း ၀င္းသား၊ ဒိုင္းသားမွစ၍ ရီခပ္၊ အမုန္႔လံုး သူမ်ားမွာ အခြန္အထုပ္ေငြ မပီးၾကရေခ်။ မင္းသား၊ မင္းသမီး၊ မိဖုရား၊ မွဴးမတ္႐ို႕သည္ မိမိ႐ို႕အားပီးအပ္ထားေသာသူမ်ားကိုသာ အစီအပါးခိုင္းစီခြင့္ရသည္။ အျခားသူမ်ားကို ကပ္ခို၊ ကပၸါးအျဖစ္လက္မခံရ။ ေရွးမင္းအဆက္ဆက္ ခန္႕ထားသူမ်ားကိုသာ သုံးရမည္ဟု အမိန္႕ျပန္ေတာ္မူ၏။

ၿမိဳ႕ျပင္ေလးရပ္တြင္ တရားမ႑ပ္ (တရားရုံး) ေလးခုကို ေရွးနည္းအတိုင္းေဆာက္လုပ္ထားရမည္။ မ႑ပ္တခုလွ်င္ ျပည္စိုးႀကီးတဦးႏွင့္ တရားေဆြ တဦး႐ို႕က ရုံးထိုင္တရားစစ္ၾကသည္။ ျပည္စိုးႀကီးဆိုသူမွာ ၿမဳိ႕၀န္ရာထူးႏွင့္ ခတ္ဆင္ဆင္တူသည္။ တရားေဆြဆိုသူမွာ လူထဲမွရီြးေကာက္ တင္ ေျမွာက္သူျဖစ္ၿပီး အဂုေခတ္ ရုံးသဟာယႏွင့္တူဟန္ဟိပါသည္။ ယင္းတရားရုံးမ်ားသည္ လက္ေရာက္ႏႈတ္လြန္၊ ျမီမႈ၊ ေငြမႈ၊ အိမ္မႈစေသာ ရာဇ ၀တ္မႈ ႏွင့္ တရားမ,မႈမ်ားကိုစီရင္ရသည္။ အမႈၿပီးျပယ္လွ်င္ အမႈႀကီးငယ္ကိုေထာက္၍ ငါးသျပာတန္သည္၊ ႏွစ္သျပာတန္သည္ကို စီရင္သူ႐ို႕ခံယူသုံး စားစီ။ မင္းရာခိုးထူးဆို၍ မကုန္မက်စီႏွင့္ဟု အမိန္႕ထုတ္ထားသည္။

အယူခံရုံးမ်ား-
တရားေဆြႏွင့္ ျပည္စိုးႀကီး႐ို႕ဆုံးျဖတ္ခ်က္ကို မေၾကနပ္လွ်င္ အမတ္တရားသူႀကီး ေလးဦးထံ အယူခံ၀င္ရသည္။ အမတ္တရားသူႀကီးေလးဦး၏ ဆုံး ျဖတ္ခ်က္ကိုမေၾကနပ္လွ်င္ ဘုရင္မင္းျမတ္ထံသို႕အယူခံ၀င္ရသည္။ မင္းႀကီးသည္ မဟာသက္ေတာ္ရွည္သုခမိန္အမတ္ႀကီးႏွင့္တိုင္ပင္၍ အဆုံးအ ျဖတ္ပီးေတာ္မူသည္။ ယင္းဆုံးျဖတ္ခ်က္သည္ အျမင့္ဆုံးရုံးဆုံးျဖတ္ခ်က္ပင္ျဖစ္သည္။ အမတ္ႀကီးမဟာပညာေက်ာ္ျဖတ္ထုံးဆိုသည္မွာ ဤသို႕ဘုရင္ထံ တက္လာေသာအမႈမ်ားကို စီရင္ဆုံးျဖတ္ထားျခင္းမ်ားျဖစ္သည္။

အမႈစစ္ေဆးပုံႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ ခိုးမႈ၊ ယိုးမႈမ်ားမွာလည္း ရုိက္ပုတ္ေထာင္းသတ္၍ မစစ္မမိန္းစီႏွင့္၊ ပညာျဖင့္သာေပၚေအာင္စစ္ရမည္ဟု အမိန္႕ထုတ္ထားလီသည္။ ဤတရားစီရင္ေရးစနစ္ကို ေနာက္မင္းမ်ားလက္ထက္တြင္လည္း အစဥ္တစိုက္ဆက္၍ က်င့္သုံးလားသည္ကို တြိ႕ရသည္။

တိုင္းႀကီး ၁၂-တိုင္း-
ေ၀သာလီေခတ္မွစ၍ ရခိုင္ျပည္ကို တိုင္းႀကီး ၁၂-တိုင္းခြဲ၍ ၿမဳိ႕စား၊ ရြာစားမ်ား ခန္႕အပ္အုပ္ခ်ဳပ္ခသည္။
(၁) နာဂသွ် ႏၱတိုင္း - အာသံနယ္ႏွင့္စပ္လွ်က္ဟိေသာ နယ္ျမီ။
(၂) မဟိ ံသကတိုင္း- နာဂသွ် ႏၱတိုင္းႏွင့္ ေရာင္ျဖဴနယ္အၾကားဟိနယ္ျမီ။
(၃) ကမၼရူအဆိုင္း-     ေရာင္ျဖဴနယ္။
(၄) ဖလံတိုင္း-           ဖလံေထာင္။
(၅) သက္တိုင္း-         သက္ေထာင္။
(၆) ဘိုမင္းတိုင္း-        ဘိုမင္းေထာင္။
(၇) ဘုညာႀကီးတိုင္း- ဘဂၤလား ၁၂ၿမဳိ႕။
(၈) ဥႆလင္းတိုင္း- ပလက္၀ ခ်င္းေတာင္ကုန္းေဒသ။
(၉) ရကၡပူရတိုင္း-      ျမစ္ႀကီးေလးသြယ္ျမစ္၀ွမ္းေဒသ။
(၁၀) ရမၼာပူရတိုင္း-    ရမ္းျဗဲနယ္ေတာင္ရုိးအထိေဒသ။
(၁၁) ေမဃ၀တီတိုင္း-                မာန္ေအာင္ကၽြန္းႏွင့္ကၽြန္းရံမ်ား။
(၁၂) ဒြါရာ၀တီတိုင္း- သံတြဲနဂရစ္ ေမာ္တင္စြန္းအထိနယ္ျမီ႐ို႕ျဖစ္သည္။

ဘဂၤလား ၁၂-ၿမဳိ႕ႏွင့္ သံတြဲနယ္႐ို႕ကို မင္းညီမင္းသား စိတ္ခ်ယုံၾကည္ရသူမ်ားကို ခန္႕ထားေလ့ဟိသည္။ မင္းရာဇာႀကီးလက္ထက္ သံလ်င္ကိုပိုင္ဆိုင္ခရာ ဒီဘရစ္တိုကို သားေတာ္မင္းခေမာင္းႏွင့္တြဲ၍ ဘုရင္ခံခန္႕ထားခသည္။ ဒီဘရစ္တိုက အေကာက္ၾကံ၍ မင္းခေမာင္းကို ဖမ္းဆီးၿပီးပုန္ကန္ျခားနားခသည္။

အေနာက္တရုိးတြင္ဟိေသာ ဖလံေထာင္၊ သက္ေထာင္၊ ဘိုမင္းေထာင္စေသာ နယ္ျမီမ်ားကို အုပ္ခ်ဳပ္ရသူမ်ားသည္ လက္ေအာက္ခံမင္းငယ္မ်ားအျဖစ္ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရဟိၾကသည္။ ထီးျဖဴႏွင့္မကိုဋ္သရဖူေဆာင္းခြင့္ရၾကသည္။ ေျခာက္လတႀကိမ္၊ တႏွစ္တႀကိမ္စသည္ျဖင့္ ဘုရင့္ညီလာခံသို႕တက္ၾကရသည္။ ဆက္သျမဲအခြန္ဘ႑ာဆက္ရသည္။ စစ္သားမ်ားလိုသည့္အခါ စစ္သားစုေဆာင္းပီးရသည္။ အေသးအဖြဲအမႈမ်ားကို စီရင္ပိုင္ခြင့္ဟိသည္။ သီ ဒဏ္အမိန္႕ကို ဘုရင္မွလြဲ၍ မည္သူကမွ်မပီးနဳိင္။ ဘုရင့္သားေတာ္ပင္ မပီးနဳိင္ေခ်။ ဘုရင္က အနယ္နယ္အရပ္ရပ္တြင္ ဘုရင္၏နားမ်က္စိဆိုေသာ သူလွ်ိဳမ်ားလႊတ္ထားသည္။ လက္ေအာက္ခံၿမိဳ႕စားနယ္စား႐ို႕၏ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားကို လွ်ဳိ႕၀ွက္အစီရင္ခံရသည္။

ၿမိဳ႕ေတာ္တြင္ပုံမွန္ညီလာခံမ်ားက်င့္ပသည့္အျပင္၊ အ၀ီးေရာက္ဘုရင္ခံႏွင့္ၿမိဳ႕စားမ်ား တက္ေရာက္ရေသာ အထူးညီလာခံမ်ားဟိလီသည္။

ဓမၼသတ္က်မ္းမ်ား-
ရခိုင္ျပည္တြင္ အိႏၵိယမွရဟိေသာ မနဳဓမၼသတ္က်မ္းႏွင့္ ရာဇနီတိက်မ္းမ်ားကိုအသုံးျပဳသည္။ ရာဇနီတိက်မ္းကိုမွီ၍ ရာဇပ်ဳိ႕ဆိုေသာ မင္းက်င့္၀တ္ပ်ဳိ႕တ ေစာင္ကို မဟာသက္ေတာ္ရွည္အမတ္ႀကီးတဦးက ျပဳစုခသည္။ ယင္းပ်ဳိ႕တြင္ “ျပည္ႀကီး၀န္ကို အိုးတန္ဆန္ခပ္၊ မင္းက်င့္၀တ္ႏွင့္၊ ေလွ်ာက္ပတ္သင့္စြာ၊ စီရင္ရာသည္။” ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ “ေရေျမသနင္း (ရီၿမီသနင္း)၊ မင္းတို႕က်င့္သုံး(မင္း႐ို႕က်င့္သံုး)၊ ေရွးထုံးမသုန္၊ ရာဇဂုဏ္ျမတ္၊ န၀ရတ္ကိုးခိုင္၊ မ႑ဳိင္မပ်က္၊ မင္းလက္နက္တည့္၊ ေ၀၀က္စိတ္ျဖာ (ဝီဝက္စိတ္ျဖာ)၊ မလိမၼာျငား၊ သူမိုင္သားကို၊ မွား၍ျပည္ရွင္(မွား၍ျပည္သွ်င္)၊ သူေကာင္းတင္လွ်က္၊ တိုင္းခြင္ခရုိင္၊ အပိုင္ကံေကၽြး၊ မင္းခြင့္ေပး၍ (မင္းခြင့္ပီး၍) ၊ မွဴးေရးမတ္ရာ၊ ႏွင္းအပ္ပါ မူ၊ ပဇာက်ဳိးရွိ(ပဇာက်ဳိးဟိ)၊ ႏြမ္းရိသတၱ၀ါ၊ ၿမဳိ႕ရြာတုန္လႈပ္၊ မင္းက်ဳိးယုတ္၏။ စက္ဆုပ္သဖြယ္၊ ပ်က္ရယ္တ ႏၱဳ၊ ျပည္မႈရႈပ္ေထြး (ျပည္မႈယႈပ္ထြီး)၊ တိုင္းေ၀းတပါး (တိုင္းဝီးတပါး)၊ စကားမတည္၊ အရွည္မ ေကာင္း၊ ဗူးေတာင္းပမာ၊ မိစၧာငွက္ဆိုး၊ လင္ေကာင္ပိုးသို႕၊ ဆိုရုိးတခ်က္၊ ႂကြက္ႏွင့္ေႁမြတူ (ၾကြက္ႏွင့္ၿမြီတူ)၊ သူ႕မူမေဖ်ာက္၊ ေမ်ာက္ႏွင့္ေျမေခြး (ေမ်ာက္ႏွင့္ၿမိဳင္ခြီး)၊ ဆိုေရးတသီး၊ က်ီးႏွင့္စက္ တူ၊ အမူယုတ္သြမ္း၊ သူကန္းအၾကံ၊ ေလာဘလွ်ံသည္၊ မင္းထံနီးစပ္ မသုံးအပ္။” စသည္ျဖင့္ ျဖစ္သည္။

မင္းဘာႀကီးလက္ထက္တြင္ ဆရာျမ၀ါသည္ အဂၢမုနိဆရာေတာ္ႏွင့္တိုင္ပင္၍ မနဳဓမၼသတ္က်မ္းကိုအျခီခံလ်က္ ေရႊမ်ဥ္းဓမၼသတ္က်မ္းကို ေရးသည္။ ထို ေနာက္ တိုင္း၁၂-တိုင္းမွ ပညာသွ်င္မ်ား နန္းေတာ္သို႕ပင့္ဖိတ္ၿပီး ေ၀ဖန္ေဆြးေႏြး ျဖည့္စြက္စီသည္။ ထိုသို႕ျပဳျပင္ၿပီးမွ အတည္ျပဳျပဌာန္းသည္။

ေရွးဓမၼသတ္က်မ္းမ်ားမွားယြင္းနိန္လွ်င္ ပ်င္ဆင္ဆုံးျဖတ္သည့္ထုံးမ်ားဟိပါသည္။ တရံေရာအခါ မိုးစည္းကၽြန္း(ယခု ရနံရွာဖီြနိန္ရာ) မွ သဌီးခြန္သာ ႀကီးသီလြန္၍ ပဌမဇနီးမွ သားငါးေယာက္၊ ဒုတိယဇနီးမွ သမီးႏွစ္ေယာက္ အမြီလုၾကရာ ျပည္စိုးႀကီးရုံး၊ အမတ္တရားသူႀကီး ေလးဦးရုံး႐ို႕တြင္ မၿပီး ျပတ္ဘဲ ဘုရင့္ထံတက္လာခသည္။ မဟာပညာေက်ာ္အား ဆုံးျဖတ္ခိုင္းရာ မဟာပညာေက်ာ္က တရားသူႀကီးမ်ားသည္ ေရွးဓမၼသတ္မ်ားအတိုင္းအမီြနိမ့္ ျမင့္ခြဲယူစီဟု စီရင္သည္မွာ မသင့္။

အခ်ဳိ႕ဓမၼသတ္မ်ားသည္ ေခတ္ႏွင့္မေလ်ာ္ဟုဆိုကာ မယားၿပိဳင္မွေပါက္ဖြားေသာ သားသမီးမ်ားကို အညီအမွ်၀ီယူ စီလီသည္။ အဂုေခတ္စီရင္ထုံးမ်ား၏ ေရွးျပီးဟုဆိုရမေလာက္ပင္။ [မနဳက်ယ္ဓမၼသတ္က်မ္း၊ ရိခ်တ္ဆင္ဘာသာျပန္မူ၊ အဂၤလိပ္တဖက္-ျမန္မာတ ဖက္] ကို ဟံသာ၀တီတိုက္မွ မရုိက္ႏွိပ္မွီ ခရစ္ႏွစ္ ၁၈၆၀-ျပည့္ခန္႕က “Aracan Press”၊ စစ္ေတြတြင္ ရုိက္ႏွိပ္ခသည္။
ေရွးေခတ္ ရခိုင္ျပည္စီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ရခိုင္ျပည္တြင္ ကာလအတန္ၾကာေအာင္ နိန္ထိုင္ခၿပီး ရခိုင္ျပည္အေၾကာင္း စာအုပ္မ်ားေရးသားခေသာ ေမာ္ရစ္ေကာလစ္က “ထိုအခ်ိန္က အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္မွာ ျပည့္စုံလုံေလာက္ပါသည္။(စနစ္က်ပါသည္။) ထိုအခ်ိန္မ်ဳိးကတည္ဟိျမဲျဖစ္ေသာ လတ္ပီးလတ္ယူမကင္းေသာ္လည္း အုပ္ခ်ဳပ္မႈတြင္ တရားဥပေဒကိုလက္ကိုင္ထားသည္။ လူ႐ို႕၏အသက္စည္းစိမ္မွာ ေျပာပေလာက္ေအာင္ လုံႁခုံမႈဟိပါသည္ဟု မွတ္ ခ်က္ခ်ခသည္။

(ယစ္မ်ဳိးဓမၼာရုံ။ ေရႊတိဂုံဘုရား ဓမၼာရုံ၌ ဦးသာၫြန္႕ ေဟာေျပာေသာစာတမ္း။)

(အာရကန္ရီဗ်ဴးမွ ဗမာဘာသာနန္႔ပို႔စ္ကို ရခိုင္ဘာသာသို႔ၿပန္လို႔တင္လိုက္ပါသည္)

ေႏွာင္းအတိတ္ သမိုင္းပံုရိပ္မ်ား

2010-07-23T00:21:00.002-07:00

ေႏွာင္းအတိတ္ သမိုင္းပံုရိပ္မ်ား

သူ႕ကၽြန္မခံ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံ၏ ေတာ္လွန္ေရးခရီး

ဘာသာျပန္ဆိုသူ ေမာင္ဦးရွင္ႏွင့္ ေအာင္ေက်ာ္သိန္း

အခ်ိန္ကား ရခိုင္႐ို႕ ထီးက်ိဳးစည္ေပါက္ နန္းမေပ်ာက္မွီကာလ (၁၇၈၄)ခု မတိုင္မီ ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ အခ်ိန္ကျဖစ္သည္။

ရခိုင္ျပည္၏ ႏိုင္ငံေရး၊ ျပည္ထဲေရး အထူးသျဖင့္ နန္းတြင္းအေရးအခင္းမ်ားသည္ မျငိမ္မသက္ႏွင့္ အယႈပ္အထီြး ျဖစ္နိန္ေသာကာလ ျဖစ္သည္။ ရခိုင္ ရာဇပလႅင္ကို အပိုင္အုပ္စိုးရန္ ရခိုင္အမ်ိဳးသားအခ်င္းခ်င္း သူတစ္လူ ငါတစ္မ်ိဳးျဖင့္ နည္းမ်ိဳးစံုျဖင့္ ၾကိဳးပမ္းနိန္ၾကသည္။ ရခုိင္အမ်ိဳးသားအခ်င္းခ်င္းၾကားတြင္ စည္းလံုးညီညြတ္ေရးမွာ အဖတ္ဆယ္မရေအာင္ ျပိဳကြဲလွ်က္ဟိနိန္ပါသည္။ ေျမာက္ဦးျမိဳ႕ေတာ္၏ အမိန္႕ကို မနာခံေသာ ျမိဳ႕စား နယ္စား မ်ားသည္ သူတလူ ကုိယ္တမင္း ျဖင့္ တိုင္းျပည္ကို အုပ္ခ်ဳပ္လွ်က္ ဟိၾကသည္။

ထိုအခ်ိန္တြင္ ရခိုင္ေခါင္းေဆာင္တခ်ိဳ႕သည္ မိမိႏိုင္ငံႏွင့္ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံ တစ္ႏိုင္ငံျဖစ္ေသာ ဗမာပေဒသရာဇ္ သွ်င္ဘုရင္ထံ လားေရာက္၍ ရခုိင္ျပည္တြင္းအေရးအား ျငိမ္၀ပ္ပီးရန္အတြက္ အကူအညီလားေရာက္ ေတာင္းဆို ခပါသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ဗမာ ပေဒသရာဇ္သွ်င္ဘုရင္ ဘိုးေတာင္ေမာင္၀ိုင္းသည္ သကၠရာဇ္ ၁၇၈၄ ခုႏွစ္တြင္ ရခိုင္ျပည္အား က်ဴးေက်ာ္၀င္ေရာက္ၿပီး နန္းရိပ္ ထီးျဖဴကို အလြယ္တကူ သိမ္းပိုက္ရယူႏိုင္ခသည္။ ၎ေနာက္ပိုင္း ရခိုင္တစ္မ်ိဳးသားလံုးမွာ သူ႕ကၽြန္ဘ၀သို႕ လူလံုးမလွ က်ေရာက္ခၾကရပါသည္။

ဗမာနယ္ခ်ဲ႕မ်ားသည္ ရခိုင္ထီးနန္းတြင္ စံျမန္းရံုတင္မကသီးပဲ ရခုိင္ျပည္သူျပည္သားမ်ား အေပၚတြင္ “က်ဴပင္ခုတ္ က်ဴငုတ္မက်န္ ေအာင္” နည္းပရိယာယ္အသြယ္သြယ္ျဖင့္ ႏွိပ္စက္ျပီး သတ္ျဖတ္ခၾကပါသည္။ ယင္းကို မခံမရပ္ႏိုင္ခၾကေသာ ရခိုင္ျပည္သူျပည္သားအေပါင္း႐ို႕သည္ ရခိုင္ျပည္ထဲတြင္ သူ႕ကၽြန္မခံ ဇာတိမာန္အျပည့္အ၀ျဖင့္ မ်ိဳးမာန္ မခ်ၾကပဲ အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားအား ေတာ္လွန္လာၾကသည္။ အစဦးပိုင္း၌ ဗမာအုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ား၏ ညွင္းပမ္းႏွိပ္စက္မႈ ဒဏ္ကို မခံႏိုင္၍ ေတာ္လွန္ခၾကရာမွ ေနာက္ပိုင္းတြင္ အမ်ိဳးသား လြတ္ေျမာက္ေရးႏွင့္ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕ဆန္႕က်င္ ေတာ္လွန္ေရးအသြင္သို႕ ကူးေျပာင္းလာခၾကေပသည္။ ရခိုင္မ်ိဳးခ်စ္ ေတာ္လွန္ေရးသမားမ်ားသည္ ၁၇၉၁ ခုႏွစ္ တြင္ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရအား ရခိုင္ျပည္ထဲမွ အျပီးအပိုင္ တိုက္ခိုက္ ေမာင္းထုတ္ျပီး ရခိုင္မင္းသီြးမင္းႏြယ္ တစ္ဦးျဖစ္သူ “၀မ္မိုး”ဆိုသူ ရခိုင္ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးအား ထီးနန္းတင္ ဘုရင္ေျမႇာက္ရန္ အစီအစဥ္ျဖင့္ ေတာ္လွန္ေရး စတင္လုပ္ခၾကသည္။ သို႕ေသာ္လည္း ေတာ္လွန္ေရးမွာ အင္အားခ်င္း မမွ်၍ ေအာင္ျမင္မႈမရဘဲ ယႈံးနိမ့္ခရပါသည္။

၁၇၉၆ ခုႏွစ္တြင္ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရသည္ အေရွ႕ဖ်ား ယိုးဒယား (Thailand) တိုင္းျပည္ကို က်ဴးေက်ာ္နယ္ခ်ဲ႕ရန္ အတြက္ ရခိုင္ျပည္တြင္းမွ ရခိုင္စစ္သည္ ရဲမက္မ်ားကို ရာဇသံခ်၍ အားႏွင့္ေခၚေဆာင္ရန္ ၾကိဳးစားလာၾကသည္။ ယင္းကို မေၾကနပ္၍ ရခုိင္ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးျဖစ္သူ “ေအးမိုးေလာင္း” ေခါင္းေဆာင္ျပီး ဒုတိယအၾကိမ္ ဗမာ အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားအား ေတာ္လွန္ တိုက္ပြဲ၀င္ခသည္။ ေအးမိုးေလာင္း၏ ေတာ္လွန္ေရးသည္ ယင္းအခ်ိန္တြင္ အေရွ႕ဘဂၤလာျပည္အား အုပ္စိုးနိန္ေသာ အဂၤလိပ္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီအစိုးရ၏ သစၥာေဖါက္မႈေၾကာင့္ ေအာင္ျမင္မႈမရဟိခသည့္အျပင္ ေအးမိုးေလာင္းမွာ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရထံ အပ္ႏွံျခင္းခံရျပီး ေနာက္ဆံုးတြင္ ကြပ္မ်က္ သတ္ျဖတ္ျခင္းကို ခံခရသည္။

၁၈၁၁ ခုႏွစ္တြင္ ရခိုင္မ်ိဳးခ်စ္ေခါင္းေဆာင္ၾကီး ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံသည္ သူ႕ကၽြန္မခံ ဇာတိမာန္အျပည့္အ၀ျဖင့္ တိုက္ပြဲ၀င္ ေတာ္လွန္ေရးတစ္ရပ္ကို တဖန္ စတင္လာျပန္သည္။ ယင္းေတာ္လွန္ေရးသည္ အင္အား အဟိဆံုး၊ စည္းလံုးညီညြတ္မႈ အဟိဆံုးႏွင့္ ကာလ အရွည္ၾကာဆံုးေသာ ေတာ္လွန္ေရး တစ္ခုျဖစ္ခသည္။

ရခိုင္ျပည္၏ ၾကယ္နီတစ္ပြင့္ျဖစ္သည့္ အာဇာနည္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံသည္ အဖရခိုင္ျပည္ၾကီး၏ နယ္နိမိတ္ကို ျပန္လည္ သိမ္းယူရန္အတြက္ ရခိုင္တစ္မ်ိဳးသားလံုးပါ၀င္ေသာ ေတာ္လွန္ေရးတစ္ရပ္ကို ဆင္ႏြဲရန္ စတင္ၾကိဳးပမ္းခသည္။

ထိုအခ်ိန္က အာဇာနည္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံ၏ ဖခင္ “ငသံေဒ”သည္ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕ က်ဴးေက်ာ္အုပ္ခ်ဳပ္ထားသည့္ ရခိုင္ျပည္တြင္ နယ္စား တစ္ဦး ျဖစ္သည္။ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕မ်ားသည္ ယုိးဒယားႏိုင္ငံ (Thailand) ကို က်ဴးေက်ာ္ သိမ္းပိုက္ စစ္တိုက္ရန္ အတြက္ ရခိုင္စစ္သည္ ရဲမက္အေျမာက္အမ်ားကို ငသံေဒထံမွ ဗမာဘုရင္က ရာဇသံခ်၍ ေတာင္းခပါသည္။ ငသံေဒက လံုး၀သေဘာမတူဘဲ ဖီဆန္ျငင္းဆိုခ့ဲေသာေၾကာင့္ ဗမာပေဒသရာဇ္ အစိုးရသည္ မေၾကမနပ္ျဖစ္ကာ လက္တုံ႕ျပန္သည့္အနိန္ျဖင့္ ဗမာျပည္ အမရပူရတြင္ ရွိနိန္ေရ ငသံေဒ၏ သားငယ္ကို ရက္ရက္စက္စက္ သတ္ပစ္လိုက္ၾကသည္။ ယင္းသားငယ္၏ ဇနီးမယား အပါအ၀င္ အေျခြအရံ မ်ားအား အဓမၼမုဒိမ္းျပဳက်င့္ကာ ေနာက္လိုက္ေနာက္ပါ အေပါင္းအပါမ်ားကိုလည္း ရက္ရက္စက္စက္ ႏွိပ္စက္ သတ္ျဖတ္ ပစ္ခၾကပါသည္။ ယင္းအျပင္ က်န္ဟိနိန္သူ ငသံေဒ၏ ေနာက္လိုက္ေနာက္ပါ ငယ္သားမ်ားကိုလည္း နည္းမ်ိဳးစံုႏွင့္ ကမ္းကုန္ေအာင္ ႏိွပ္စက္ခပါသည္။ ယင္းေၾကာင့္ ငသံေဒသည္ သားခ်င္းပ်ံ အပါအ၀င္ ေနာက္ လိုက္ေနာက္ပါမ်ားႏွင့္ အတူ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီအစိုးရပိုင္ (ယခုဘဂၤလာေဒ့ခ်္ႏိုင္ငံ) စစ္တေကာင္း နယ္တြင္ ရွိေသာ ဟာရ္ဘင္းသို႕ ထြက္ၿပီး တိမ္းေယွာင္ျပီး ၿခီကုတ္ နိန္ရာယူခသည္။

၁၈၁၁ ခုႏွစ္တြင္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံ ဦးစီး ေခါင္းေဆာင္သည့္ ေတာ္လွန္ေရးတပ္သည္ မိမိဘခင္ ငသံေဒ အုပ္ခ်ဳပ္ခေသာ နယ္ပယ္မ်ားကို ျပန္လည္ တိုက္ခိုက္ သိမ္းပိုက္ ရယူႏိုင္ခပါသည္။ ရခိုင္ျပည္အား ကိုလိုနီ ျပဳက်င့္နိန္သည့္ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕ အစိုးရသည္ အဂၤလိပ္အစိုးရအား “ခ်င္းပ်ံဆိုသည့္ ရခုိင္သူပုန္ တစ္ဦးသည္ အေရွ႕အိႏၵိယ ကုမၸဏီ အစိုးရပိုင္ နယ္ၿမီထဲတြင္ ခိုလႈံျပီး ဗမာ အစိုးရအား ေတာ္လွန္တိုက္ခိုက္ ထၾကြပုန္ကန္ ဆူပူလွ်က္ဟိနိန္ေၾကာင္း” စြဲခ်က္တင္ေျပာဆိုခသည္။ ယင္းအခ်ိန္တြင္ စစ္တေကာင္း တာ၀န္ခံ Magistrate P.W ပိရွ္လ္သည္ “ ခ်င္းပ်ံ အနိန္ျဖင့္ မိမိ႐ို႕ပိုင္ နယ္ေျမထဲတြင္ ခိုလႈံျပီး ဗမာအစိုးရအား ေတာ္လွန္ နိန္ပါက အဂၤလိပ္အစိုးရႏွင့္ ဗမာအစိုးရ႐ို႕အၾကား ပဋိပကၡ ျဖစ္လာစရာ အေျခအနီ ဟိနိန္ေသာေၾကာင္းႏွင့္ ခ်င္းပ်ံကို အေရွ႕အိႏၵိယ ကုမၸဏီပိုင္ နယ္ေျမထဲ တြင္ မထားဖို႕” အေၾကာင္းကို အထက္ သက္ဆိုင္ရာသို႕ တင္ျပခသည္။ ထိုသို႕ အဂၤလိပ္ အရာဟိမ်ားမွ ခ်င္းပ်ံ ေတာ္လွန္ေရးေၾကာင့္ ဗမာအစိုးရႏွင့္ ျပႆနာ ျဖစ္မည္ကို မလိုလား၍ အထက္သို႕ တင္ျပနိန္ခ်ိန္တြင္ ဗမာအစိုးရ အနိန္ျဖင့္ ခ်င္းပ်ံေတာ္လွန္ေရးအား အဂၤလိပ္မွ အေထာက္ အကူမ်ား ပီးနိန္ေၾကာင္း ထပ္တလဲလဲ စြဲခ်က္တင္ စြပ္စြဲ လွ်က္ဟိနိန္ခသည္။

ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံသည္ သူ၏ ေတာ္လွန္ေရး ခရီးစဥ္တြင္ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရႏွင့္ လက္နက္အင္အားမမွ် သည့္အတြက္ ျဗိတိသွ် အေရွ႕ အိႏၵိယ ကုမၸဏီ အစိုးရထံတြင္ စစ္ေရးအရ အကူအညီ ေတာင္းခံခသည္။ သို႕ေသာ္ လည္း ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံေတာင္းဆိုခ်က္မ်ားအေပၚ (Governor General Lordmimto) က ပယ္ခ် ခပါသည္။

ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံေတာ္လွန္ေရးသည္ တိုးတက္ေအာင္ျမင္သည္ဟု ထင္ရေသာ္လည္း ေျမာက္ဦးျမိဳ႕ေတာ္ကို သိမ္းပိုက္ ရန္မွာကား အခက္အခဲမ်ားႏွင့္ တြိ႕နိန္ရသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္က ၾကီးမားျပီး စစ္အင္အား နည္းပါးနိန္၍ ျဖစ္သည္။

၁၈၁၁ ခုႏွစ္ဇြန္လအလယ္ေလာက္တြင္ ေျမာက္ဦးျမိဳ႕ေတာ္မွလြဲ၍ က်န္နယ္ပယ္မ်ားကို ဗုိလ္ခ်င္းပ်ံသည္ ျပန္ လည္ သိမ္းပိုက္ခသည္။ မိုးတြင္းကာလ ရာသီဥတုအေျခအနိန္ဆိုးရြားမႈေၾကာင့္ ခ်င္းပ်ံ၏ စစ္ဆင္ေရး ခရီးမွာ ထင္သေလာက္ ခရီးမေပါက္ ျဖစ္နိန္သည္။ ယင္းၾကားထဲမွာပင္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံသည္ ေျမာက္ဦးျမိဳ႕ေတာ္ကို သိမ္းပိုက္ရန္ အတန္တန္ၾကိ္ဳးစားနိန္သည္။ စစ္ေရးအရ၎၊ ရုပ္၀တၳဳ အေျခအေနအရ၎၊ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရထံမွ အကူအညီပင္ မရျငားေသာ္လည္း အကူအညီရသည္ဟု နည္းဗ်ဴဟာတစ္ရပ္ကို က်င့္သံုး ၾကီြးေၾကာ္ျပီး ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရအား စိတ္ဓါတ္ စစ္ဆင္ေရးႏွင့္ တိုက္ပြဲ၀င္ခသည္။

မိမိတပ္သားမ်ားကို အဂၤလိပ္စစ္သားမ်ား ၀တ္ဆင္ေသာ အနီေရာင္၀တ္စံု (Red Uniform) မ်ားကို ၀တ္ဆင္ စီျပီး အဂၤလိပ္မ်ား ေဆာင္းေသာ ဦးထုပ္မ်ားကို ေဆာင္းစီခသည္။ ယင္းအျပင္ ဗမာ စစ္သားမ်ား ျမင္ႏိုင္ေသာ နိန္ရာမ်ားမွ စစ္ေရး ခ်ီတက္မူမ်ားကို ျပဳလုပ္ခသည္။ ယင္းကဲ့သို႕ စစ္ေရးနည္း ပရိယာယ္မ်ားကို သံုးခသျဖင့္ ဗမာ နယ္ခ်ဲ႕ စစ္တပ္သည္ ခ်င္းပ်ံေတာ္လွန္ေရးအား ျဗိတိသွ် ႐ို႕မွ အကူအညီပီးနိန္သည္ဟု တထစ္ခ် ယံုၾကည္ခသည္။ ၎ျပင္ ဗုိလ္ခ်င္းပ်ံသည္ အဂၤလိပ္ အစိုးရထံတြင္ အလုပ္လုပ္ကိုင္နိန္ၾကသည့္ ရခိုင္ အမ်ိဳးသားမ်ားႏွင့္ အဂၤလိပ္လူမ်ိဳး မဟုတ္ေသာ အျခား တိုင္းရင္းသားမ်ားကို ၾကိဳတင္လစာ ထုတ္ပီးျပီး မိမိ႐ို႕ေတာ္လွန္ေရးတြင္ ပါလာေအာင္ သိမ္းသြင္းခသည္။

ထိုကဲ့သို႕ လူပ္ယွား ေဆာင္ရြက္မူမ်ားကုိ သိဟိလားေသာ ကုမၸဏီအစိုးရသည္ ဗိုလ္ခ်င္းပံ်၏လႈပ္ရွားမႈကို ပိတ္ပင္ရန္အတြက္ မိမိပိုင္နယ္ေျမအထဲမွ လူမ်ားကို ရခုိင္ျပည္ ထဲသို႕ မ၀င္ရဟု အျပင္းအထန္ တားျမစ္ ခသည္။ သို႕ေသာ္လည္း ထိေရာက္စြာ ပိတ္ပင္တားဆီးႏိုင္ ျခင္းမဟိပါ။ ခ်င္းပ်ံသည္ ေျမာက္ဦးျမိဳ႕ေတာ္ကို ေလးဘက္ေလးတန္ ၀ိုင္းညွပ္ျပီးလွ်င္ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရကို လက္နက္ ခ်ခိုင္းသည္။ မၾကာမွီမွာ ေျမာက္ဦးျမိဳ႕ေတာ္ကို ခ်င္းပ်ံ႐ို႕ တိုက္ခိုက္သိမ္းယူ ေအာင္ပြဲဆင္ႏိုင္ခသည္။ ဗိုလ္ခ်င္း ပ်ံအနိန္ျဖင့္ ဖမ္းဆီး ရမိျပီးျဖစ္ေသာ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕စစ္သားမ်ားကို စစ္သံုးပန္းအျဖစ္ ထားေသာ္လည္း ရဲေဘာ္ရဲ ဘက္မ်ားကမူ လက္စားေခ်လိုစိတ္ လြန္ကဲ ျပင္းျပနိန္ၾကသည့္ အတြက္ ဗမာစစ္သားမ်ားကို သတ္ျဖတ္ လက္စား ခ်ီခၾကသည္။ ယင္းအျပင္ ဗမာအလိုေတာ္ရိ၊ ရခိုင္တိုင္းရင္းသား လက္ကိုင္တုတ္မ်ားကိုပါ ကြပ္မ်က္ ခၾကသည္။ ယင္းသို႕လုပ္ျခင္းျဖင့္ ဗမာအလိုေတာ္ရိ လက္ကိုင္တုတ္မ်ား၏ေဆြမ်ိဳးမ်ားက ခ်င္းပ်ံေတာ္လွန္ေရး အေပၚ မခံမရပ္ႏိုင္ျဖစ္လာၾကသည္။ ယင္းကိုအေျခခံ၍ ကုမၸဏီအစိုးရသည္ ခ်င္းပ်ံ၏ေတာ္လွန္ေရး၌ ရခိုင္ တစ္မ်ိဳးသားလံုးက ေထာက္ခံနိန္သည္ဟု ထင္ရေသာ္လည္း အားလံုးေသာ ျပည္သူတစ္ရပ္လံုး၏ ေထာက္ခံမႈ မရဟိခေၾကာင္းကို သက္သီျပရန္ အခြင့္အခါေကာင္းတစ္ရပ္ ရလားခဲ့သည္။ မည္သို႕ပင္ ျဖစ္စီ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံ သည္ ရခိုင္ျပည္ကို ကယ္တင္ရန္ေသာ္၎၊ ရခိုင္ျပည္လြတ္လပ္ေရးကို ရဟိရန္အတြက္ေသာ္၎ အဖက္ဖက္မွ အသက္ကိုစြန္႕၍ ေတာ္လွန္ခေသာ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္ အာဇာနည္ေကာင္း တစ္ေယာက္ျဖစ္သည္ဟု အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီအစိုးရ၏ စာရြက္စာတမ္းမ်ားတြင္ သံုးသပ္ထားသည္ကုိ ေလ့လာတြိ႔ဟိရသည္။

ခ်င္းပ်ံေတာ္လွန္ေရး ေအာင္ျမင္မႈမ်ားကို ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရသည္ မခ်ိခံျပင္းျဖစလီ၊ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရအေပၚတြင္ဟိေသာ သံသယမ်ားသည္လည္း ပိုမိုမ်ားျပားလာလီ ျဖစ္သည္ကို သိသာထင္ရွားစြာ တိြ႕ျမင္လာရသည္။ ယင္းသံသယ ပိုကဲျခင္းကို သိသာရျခင္းမွာ----

ဗမာျပည္ပိုင္နက္ နယ္ေျမထဲတြင္ဟိေသာ အေရွ႕အိႏၵိယ ကုမၸဏီအစိုးရပိုင္ ကုန္တင္သေဘၤာသံုးစီးျဖစ္ေသာ “အပ္ဒမီးရာဒူရီ၊ ခ်ာေဟာအာေလာင္၊ အီလီမန္” ႐ို႕ကို ဗမာပိုင္နက္ နယ္ေျမထဲမွ ထြက္ခြာျခင္း လံုး၀ မျပဳဘဲ တားဆီးထားျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ ယင္းသို႕ လြန္ကၽြံေအာင္ျပဳလုပ္ျပီးခါမွ ပဲခူးတြင္ဟိေသာဗမာ စစ္ဗိုလ္တစ္ဦးက ဗမာအစိုးရအနိန္ျဖင့္ သေဘၤာသံုးစီးကို ၁၂ ပတ္ ဆိုင္းငံ့ထားျခင္းသည္ ရီတပ္တြင္ လံုျခံဳမႈ မဟိသျဖင့္ လံုျခံဳေရးအရသာလွ်င္ ထိန္း သိမ္းထားျခင္းျဖစ္သည္ဟု သေဘၤာသံုးစီးကို ျပန္လႊတ္ျပီးမွ အေၾကာင္းျပ အေျဖပီးခသည္။

ယင္းအျပင္ အေရွ႕အိႏၵိယ ကုမၸဏီစီးပြားေရး၏ လုပ္ငန္းသွ်င္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား၏ စီးပြားေရး ယႏၱရားမ်ားကို ဖ်က္ဆီး ပစ္ခပါသည္။ အေရွ႕အိႏၵိယ ကုမၸဏီအစိုးရသည္ မိမိ႐ို႕အေပၚ ဗမာအစိုးရ၏ သံသယျမင္မႈကို ေျဖယွင္း ရန္အတြက္ေသာ္၎၊ ကုမၸဏီကိုယ္စားလွယ္မ်ား၏ စီးပြားေရး ျပန္လည္ ရွင္သန္ႏိုင္ေရး အတြက္ေသာ္၎၊ Lordmimto သည္ Captain Conning ေခါင္းေဆာင္ေသာ ေကာ္မခ်ိန္အဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕ကို ဗမာျပည္သို႕ စီလႊတ္ လိုက္ရသည္။ ယင္းေကာ္မရွင္ အဖြဲ႕ကို စီလႊတ္လိုက္ျခင္း၏အဓိက ဇစ္ျမစ္မွာ အေရွ႕အိႏၵိယ ကုမၸဏီ အစိုးရ အနိန္ျဖင့္ ခ်င္းပ်ံေတာ္လွန္ေရး အေပၚ လံုး၀ အကူအညီ မေပးေၾကာင္းႏွင့္ အေရွ႕အိႏၵိယ ကုမၸဏီ အစိုးရႏွင့္ ဗမာ အစိုးရ႐ို႕၏အၾကားတြင္ ျဖစ္ေပၚနိန္ေသာ ပဋိပကၡမ်ား၊ သံသယမ်ားကို ေျဖယွင္းရန္ အတြက္ ျဖစ္သည္။ သို႕ေသာ္ လည္း ေကာ္မခ်ိန္ေခါင္းေဆာင္ Captain Conning သည္ အေရွ႕ အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရအနိန္ျဖင့္ ခ်င္းပ်ံေတာ္ လွန္ေရးတြင္ အကူအညီပီးနိန္သည္ဆိုေသာ ဗမာအစိုးရ၏ သံသယကို ေျပေပ်ာက္ေအာင္ မေျဖယွင္းႏိုင္ခပါ။ ဗမာအစိုးရအနိန္ျဖင့္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရအေပၚ သံသယျဖစ္ရျခင္း အေၾကာင္းရင္းမ်ားမွာ -----

(က) ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံ၏ ေနာက္လိုက္ေနာက္ပါ အမ်ားစုသည္ ဟာရ္ဘင္းသားမ်ား ျဖစ္နိန္ၾကျခင္း၊
(ခ) ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံ၏ ဆုတ္စစ္မ်ားတြင္ စစ္တေကာင္းနယ္၌ အေရာင္ေပ်ာက္ နိန္ႏိုင္ျခင္း၊
(ဂ) ၁၈၁၁ ခုႏွစ္က အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရႏွင့္ ဗမာအစိုးရို႕၏ ျဖစ္ေပၚလွ်က္ဟိနိန္ေသာ နယ္စပ္ျပႆနာ (Taknaf Border) တြင္ ခ်င္းပ်ံအနိန္ျဖင့္ ယင္းနယ္စပ္တြင္ ျခီကုတ္ရယူျပီး ဗမာနယ္ခ်ဲ႕ မ်ားကို တုိက္ခိုက္နိန္သည္ကို သိလွ်က္နန္႔ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီအစိုးရသည္ ေမလအထိ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံအေပၚ အေရးယူ ႏွင္ထုတ္မႈမဟိချခင္း၊
(ဃ) အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရသည္ ခ်င္းပ်ံလႈပ္ရွားမႈအေပၚတြင္ တစ္စံုတစ္ရာ ထိေရာက္စြာ အေရးယူမႈ မဟိျခင္း၊
(င) အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရပိုင္ စစ္တေကာင္းနယ္တြင္ အမႈထမ္းနိန္ေသာ ဆရာ၀န္ Dr. Mack ႏွင့္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံ အဆက္အသြယ္ဟိနိန္ျခင္း၊ ယင္းသို႕ အဆက္အသြယ္ဟိနိန္သည္ဟု ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရက စြပ္စြဲျခင္းမွာ စစ္တေကာင္းနယ္ဟိ သေဘၤာက်င္းတစ္ခုမွ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံႏွင့္ေတာ္လွန္ေရး ရဲေဘာ္မ်ားသည္ ေသနတ္ အပါအ၀င္ လက္နက္ခဲယမ္းမီးေက်ာက္မ်ားကို လုယူလားသည္ကို Dr. Mack အနိန္ႏွင့္ တစ္စံုတစ္ရာမွ ထိေရာက္စြာ အေရးယူေဆာင္ရြက္မႈ မဟိသည့္ အတြက္ျဖစ္သည္။

သေဘၤာႏွင့္ေသနတ္မ်ားကို လုယူမႈအေပၚ Dr. Mack အနိန္ျဖင့္ မသိက်ိဳးကၽြံျပဳနိန္ျခင္းသည္ မျဖစ္ႏိုင္။ ယင္းေၾကာင့္ Dr. Mack အား အျပစ္ပီးရန္အတြက္ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရလက္ထဲသို႕ အပ္ႏွံရမည္ဟု ဗမာ အစိုးရက ရာဇသံထုတ္လာပါသည္။

ယင္းအျပင္ နတ္ျမစ္အတြင္းတြင္ဟိေသာ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရ လက္ေအာက္ခံ ရီတပ္မွ အေျမာက္ၾကီး တစ္လက္ကို ခ်င္းပ်ံႏွင့္ရဲေဘာ္ရဲဘက္မ်ားက ခိုးယူလားသည္ကို သိလွ်က္ႏွင့္ လ်စ္လ်ဴယႈထားျခင္းသည္ ခ်င္းပ်ံ ေတာ္လွန္ေရးအေပၚ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီအစိုးရသည္ တဆင့္ခံ အကူအညီေပးသည္ဟု ဗမာအစိုးရက အတိအက် စြပ္စြဲေျပာဆိုလာသည္။

ယင္းသို႕ေသာ စြပ္စြဲမႈမ်ား၊ သံသယမ်ားဟိနိန္သျဖင့္ ဗမာအစိုးရႏွင့္ ေဆြးေႏြးသည့္အခါ သတိထား၍ ေဆြးေႏြးရန္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရသည္ ေကာ္မရွင္ေခါင္းေဆာင္ Captain Conning အား ထပ္မံမွာၾကားလိုက္ေသးသည္။

အဂၤလိပ္အစိုးရ သည္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံ၏ ေတာ္လွန္ေရးကို အကူအညီပီခေၾကာင္း W.White ၏ သမိုင္း စာအုပ္တြင္ အတိအက် ေရးသားထားသည္ကို တိြ႕ရသည္။ နတ္ျမစ္၀ဟိ ရီတပ္မွ အေျမာက္ၾကီး ေပ်ာက္ဆံုးလားျခင္းကိစၥတြင္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံႏွင့္ Dr. Mack ႐ို႕ အဆက္အသြယ္ဟိခသည္ဟုလည္း ေရးသားထားပါသည္။ သို႕ေသာ္ W.White ၏ ေရးသားခ်က္မ်ားသည္ အမွန္တရားႏွင့္ဆက္ႏြယ္မႈမဟိေသာ လုပ္ဇာတ္ခင္းမႈ တစ္ခုသာျဖစ္သည္ဟု အျခား သမိုင္းဆရာမ်ားက ေ၀ဖန္ခၾကလီသည္။ ဇာအတြက္ေၾကာင့္ ဆိုေသာ္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံနိန္ေသာ နတ္ျမစ္ကမ္းျခီ တေလွ်ာက္တြင္ ေတာေတာင္ထူထပ္သည္က တစ္ေၾကာင္း၊ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံ၏ လႈပ္ယွားမႈကို ႏွိပ္ကြပ္ရန္အတြက္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရတြင္ ထိေရာက္ေသာ အင္အား မဟိသည္က တစ္ေၾကာင္း စသည့္အေၾကာင္း ႐ို႕ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ဟု ကိုးကားေဖၚျပပါသည္။

Captain Conning သည္ ခ်င္းပ်ံေတာ္လွန္ေရးအေပၚတြင္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရအနိန္ျဖင့္ အကူအညီ မပီးေၾကာင္းႏွင့္ ၾကားနိန္အျဖစ္သာ နိန္ေၾကာင္းကိုတင္ျပရန္ အၾကိမ္ၾကိမ္ၾကိဳးစားခသည္။ Captain Conning ႏွင့္ ဗမာအစိုးရ႐ို႕ ေဆြးေႏြး ဆံုးျဖတ္ခ်က္တြင္ အေရွ႕အိႏၵိယ ကုမၸဏီ အစိုးရအနိန္ျဖင့္ ခ်င္းပ်ံ ေတာ္လွန္ေရး အတြက္ လက္နက္၊ စားနပ္ရိကၡာကို မိမိအစိုးရ ပိုင္နက္ နယ္ျမီထဲတြင္ မရွာရေအာင္ တားျမစ္ပီးမည္။ သို႕ေသာ္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံအား ဖမ္းဆီးျပီး ဗမာအစိုးရ၏လက္ထဲသို႕ အပ္ႏွံရန္မွာ မျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း ျငင္းဆိုခသည္။ ယင္းျငင္းပယ္ခ်က္ အေပၚတြင္ ဗမာအစိုးရသည္ အေရွ႕အိႏၵိယ ကုမၸဏီ အစိုးရအေပၚ မ်ားစြာမေၾကမနပ္ ျဖစ္ခလီသည္။

မိုးရာသီကုန္လားသည္ႏွင့္ တျပိဳက္နက္တည္း ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရသည္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံ သိမ္းပိုက္ ထားေသာ နယ္ေျမ မ်ားကို ျပန္လည္သိမ္းယူရန္ ၾကိဳးစားလာပါသည္။ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံႏွင့္ ဗမာစစ္တပ္႐ို႕၏ မာန္ေအာင္ကၽြန္းတြင္ ျဖစ္ပြားေသာစစ္ပြဲ၌ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံဘက္မွ တပ္သားမ်ားႏွင့္ စစ္သေဘၤာအေျမာက္အမ်ား က်ဆံုး နစ္နာခသည္။ ဗိ္ုလ္ခ်င္းပ်ံသည္ က်န္ဟိေသာ စစ္သည္အင္းအား၊ စစ္သေဘၤာအင္အားမ်ားႏွင့္ ျပန္လည္ တိုက္ခိုက္ခေသာ္လည္း ေအာင္ျမင္မႈမဟိခပါ။ မာန္ေအာင္ကၽြန္းသည္လည္း ဗမာနယ္ခ်ဲ႕လက္ေအာက္သို႕ ျပန္လည္ေရာက္လားခရသည္။ တျဖည္းျဖည္းႏွင့္ပင္ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕သမားမ်ားသည္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံသိမ္းပိုက္ထားေသာ နယ္ေျမမ်ားကို အလံုးအရင္း ႏွင့္ ၀င္ေရာက္ တိုက္ခိုက္လာသည့္ အခါ အင္အားခ်င္း မမွ်သည့္ အတြက္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံႏွင့္ ေတာ္လွန္ေရး ရဲေဘာ္ မ်ားသည္ တဖန္ျပန္၍ စစ္တေကာင္းနယ္ ေတာင္တန္းေဒသမ်ားတြင္ ခိုလႈံလာၾကရသည္။

Captain Conning သည္ ဗမာအစိုးရအေပၚတြင္ ပီးထားသည့္ ခ်င္းပ်ံအား အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရပိုင္ နယ္ေျမထဲမွ တိုက္ထုတ္ပစ္မည့္ ဆႏၵသေဘာထားမ်ားသည္ ေျပာင္းလြဲလားသည္ကို တိြ႕ရ၏။ ဇာေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံႏွင့္ ရဲေဘာ္ရဲဘက္မ်ားကို ဖမ္းဆီးရမိက စစ္တေကာင္းေတာင္တန္းနယ္ တ၀ိုက္တြင္ အကြဲကြဲအျပားျပား ဖမ္းဆီးခ်ဳပ္ေႏွာင္ထားမည္ဆိုသည့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားကိုသာ ခ်မွတ္လာခေသာေၾကာင့္ျဖစ္ သည္။ ယင္းသို႕ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရ သိလားေသာ အခါတြင္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရအား ဆန္႕က်င္တုန္႕ျပန္သည့္အနိန္ျဖင့္ ခ်င္းပ်ံႏွင့္တကြ သူ၏ရဲေဘာ္ရဲဘက္မ်ားကို ဗမာအစိုးရလက္ထဲသို႕ အပ္ႏွံ ရမည္ဟူေသာ အမိန္႕ကို ခ်မွတ္လာခသည္။ ယင္းနည္းတူ Dr. Mack ကိုလည္း ဗမာအစိုးရလက္ထဲသို႕ အပ္ႏွံ ရန္ ရာဇသံ ထပ္ဆင့္ ပီးလာသည္။ ဤခ်မွတ္ထားေသာရာဇသံကို အာဏာဖီဆန္ပါက ဗမာစစ္တပ္မ်ားသည္ စစ္တေကာင္းနယ္ အတြင္းသို႕ ၀င္ေရာက္ ရလိမ့္မည္ဟု အမိန္႕ခ်မွတ္ခသည္။ အေရွ႕အိႏၵိယ ကုမၸဏီ အစိုးရသည္ Dr. Mack ကိုေခၚယူ၍ ဗမာအစိုးရ၏ စြပ္စြဲခ်က္ကို ယွင္းလင္းရန္ႏွင့္ ထုေခ် ပီးရန္ ေျပာလီသည္။ Dr. Mack က ေခ်ပရာတြင္ မိမိအနိန္ျဖင့္ ဆရာ၀န္ တစ္ေယာက္ျဖစ္ျပီး ရခုိင္ျပည္မွ စစ္ေျပးဒုကၡသည္မ်ားကို ျပဳစုရန္ တာ၀န္ ပီးထားခံရသူျဖစ္၍ ျပဳစုကူညီခေၾကာင္း၊ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံႏွင့္ သိသည္ဆုိရံုသာ သိေၾကာင္းႏွင့္ အျခားအမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ လုပ္ငန္းမ်ားအေပၚတြင္ အေၾကာင္းျပျပီး ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရက စြပ္စြဲခ်က္မ်ားသည္ မမွန္ကန္ေၾကာင္း ျပန္လည္ ထုေခ်တင္ျပခပါသည္။ ယင္းသို႕ Dr.Mack ၏ထုေခ်တင္ျပခ်က္ကို အေရွ႕ အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရအနိန္ျဖင့္ ေၾကနပ္မႈရနိန္ျပီး ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရ၏ လိမ္လည္ၾကံရြယ္ စြပ္စြဲမႈ မ်ားသာျဖစ္သည္ဟု ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား ခ်ခပါ သည္။ ယင္းေနာက္ပိုင္းတြင္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရ ဘုရင္ခံ Lordmimto သည္ ရခုိင္စစ္ေဘး ဒုကၡသည္မ်ား အေပၚတြင္ အဆင့္ သံုးဆင့္ ခြဲျခားလိုက္သည္။

(က) ခ်င္းပ်ံႏွင့္တကြ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္မ်ား
(ခ) ေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ ဦးေဆာင္မႈကိုခံယူျပီး ေတာ္လွန္ေသာျပည္သူမ်ား၊
(ဂ) ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရ၏ ႏိွပ္စက္ညွင္းပမ္းမႈမွ လြတ္ေျမာက္ေအာင္ တိမ္းေယွာင္နိန္ေသာ ရခိုင္ျပည္သူမ်ားဟူ၍ ျဖစ္သည္။
(က) အဆင့္တြင္ပါ၀င္ေသာ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားကို Lordmimto သည္ ဗမာလက္ထဲ အပ္ရန္ သေဘာ မတူခပါ။ (ခ) အဆင့္တြင္ပါ၀င္ေသာ ေတာ္လွန္ေသာျပည္သူမ်ားကိုလည္း ဗမာနယ္ခ်ဲ႕႐ို႕၏ ႏွိပ္စက္မႈမွ လြတ္ရန္အတြက္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရ ပိုင္နက္နယ္ေျမထဲတြင္ ေနထိုင္ခြင့္ ေပးခသည္။ (ဂ) အဆင့္တြင္ပါ၀င္ေသာ Refugees မ်ားကိုလည္း အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရနယ္ေျမထဲ၌ အျမဲတမ္းလုပ္ကိုင္ စားေသာက္ရန္ နိန္ထိုင္ခြင့္ပီးခသည္။ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရသည္ ရခိုင္စစ္ေျပးဒုကၡသည္မ်ားကို ျပန္လည္ ေတာင္းခံသည္ကို အမ်ိဳးမ်ိဳးစဥ္းစားလွ်က္ Lordmimto သည္ စိတ္အေျပာင္းအလဲျဖစ္သည္ဟု သိရေသာ္လည္း ေနာက္ဆံုးတြင္ ရခုိင္စစ္ျပီးဒုကၡသည္မ်ားကို ဗမာနယ္ခ်ဲ႕လက္ထဲသို႕ လံုး၀မအပ္ႏွံခဲ့ပါ။

ခ်င္းပ်ံသည္ စစ္ေအာင္မႈမရပဲ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရပိုင္ စစ္တေကာင္းနယ္ထဲတြင္ ခိုလႈံနိန္သည္ကို အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရအနိန္ျဖင့္ ႏွင္ထုတ္မႈ လံုး၀မရွိခပါ။ ၁၈၁၂ ခု ေဖေဖၚ၀ါရီလတြင္ Teknaf ရဲဌာနာ သည္ ခ်င္းပ်ံကို ဖမ္းယူလားပါသည္။ သို႕ေသာ္လည္း ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံသည္ ယင္းဌာနာလက္ထဲမွ ထြက္ျပီးႏိုင္ခပါ သည္။ ခ်င္းပ်ံအေပၚတြင္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရ၏ အေရးယူမႈမ်ားသည္ ထိေရာက္မႈမဟိသည့္ အတြက္ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕ အစိုးရသည္ အေရွ႕အိႏၵိယ ကုမၸဏီ အစိုးရအေပၚတြင္ မ်ားစြာေဒါသထြက္လွ်က္ဟိနိန္ပါသည္။ ယင္း ေၾကာင့္ ဗမာစစ္သား ၆ ေယာက္သည္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီအစိုးရပိုင္ စစ္တေကာင္းနယ္ထဲသို႕ ခိုး၀င္လွ်က္ ရခိုင္ ေတာ္လွန္ေရးသမားမ်ားကို တိုက္ခိုက္လာသည္။ ယင္းအေၾကာင္းေၾကာင့္ ၁၇၉၄ ခုႏွစ္တြင္ ျဖစ္ပြားခေသာ နယ္ေျမ က်ဴးေက်ာ္မႈ ျပႆနာသည္ ယခုတဖန္ ျပန္လည္ေပၚေပါက္လာချပန္သည္။ ဗမာအစိုးရသည္ နယ္စပ္ ေဒသတေလွ်ာက္တြင္ စစ္တပ္မ်ား ခ်ထားေၾကာင္းကို သိထားယံုၾကည္ေသာ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရသည္ ဒကၠားျမိဳ႕မွ အမွတ္ ၁၂ ေၾကးတပ္ ၂ တပ္ကို Teknaf နယ္စပ္မွာ ခ်ထားလိုက္သည္။ ယင္းအခ်ိန္တြင္ အေရွ႕ အိႏၵိယကုမၸဏီအစိုးရ၏ ေထာက္လွမ္းေရးသတင္းပို႕သူ ခၽြိဳက္ေရာ့ဒ္ အဟာမြတ္ ဘာဒါဒီသည္ ဗမာအစိုးရ၏ သတင္းကို ပို႕ရန္လာစဥ္ ရခိုင္ျပည္တြင္ အဖမ္းခံခရသည္။ ခၽြိဳက္၏ ေျပာျပခ်က္အရ Dr.Mac ႏွင့္ ရခိုင္စစ္ ျပီးဒုကၡသည္မ်ားကို ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရထံ အပ္ႏွံရန္ေတာင္းဆိုခ်က္အရ ဗမာစစ္သားမ်ားကို နယ္စပ္တ ေလွ်ာက္ခ်ထားေၾကာင္း သိရသည္။ အကယ္၍ မလြဲအပ္ပါက ဗမာတပ္မ်ားသည္ Teknaf မွ Dhaka သို႕ ခ်ီတက္ရလိမ့္မည္။ ထိုမွတစ္ဆင့္ Calacutta သို႕ထိ စစ္ခ်ီမည္။ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕ဘက္မွ စစ္ေရးအကူအညီပီးရန္ ျပင္သစ္အစိုးရသည္ အဆင္သင့္ဟိေၾကာင္းကိုလည္း ဗမာအစိုးရမွ ေျပာၾကားေၾကာင္း သိရသည္။

ဗမာအစိုးရအနိန္ျဖင့္ Dr. Mac အပါအ၀င္ ရခိုင္စစ္ျပီးဒုကၡသည္မ်ားႏွင့္ ခၽြိဳက္ကို ဖလွယ္ရန္ အတြက္ ဓါးစာခံ ဖမ္းထားခေသာ္လည္း အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရထံသို႕ စာႏွစ္ေစာင္ကို ပီးပို႕မည့္သူ မဟိသည့္ အတြက္ ခၽြိဳက္ကို စီလႊတ္ခိုင္းျခင္းျဖင့္ ခၽြိဳက္သည္ ဗမာအစိုးရလက္ထဲက လြတ္လာခသည္။ ယင္းစာႏွစ္ေစာင္တြင္ အေရွ႕အိႏၵိယ ကုမၸဏီအစိုးရႏွင့္ စစ္မက္ျဖစ္ပြားမည္ဆိုပါက ဗမာစစ္တပ္ဘက္မွ ျပင္သစ္အစိုးရသည္ စစ္ကူေပးရန္အဆင္ သင့္ဟိေၾကာင္း၊ နယ္စပ္တေလွ်ာက္မွာလည္း စစ္တပ္အေျမာက္အမ်ား ခ်ထားေၾကာင္း ပါဟိသည္။ သို႕ေသာ္ လည္း အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီအစိုးရအနိန္ျဖင့္ ယင္းစာမ်ားတြင္ ပါေသာ အေၾကာင္း အရာမ်ားသည္ ဗမာမ်ား၏ လိမ္လည္ေျခာက္လွန္႕မႈမ်ားသာ ျဖစ္သည္ဟု သေဘာေပါက္နားလည္ျပီးသား ျဖစ္နိန္ပါေတာ့သည္။

ဤသုိ႕အေျခအနိန္တြင္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရသည္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံကို ဖမ္းဆီးလွ်က္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံ၏ ေတာ္ လွန္ေရးကို ရပ္စဲပစ္ရန္ ၾကဳိးစားပါသည္။ ဗိုလ္မွဴး တြက္မက္္ေမာ္လင္းသည္ ေရာ္နာပူေလာင္ အရပ္၏ အေရွ႕ ေျမာက္ဖက္သို႕ စစ္ဆင္ေရး ထြက္ျပီးလွ်င္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံႏွင့္ ေတာ္လွန္ေရး ေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ မိသားစု ၂၈ ေယာက္ကို ဖမ္းဆီးခပါသည္။

ဗိုလ္မွဴးၾကီးေမာ္ဂင္သည္ ေတာ္လွန္ေရးသမားမ်ား၏မိသားစုမ်ားကို ဖမ္းဆီးျခင္းအားျဖင့္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ဖမ္းဆီးရလိမ့္မည္ဟု ထင္ခသည္။ ေမာ္ဂင္ထင္ျမင္လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားသည္ အထင္ႏွင့္အျမင္ အားလံုးကုန္စင္ ေအာင္ လြဲမွားေၾကာင္းကို အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရသည္ ေနာက္မွ သိလာခသည္။ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရသည္ ဖမ္းဆီးရမိထားေသာ မိသားစု (၂၈)ေယာက္ကို ဗမာနယ္ခ်ဲ႕လက္ထဲသို႕ မအပ္ႏွံခပါ။ ယင္းသို႕ မအပ္ႏွံသည့္အတြက္ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရသည္ မိမိ႐ို႕အား တိုက္ခုိက္လာလိမ့္မည္ဟု ထင္ျမင္သံုးသပ္ခသည္။ ယင္းအျပင္ ဖမ္းဆီးရမိျပီးျဖစ္ေသာ မိသားစု ၂၈ ေယာက္ကိုလည္း လြတ္ပစ္ပါက ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရသည္ မိမိ အစိုးရအေပၚ တင္ဟိေသာသံသယမ်ား ပိုမိုၾကီးထြားလာႏို္င္သည္ဟု သံုးသပ္ျပီး ယင္းမိသားစုမ်ားကို စစ္တ ေကာင္းမွတစ္ဆင့္ ဒကၠားျမိဳ႕သို႕ယူေဆာင္လားသည္။ စစ္တေကာင္းမွ တရာသူၾကီး P.W ပိရွ္လ္သည္ ခ်င္းပ်ံႏွင့္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရ႐ို႕ ဆက္သြယ္မႈမဟိေၾကာင္းကို ရခိုင္ျပည္အား အုပ္ခ်ဳပ္နိန္ေသာ ဗမာ နယ္ခ်ဲ႕ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ သိစီရန္ စကားျပန္ တိတ္ေလာ့မွ တစ္ဆင့္ ျပန္ၾကားလိုက္သည္။ ယင္းျပန္ၾကားလႊာတြင္ ခ်င္းပ်ံကို ဖမ္းဆီးရန္အတြက္ ၀ရမ္း ထုတ္ထားျပီျဖစ္ေၾကာင္း၊ သို႕ေသာ္လည္း ခ်င္းပ်ံကို ဖမ္းဆီးရမိက ဗမာ အစိုးရထံသို႕ ပို႕မည္မပို႕မည္ကို အထက္အရာဟိပုိင္း၏ သေဘာထားကို လိုက္နာရမည္ဟု ပါဟိသည္။ General Lordmimto ကလည္း တရားသူၾကီး P.W ပိရွ္လ္၏သတင္းေပးခ်က္ကို သေဘာတူလက္ခံ အတည္ျပဳခသည္။ General Lordmimto ကပင္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံကို ဖမ္းဆီးရမိပါက အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရ၏ အထက္ပိုင္း အရာဟိမ်ား၏ သေဘာထားကို ၾကည့္ရမည္ဟု လွည့္ပတ္ေျပာဆိုခသည္။ မိမိ၏ေျပာဆိုခ်က္မ်ားကို ဗမာ နယ္ခ်ဲ႕အစိုးရအနိန္ျဖင့္ ခ်င္းပ်ံကို ဖမ္းဆီးရမိပါက သူ႐ို႕လက္ထဲသို႕ အပ္လာလိမ့္မည္ဟု ထင္ျမင္နိန္ဖို႔ ေသခ်ာေၾကာင္းကိုလည္း ေျပာခပါသည္။

ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံ၏မိသားစုကို ဖမ္းဆီးမိျပီးေနာက္ ခ်င္းပ်ံကို ထပ္မံဖမ္းမည္ဆိုေသာ ဗုိလ္မွဴးၾကီးေမာ္ဂင္၏အစီအစဥ္ သည္ အထမေျမာက္ခပါ။ ၁၈၁၂ ခုေဖေဖၚ၀ါရီလကုန္ပိုင္း နတ္ျမစ္အေရွ႕ဘက္ကမ္းတြင္ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရ၏ စစ္သေဘၤာမ်ားႏွင့္ စစ္သည္ေတာ္အင္အား အေျမာက္အမ်ားခ်ထားသျဖင့္ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရႏွင့္ အေရွ႕အိႏၵိယ ကုမၸဏီ အစိုးရ႐ို႕သည္ ရန္ေစာင္မႈမ်ားတျဖည္းျဖည္းတင္းမာလာခၾကသည္။ နယ္စပ္ျပႆနာ ပိုမိုတင္းမာလာ သည့္အတြက္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရမွပို႕ထားေသာ ေကာ္မခ်ိန္အဖြဲ႔အတြက္ စိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾက စဥ္းစား ရမည့္အေျခအနိန္သို႕ ေရာက္လာျပန္သည္။ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရႏွင့္ ဤကဲ့သို႕ စစ္သည္အင္အားမ်ား နယ္စပ္ တြင္ ပိုမိုခ်ထားသည္ကို အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရအနိန္ျဖင့္ သံုးသပ္ၾကည့္ေသာအခါ အေျဖ ၂ ခုထြက္လာ ပါသည္။

၁။ အကယ္၍ ဒကၠားႏွင့္ ကာလကတၱားသို႕သာ ဗမာတပ္မ်ားက်ဴးေက်ာ္လာသည္ဟိက ဗမာႏွင့္ အဂၤလိပ္ အစိုးရ႐ို႕ စစ္ျဖစ္ရန္ အေျခအနိန္ဟိိသည္။
၂။ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံႏွင့္ ေတာ္လွန္ေရးသမားမ်ားကိုသာ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရလက္ထဲသို႕ မအပ္ႏွံခလွ်င္ Captain Conning ေခါင္းေဆာင္ေသာ ေကာ္မခ်ိန္ အဖြဲ႕သည္ အလိုအေလွ်ာက္ ဓါးစာခံဘ၀သို႕ က်ေရာက္ႏိုင္သည္ဟု သံုးသပ္ခၾက၏။ ယင္းေၾကာင့္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရသည္ ေကာ္မရွင္အဖြဲ႕ႏွင့္တကြ ရန္ကုန္ျမိဳ႕တြငဟိနိန္ ေသာ အဂၤလိပ္လူမ်ိဳးမ်ား၏ လံုျခံဳေရးအတြက္ မိမိအစိုးရပိုင္ အိန္္ပြိဳင္နာႏွင့္ မာလာဘာအမည္ဟိ သေဘၤာႏွစ္စီး ကို ရန္ကုန္သို႕ စီလႊတ္လိုက္သည္။ တခ်ိန္တည္းမွာပင္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရသည္ စစ္တေကာင္း နယ္၌ စစ္သေဘၤာမ်ားႏွင့္ စစ္သည္အင္အားကို ထပ္ေလာင္းျဖည့္စြက္ နိရာခ်ထားလိုက္သည္။ သုိ႕ေသာ္လည္း ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရႏွင့္ ပဋိပကၡမျဖစ္ရေအာင္ ၾကိဳးစားလွ်က္ဟိသည္။
ဗမာစစ္သားမ်ားသည္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရ၏ စစ္သားမ်ားကို စတင္က်ဴးေက်ာ္ ပစ္ခတ္ခသည္။ ထိုအခါ ဗုိလ္မွဴးေမာ္ဂင္က ဤသို႕ ပစ္ခတ္ရျခင္း ဇစ္ျမစ္အေၾကာင္းတရားကို ဗမာအစိုးရထံ ေတာင္းဆိုခသည္။ ယင္းေတာင္ခံခ်က္ အေပၚ ဗမာစစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္က ဤသို႕ပစ္ခတ္သည္ကို မိမိအနိန္နန္႔ မသိေၾကာင္း၊ ဤသို႕ ျဖစ္ရသည့္ အတြက္ မ်ားစြာယူက်ံဳးမရျဖစ္မိေၾကာင္း ေျပာဆိုျပန္ၾကားခသည္။ အေရွ႕အိႏၵိယ ကုမၸဏီ အစိုးရ အနိန္ျဖင့္ ဗုိလ္ခ်င္းပ်ံကိုဖမ္းဆီးရန္ ၾကိဳးစားနိန္သည္ဟူေသာ တင္ျပခ်က္ကိုမူ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုး ရသည္ ေၾကနပ္မႈ မရွိခပါ။ ေဆြးေႏြးနိန္စဥ္အတြင္းမွာပင္ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုးရသည္ နယ္စပ္၌ စစ္သည္အင္အား အျပည့္ ခ်ထားလွ်က္ဟိသည္ကို တိြ႕ရသည္။ ယင္းသို႔ပ်င္ဆင္ျခင္းႏွင့္ တျပိဳင္နက္တည္းမွာပင္ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕အစိုး ရသည္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရ၏စစ္အင္အားကို သိႏိုင္ရန္ သူလွ်ိဳမ်ားကို စီလႊတ္ ပီးပို႕လိုက္ေၾကာင္း ကို ျဗိတိသွ်႐ို႕ သတင္းရလီသည္။ သုိ႕အတြက္ နယ္စပ္ ျပႆနာ ေျပလည္ေရး အတြက္ ေဆြးေႏြးရန္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ က စီစဥ္ခလီသည္။
သို႕ေသာ္လည္း ေဆြးေႏြးနိန္စဥ္အတြင္း အပစ္အခတ္ ရပ္စဲ လွ်က္ဟိသျဖင့္ ဗမာစစ္သားမ်ားသည္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရ ပိုင္နယ္ျမီထဲသို႕ ၀င္ေရာက္ ႏိုင္သည္ဟု အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရက ခန္႕မွန္းထားသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ ဆိုေသာ္ ၁၈၁၂ ခုႏွစ္ မတ္လတြင္ ဗမာစစ္သားမ်ားသည္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရပိုင္ နယ္စပ္ထဲသို႕ ခ်င္းႏွင္း ၀င္ေရာက္လာသျဖင့္ အဂၤလိပ္အစိုးရႏွင့္ တိုက္ပြဲတစ္ခုျဖစ္ပြားျပီး ဗမာစစ္သားႏွစ္ဦးကို အရွင္ဖမ္းဆီးရ မိခသည္။ ဤျဖစ္ရပ္ အေၾကာင္းကို ဗမာစစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္က Teknaf တြင္ဟိေသာ Commanding officer ထံသို႕ ေျပာဆိုသည္မွာ “ ဤသို႕ျဖစ္ရျခင္းသည္ မိမိထံတစ္စံုတစ္ရာေသာ အခြင့္မရဟိဘဲ ၀င္ေရာက္ေၾကာင္းႏွင့္ ယင္းဗမာ စစ္သားႏွစ္ဦးအား မိမိ႐ို႕က ျပစ္ဒဏ္ အျဖစ္ သီဒဏ္ခ်ရန္ စီစဥ္ထားသျဖင့္ ျပန္လည္ ပီးပို႕ရန္ ေျပာၾကား လာသည္။ မည္သို႕ပင္ေျပာေျပာ ယင္းတိုက္ပြဲမွာ ဗမာစစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္၏ အစီအစဥ္တစ္ရပ္ျဖစ္ရမည္ဟု အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစိုးရအနိန္ျဖင့္ သံသယျဖစ္ခသည္။ ယင္းတိုက္ပြဲငယ္ျပီးသည့္ေနာက္ပိုင္းတြင္လည္း တိုက္ပြဲငယ္မ်ား မၾကာမၾကာ ျဖစ္ပြားချပီး နယ္စပ္ အေျခအနိန္သည္ တစ တစတင္းမာ လာခသည္။

ထိုသို႕ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ အစုိးရႏွင့္ ဗမာနယ္ခ်ဲ႕ စစ္တပ္႐ို႕အၾကား နယ္စပ္ ျပႆနာမ်ား ေျပလည္ မလားဘဲ တစ တစ ၾကီးထြားလာေနခ်ိန္တြင္ ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရး ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံသည္ ေကာဇာ သကၠရာဇ္ ၁၁၇၇ ခုႏွစ္၊ ခရစ္ သကၠရာဇ္ ၁၈၁၅ ခုႏွစ္ ဇႏၷ၀ါရီလ ၂၅ ရက္နိန္႕တြင္ ၎ပုန္းေအာင္းနိန္ရာ ပင္း၀ါ ေခ်ာင္းဖ်ား ေတာင္တန္း တနိန္ရာတြင္ ငွက္ဖ်ား ေရာဂါျဖင့္ ကြယ္လြန္ အနိစၥေရာက္လားခလီသည္။ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံ ကြယ္လြန္ျပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္ ရခိုင္ျပည္ လြတ္လပ္ေရး တိုက္ပြဲသည္လည္း ေခတၱခဏမွ် ျငိမ္သက္ လားခေသာ္လည္း ေနာက္က်န္ ရခိုင္ ေတာ္လွန္ေရး ေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ ဗမာ ပေဒသရာဇ္ နယ္ခ်ဲ႕မ်ား အေပၚ ဆန္႔က်င္ ေတာ္လွန္ တိုက္ခုိက္မူမ်ားေၾကာင့္ နယ္စပ္ ျပႆနာမွာ ပိုမို တင္းမာလာချပီး အဂၤလိပ္- ျမန္မာ ပထမ စစ္ပြဲ ျဖစ္ပြားခရေသာ အဆင့္ထိ ေရာကဟိခရလီသည္။ (ျပီး)

---------------------------------------------
( ကုိဦးရွင္ႏွင့္ ကုိေအာင္ေက်ာ္သိန္း႐ို႕ ဘာသာျပန္ေသာ ေဆာင္းပါးမွာ ေပ်ာက္ကြယ္နိန္သျဖင့္ မူရင္း ေခါင္းစဥ္ကို ေဖၚျပပီးႏိုင္ျခင္း မဟိပါ။)

Narinjara မွကူးယူေဖာ္ၿပပါသည္။

ရခုိင့္ရုိးရာသၾကၤန္ပြဲ နယူးေယာက္မွာ က်င္းပလားဖုိ႔

2010-07-10T10:08:00.001-07:00

ရခုိင့္ရုိးရာသၾကၤန္ပြဲ နယူးေယာက္မွာ က်င္းပလားဖုိ႔

ရခုိင့္ရုိးရာ သၾကၤန္ကုိ ဂ်ဳလုိင္လ (၁၈) ရက္နိန္႔ အေမရိကန္ နယူးေယာက္မွာ စည္ကားသုိက္ျမဳိက္စြာ က်င္းပဖုိ႔လုိ႔ ဖိတ္စာကုိ တြိလုိက္ရေရအတြက္နန္႔ ယင္းသၾကၤန္ပြဲ ျဖဳိက္ေျမာက္ေအာင္ စီစုိဥ္ေရ သူတခ်ဳိ႔ထဲက ရခုိင္လူမ်ဳိး ဦးေက်ာ္သာလွ နန္႔တြိေရအခါ အဂုပုိင္ မိန္းျမန္းေက့လုိက္ပါေရ။
မိန္း ။ ။ အဂုလုပ္ဖုိ႔ သၾကၤန္ပြဲကုိ အဇာအဖြဲ႔အစည္းတိနိန္ပနာ ဦးစီးပါေရလဲ။
ေျဖ။ ။ အဂု လုပ္ဖုိ႔ သၾကၤန္ပြဲကုိ " သၾကၤန္အဖြဲ႔အစည္း" ဆိုေရ အဖြဲ႔အစည္းက ဦးစီးထားပါေရ။ ေဒအဖြဲ႔အစည္းကုိ လြန္ခေရ ႏွစ္ (၂၀) ေလာက္ကတည္းက ဖြဲ႔စည္းထားေရ အဖြဲ႔အစည္းပါ။ ေဒအဖြဲ႔ေခ်မွာ ရွမ္း-တရုတ္လူမ်ဳိး တစ္ဦး၊ ဗမာ-တရုတ္လူမ်ဳိးတစ္ဦး၊ ရခုိင္-တရုတ္လူမ်ဳိးတစ္ဦးႏွင့္ ရခုိင္လူမ်ဳိးတစ္ဦးတုိ႔ ျဖစ္ပါေရ။ အဂုအခါမွာ ျမန္မာလူမ်ဳိးမဟုတ္ေတ တျခားလူမ်ဳိး (ဥပမာ- အေမရိကန္လူမ်ဳိး)တိနန္႔လည္း ေပါင္းစီးပနာ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔လုပ္ေဆာင္လားဖုိ႔ဟိပါေရ။
အဓိက ပင္တုိင္ေထာက္ပ့ံေရသူတိကေတာ့ခါ တရုတ္လူမ်ဳိးတိနန္႔ ဗမာလူမ်ဳိးတိရာျဖစ္ပါေတ။ တတ္ႏုိင္ေရ ရခုိင္သားတိဘားက ထဲ့၀င္မႈတိ မဟိပါ။အဂု ေနာက္ပုိင္းေရာက္လာေရ ရခုိင္သားတိက ပူးေပါင္းပါ၀င္လာစြာတိ ကုိတြိရပါေရ။ အဂုသၾကၤန္မွာ အဓိကကေတာ့ခါ ရခုိင့္ရုိးရာ"ေလာင္း" နန္႔ ရီပက္ကတ္ဖုိ႔ပါ။

မိန္း ။ ။ အထူးသျဖင့္ ရခုိင္တိဘားက အကူအညီမရလုိ႔ဆုိလုိခ်င္ပါေရလား။
ေျဖ ။ ။ ဟုတ္ပါေရ။ က်ေနာရုိ႕ ရခုိင္တိထက္ သူရုိ႕က အနိန္ၾကာလာခါ အဆင္ေျပနန္႔ အတြက္ပါ။ က်ေနာ္ရုိ႕ ရခုိင္လူမ်ဳိးတိ နိန္ထုိင္ေရလဲသုိ႔ ကေကာင္းနည္းနိန္ပါသိမ့္ေရ။ မၾကာခင္မွာ သူရုိ႕တိကလဲ တတပ္တအားနန္႔ တတ္ႏုိင္ေရဖက္က ပါ၀င္လာႏုိင္ဖုိ႔လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္မိပါေရ။

မိန္း ။ ။ အဂုပုိင္ ရခုိင္သၾကၤန္လုိ႔ နာေမတပ္ပနာ အရင္က အဇာႏွစ္ၾကိမ္ေလာက္ က်င္းပပီးခပါေရလဲ
ေျဖ ။ ။ က်ေနာ္ရုိ႕ စတင္ခစြာက လြန္ခေရ (၁၆) ႏွစ္ကတည္းျဖစ္ပါေရ။ အစပုိင္းက တျခား ဗမာအဖြဲ႔အစည္းတိက ကေကာင္းေဒါသထြက္ပါေရ။ သၾကၤန္ကုိ ရခုိင္သၾကၤန္လုိ႔နာေမပီးထားစြာနန္႔ ပတ္သက္ပနာ။ သူရုိ႕တိက ဗမာ/ျမန္မာ သၾကၤန္လုိ႔ နာေမပီးစီခ်င္ပါေရ။ ေနာက္ပုိင္း ယင္းလူတိေရ အ၀ီးကုိဖယ္လားခပါေရ။ အဂုကေတာ့ခါ အားပီးေရ ဗမာတိလဲ တျဖည္းျဖည္း မ်ားလာပါဗ်ာယ္။ လာေရာက္ေရအမ်ားစုကေတာ့ခါ ဗမာတိျဖစ္ပါေရ။

မိန္း ။ ။ ေနာက္ပီးေက အဂု ဖိတ္စာကမ္းထားေရမွာ တြိပါေရ ယင္းခ်င့္က ရခုိင့္ရုိးရာ ေလာင္းေလွနန္႔ ရီေလာင္းဖုိ႔လုိ႔ ေၾကညာထားစြာ တြိရပါေရ။ အရင္က ေယပုိင္ မက်င္းပခပါလား။
ေျဖ ။ ။ အစခါကတည္းက ေလာင္းနန္႔ ပက္ဖုိ႔ဆုိေရ အေၾကာင္းအရာကုိ ရြီးသားထားပါေရ။ ေယဒါလဲသုိ႔ ေသခ်ာမျဖစ္ခပါ။ က်ေနာ္ရုိ႕ ရခုိင္လူမ်ဳိးတိအတြက္ ရခုိင္သၾကၤန္ဆုိစြာ "ေလာင္း" နန္႔ ရီပက္ေတက အဓိကပါ။ ရခုိင္လူမ်ဳိးတိရဲ႔ ဘ၀ကုိထင္ဟပ္ပါေရ။ သၾကၤန္ကုိ အေရွ႕ေတာင္အာရွ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ က်င္းပနိန္ပါေရ။ ေယဒါလဲသုိ႔ က်ေနာ္ရုိ႕ ရခုိင္သၾကၤန္ဆုိေရ ရုပ္လုံးေပၚစီဖုိ႔ " ေလာင္း" က အဓိကက်ပါေရ။

မိန္း ။ ။ ရခုိင့္သၾကၤန္ကုိ စပနာ က်င္းပေရ အခါက အခက္အခဲေခ်တိကုိ ေျပာျပပီးႏုိင္ပါဖုိ႔လား။
ေျဖ ။ ။ အေတာ္မ်ားမ်ားေတာ့ဟိပါေရ။ အဓိကကေတာ့ခါ စပြန္ဆာ ပီးဖုိ႔ပါ။ တျခား အဖြဲ႔အစည္းတိရဲ႔ အားပီးကူညီမႈတိကုိလဲ လုိပါေရ။ ေနာက္တခုကေတာ့ အဂုပုိင္ နိန္ရာအသစ္အတြက္နန္႔ ပတ္သက္ေတ အခက္အခဲပါ။ အဂုပုိင္ရခုိင္သၾကၤန္လုပ္ဖုိ႔ဆုိခါ ပထမ ယင္းနိန္ရာက ပုိင္ရွင္တိနန္႔ တြိေရအခါ သူရုိ႕နားလည္ေအာင္ ေျပာျပရပါေရ။ သၾကၤန္ဆုိစြာ အဇာပုိင္လဲ ဆုိေစာ္ကုိ။ အေမရိကန္အေတာ္မ်ားမ်ားက ေဒပုိင္ ရီေလာင္း၊ရီပက္ေတ အေလ့အထ မဟိပါ။ ယင္းခ်င့္နန္႔ သူရုိ႕ သၾကၤန္ဆုိစြာ အဇာပုိင္လဲလုိ႔ နားလည္ေအာင္ရွင္းျပရပါေရ။ ေနာက္တခ်က္က ရီအလုံအေလာက္မရေရ အခက္အခဲပါ။ အေမရိကန္လူမ်ဳိးတိ လာၾကည့္ပါေရ။ က်ေနာ္ရုိ႕ရဲ႔ ရုိးရာသၾကၤန္နန္႔က်င္းပေရပုံတိကုိ။ ယင္းအခါ က်ေနာ္ရုိ႕လူမ်ဳိးနန္႔ ပတ္သက္ေတ ရုိးရာဂီတတိ အေကာင္းဆုံးေဖာ္ထုတ္ႏုိင္ဖုိ႔အတြက္ အခ်ိန္ကုန္ခံပနာ ၾကဳိးစားရပါေရ။ ရခုိင့္ရုိးရာတီး၀ုိင္းအတြက္ ကေတာ့ခါ ဟိပါေရ။ ေယဒါလဲသုိ႔ ရခုိင့္စည္နန္႔ကေရ အကတိေဖာ္ထုတ္ဖုိ႔အတြက္ ရခုိင္စည္တိ လုိအပ္နိန္ပါေရ။ အေမရိကန္လူမ်ဳိးတိက ႏုိင္ငံတကာကုိလွည့္ပနာ သြားလာနိန္ေရလူမ်ဳိးတိပါ။ သူရုိ႕က တျခားႏုိင္ငံတိက ယွိင္ေက်းမႈတိနန္႔ အကၽြမ္း၀င္နိန္ပါဗ်ယ္။ ေဒပုိင္သူရုိ႕ေရွ႕မွ အေနာက္တုိင္းပုံစံ ဂီတတိနန္႔ ေဖ်ာ္ေျဖဖုိ႔ုဆုိခါ အထင္ေသးလားႏုိင္ပါေရ။

မိန္း ။ ။ သၾကၤန္က ဧျပီလမွာ က်င္းပစြာျဖစ္ပါေတအဇာျဖစ္လုိ႔ အဂုအခ်ိန္က်မွ က်င္းပျဖစ္ပါေရလဲ ဆုိစြာ ရွင္းျပပီးပါဗလင့္
ေျဖ ။ ။ ဟုတ္ပါေရ။ သၾကၤန္ကုိ ဧျပီလမွ က်င္းပါေရ။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ က်င္းပေရအခ်ိန္အခါက ေဒမွာ အျပင္ကုိ မထြက္ႏုိင္ေလာက္ေအာင္ အီးပါေရ။ က်ေနာ္ရုိ႕ သၾကၤန္ကုိ ဧျပီလနန္႔ အနီးဆုံးမွာ က်င္းပခ်င္ပါေရ။ ဧျပီလနန္႔ အနီးဆုံးလကုိ ၾကည့္လုိက္ေတအခါ ဂ်ဳလုိင္လက အဆင္ေျပႏုိင္ေရလုိ႔ ျမင္ပါေရ။ တျခားသူတိ မလုပ္ခင္ က်ေနာ္ရုိ႕ ရခုိင့္ရုိးရာသၾကၤန္ ေလာင္းနန္႔ရီပက္ေတ ပြဲေတာ္ကုိ အရင္ဦးဆုံးက်င္းပဖုိ႔စြာပါ။ တျခားသူတိက က်ေနာ္ရို႕ ဓေလ့ပုံစံနန္႔
လုပ္ဖုိ႔ဆုိလဲ ခြင့္ျပဳပါေရ။

မိန္း ။ ။ အဂု က်င္းပဖုိ႔ စီစုိဥ္ထားေရ သၾကၤနန္႔ ပတ္သက္ေတ အစီအစုိဥ္တိကုိ ရွင္းျပပီးပါဗလင့္
ေျဖ ။ ။ မၾကာခင္ အတာသၾကၤန္ပြဲကုိ ရခုိင့္ရုိးရာနန္႔အညီ ဆင္ႏႊဲလားပါဖုိ႔။ ယင္းပြဲမွာ ရခုိင့္ရုိးရာ အကနန္႔ သခ်င္းတိလဲ ပါ၀င္ပါဖုိ႔။ အမ်ဳိး (၆၀) ေလာက္ဟိေရ ရုိးရာအစားအစာတိနန္႔ အစားအေသာက္စ်ီးပြဲေတာ္လဲ ပါ၀င္ပါေရ။ သက္ၾကီးပူေဇာ္ပြဲနန္႔ သက္ၾကီးပူေဇာ္ပြဲအကကုိ ရခုိင့္ရုိးရာ စည္နန္႔ တြဲဖက္ေဖ်ာ္ေျဖလားပါဖုိ႔။ ေနာက္ပီးေက ထုတ္စီးတုိးကစားနည္း၊ အဂုအစီအစုိဥ္အထဲမွာထဲ႔ထားဟာကေတာ့ခါ "ရထားဆြဲပြဲ" ပါ။ ေယဒါလဲသုိ႔ လုံေလာက္ေတ ပူးေပါင္းပါ၀င္မႈတိ
မဟိေက မက်ိန္းေသပါ။ ျခင္းလုံးအလွခတ္ပြဲကုိလည္း စီစုိဥ္ထားေရအထဲမွာထဲ႔ထားပါေရ။ သနပ္ခါးသြီးပြဲ တိလဲပါ၀င္ပါဖုိ႔လုိ႔ ေျပာခ်င္ပါေရ။

နယူးေယာက္မွာ က်င္းပေရ ရခုိင့္ရုိးရာအတာသၾကၤန္ပြဲေတာ္မွာ ၀င္ေရာက္အားပီးကတ္ဖုိ႔တုိက္တြန္းႏႈိးေဆာ္လုိက္ပါေရ။
ယင္းခ်င့္နန္႔ ပတ္သက္ေတအေၾကာင္းအရာတိကုိ သိခ်င္ေက http://www.thingyan.org/ မွာ ၀င္ေရာက္ၾကည့္ရႈႏုိင္ပါေရ။

Ref: Rakkhita Music

ALD ေရႊးေကာက္ပြဲ မ၀င္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္နန္႔ပတ္သက္လို႔ ဦးေအးသာေအာင္၏ ေျပာၾကားခ်က္

2010-04-13T08:16:00.000-07:00

4/13/2010

ရခုိင္ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (ALD) အနီနန္႕ ပါတီ မွတ္ပံုမတင္သလို ရီြးေကာက္ပြဲမွာလည္း ပါဝင္ ယွဥ္ျပိဳင္မွာ မဟုတ္လို႕ ဧျပီလ ၁၀ ရက္နိန္႕က ရန္ကုန္ျမိဳ႕မွာ ျပဳလုပ္ေရ ALD၏ အေရးေပၚ အစည္းအေဝးမွာ ဆံုးျဖတ္ခပါေရ။ ယင္း အစည္းအေ၀းကို ပါတီ ထိပ္ပိုင္း ေဂါင္းေဆာင္တိသာမက ျမိဳ႕နယ္ အဆင့္ ေခါင္းေဆာင္တိလည္း တက္ေရာက္ခေရလို႔ သိရပါေရ။ ဇာေၾကာင့္ အဂုပိုင္ ႐ြီးေကာက္ပြဲ မ၀င္ဖို႕ ရခိုင္ ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္က ဆံုးျဖတ္ရပါသလဲလို႕ ပါတီ၏ တြဲဘက္ အေထြေထြ အတြင္းေရးမွဴး ျဖစ္ေတ ဦးေအးသာေအာင္ကို နိရဥၥရာက ဆက္သြယ္ မိန္းျမန္းေရ အခါ သူက အဂုပိုင္ ေျပာပါေရ။

ေျဖ။ အဓိက ကေတာ့ခါ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္မွာ တဖက္သတ္ အတည္ျပဳပီးလိုက္ေတ ဖြဲ႕စည္း အုပ္ခ်ဳပ္ပံု အျခီခံ ဥပေဒကို သံုးသပ္ လုိက္ေတအခါမွာ ယင္း ဖြဲ႕စည္းပံုထဲမွာ ရခုိင္အမ်ဳိးသားတိအတြက္ ဇာအခြင့္အေရးမွ မပါဝင္ေရပိုင္ တုိင္းရင္းသား လူမ်ဳိးတိ၏ အခြင့္အေရးတိကိုလည္း လ်စ္လ်ဴယႈ ပစ္ပယ္ ထားစြာကုိ တိြ႕ရေရ။ ၿပီးေက တိုင္းရင္းသားတိ၏ ရပိုင္ခြင့္ တိကိုလည္း နည္းမ်ဳိးစံုနန္႔ ဖိႏွိပ္ ခ်ဳပ္ခ်ယ္ ကန္႕သတ္ ထားေရ အတြက္ေၾကာင့္ ေဒ ဖြဲ႕စည္းပံု အျခီခံဥပေဒကို ျပန္လည္ သံုးသပ္ ၾကည့္ေရအခါ လံုး၀ လက္ခံႏိုင္စရာ မဟိပါ။ အထူးသျဖင့္ တုိင္းရင္းသား လူမ်ဳိးမ်ား၊ ျပည္နယ္တိ၊ ကိုယ္ပိုင္ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ တုိင္း၊ ကိုယ္ပိုင္ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ ေဒသတိနန္႔ ပတ္သက္ လုိ႕ ေဖၚျပ ထားစြာ တိမွာလည္း တုိင္းရင္းသား လူမ်ဳိးတိ၏ ကိုယ္ကံၾကမၼာကို ကိုယ္ဖန္တီးခြင့္ မရဘဲနန္႔ အဓိက ျပည္နယ္ လႊတ္ေတာ္၏ ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ကုိ စစ္တပ္က စိုးမိုးထားဖို႔အျပင္ ေဒသ အသီးသီး၏ ျပည္နယ္ ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ နီရာတိကိုလည္း သမၼတကရာ ခန္႕အပ္ပီးရ ဖို႔ဆိုေရ အပိုင္းတိ ပါဝင္နိန္ၿပီး ျပည္သူတိ၏ ရပိုင္ခြင့္၊ တုိင္းရင္းသား လူမ်ဳိးတိ၏ ရပိုင္ခြင့္ အခြင့္အေရးတိကို ခ်ယ္လွယ္ စိုးမိုးထားေရအတြက္ေၾကာင့္ တုိင္းရင္းသား အေရးကို ေဆာင္ရြက္နိန္ေရ ALD အနီနန္႔ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအျခီခံ ဥပေဒကို လက္မခံႏိုင္ေရပိုင္ ရီြးေကာက္ပြဲကိုလည္း မဝင္ဖို႕ ဆံုးျဖတ္ လိုက္စြာ ျဖစ္ပါေရ။ ေနာက္တခ်က္က ယင္း ဖြဲ႕စည္းပံု အျခီခံဥပေဒမွာ တုိင္းရင္းသား အခြင့္ အေရး၊ ဒီမိုကေရစီ အခြင့္အေရး၊ လူ႕အခြင့္အေရးတိကို ေဖၚေဆာင္ပီးႏုိင္ဖို႔ အခ်က္ အလက္တိ မပါဝင္ေရပိုင္ စစ္တပ္ကသာ တဘက္သတ္ အုပ္ခ်ဳပ္ဖို႕ ေရးဆြဲထားေရ ဖြဲ႕စည္းပံု ျဖစ္ေတ။ ယင္းေၾကာင့္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုနန္႔ က်င္းပဖို႔ ၂၀၁၀ ရီြးေကာက္ပြဲကို ပါဝင္ယွဥ္ျပိဳင္ဖို႔ မဟုတ္သလို ပါတီမွတ္ပံု မတင္ဖို႕အတြက္ ဆံုးျဖတ္ ရျခင္းျဖစ္ပါေရ။ ျပီးေက ရီြးေကာက္ပြဲနန္႔ ပတ္သက္ေတ ီရြးေကာက္ပြဲ ဥပေဒ၊ ပါတီမွတ္ပံုတင္ဖို႔ ဥပေဒတိ ထြက္လာျပီးေရ ေနာက္ပိုင္းမွာ ရီြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မခ်ိန္စြာ ရီြးေကာက္ပြဲကို ၾကီးၾကပ္ႏိုင္ရံုသာမက ႏိုင္ငံေရး ပါတီတိကိုလည္း ေကာ္မခ်ိန္ အဖြဲ႕၏လက္ေအာက္မွာ ကြပ္ကဲ လားဖို႔အခ်က္တိ ေဖၚျပထားေရ အတြက္ေၾကာင့္ ေဒခ်င့္က သဘာဝလည္း မက်၊ ႏုိင္ငံေရး ပါတီဆိုစြာ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ႏုိင္ငံေတာ္ကို အုပ္ခ်ဳပ္ႏိုင္ေရ ပါတီျဖစ္ေတ အတြက္ေၾကာင့္ ေကာ္မခ်ိန္၏ ၾကီးၾကပ္မႈ ေအာက္မွာ နိန္ရဖို႔ဆိုစြာကေတာ့ခါ ျဖစ္လည္း မျဖစ္ႏိုင္ လက္ခံႏိုင္စရာ အေၾကာင္းရင္းလည္း မဟိပါ။ အားလံုးကို ျခံဳျပီး သံုးသပ္ ရဖို႔ဆိုေက ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲစြာ ႏုိင္ငံေရး ပါတီမ်ားကို အမ်ဳိးမ်ဳိး ခ်ဳပ္ကိုင္ျခယ္လွယ္ထားျပီးေက ဒီမိုကေရစီ အခြင့္အေရး၊ တုိင္းရင္းသား အခြင့္အေရးကို ေဖၚေဆာင္ပီးဖို႔ ေရြးေကာက္ပြဲ မဟုတ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ရခုိင္ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ဟာ ပါတီမွတ္ပံုလည္း မတင္ဘူး၊ ရီြးေကာက္ပြဲကိုလည္း ဝင္ဖို႔မဟုတ္လို႕ ဆံုးျဖတ္လုိက္စြာ ျဖစ္ပါေရ။

မိန္း။ အဂုပိုင္ ALD ပါတီ၏ ခုဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ရခုိင္ျပည္သူတိ အနီနန္႔ လက္ခံၾကလိမ့္မယ္လို႕ ေမွ်ာ္လင့္ ပါသလား။

ေျဖ။ အေျခအနီအားလံုးကို သပ္သံုးပနာ ေျပာရေက လက္ခံလိမ့္မယ္လို႕ ေမွ်ာ္လင့္ပါေရ။ ႏုိင္ငံေရးပါတီ တရပ္ဆိုစြာ ေခတ္ကာလ အေျခအနီ၊ ေနာင္ျဖစ္လာဖို႔ အေျခအနီတိကို သံုးသပ္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ် လုပ္ကိုင္ရစြာ ျဖစ္ပါေရ။ ယင္းပိုင္ လုပ္ခေရ လုပ္ငန္းစဥ္တိ အေပၚမွာ ျပည္သူတိကို အယင္တုန္းကလည္း ယွင္းျပခေရ။ ခုလည္း ယွင္းလင္း တင္ျပလားဖို႔ ျဖစ္ပါေရ။ ခု ယွင္းလင္း တင္ျပခ်က္ ထြက္ေပၚလာေရ အခါမွာလည္း ALD ရပ္တည္ခ်က္တိကို ျပည္သူတိ လက္ခံ ၾကလိမ့္မယ္လို႕ ေမွ်ာ္လင့္ထားပါေရ။

မိန္း။ အခုဆိုေက ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲတုန္းက အႏုိင္ရ ပါတီၾကီး ၂ ခုျဖစ္ေတ NLD ပါတီနဲ႕ ALD ပါတီ႐ို႕က ရီြးေကာက္ပြဲ မဝင္လို႕ ဆံုးျဖတ္လိုက္ေတ အတြက္ ေမလ ၆ ရက္နိန္႔ ေနာက္ပိုင္းမွာ ပါတီ တရပ္ အနီနန္႔ လႈပ္ယွားေက ဖမ္းဆီးစြာတိ ႏွိမ္ႏွင္း စြာတိ လုပ္လာနိုင္ပါေရ။ ဖိအားပီးျပီး ႏိုင္ငံေရး မလုပ္ဖို႕ တားျမစ္ေကာင္း တားျဖစ္လာနိဳင္ပါေရ၊၊ ယင္းအေပၚမွာဂါ ဇာပိုင္ၿမင္ပါသလဲ။

ေျဖ။ ဇာပိုင္ပင္ ဖိအားပီးပီး ALD ပါတီ အနီနန္႔ ျဖစ္ျဖစ္၊ ရခုိင္အမ်ဳိးသား တေယာက္ အနီနန္႕ ျဖစ္ျဖစ္ လက္ခံႏိုင္စရာ မဟိပါ။ ၿပီးေက ႏုိင္ငံသားအခြင့္အေရး၊ တုိင္းရင္းသားအခြင့္အေရးနန္႔ မိမိနိုင္ငံ အတြက္ ဇာႏိုင္ငံသားမဆို ႏိုင္ငံေရး လုပ္ႏိုင္ပါေရ။ ဇာပိုင္ ဖိအားပီးမႈကို မဆို ALD အနီနန္႕ ေရွ႕ကကဲ့သို႔ ရင္ဆိုင္လားဖို႔ျဖစ္ပါေရ။ ALD အနီနန္႕ ခုဆံုး ျဖတ္ခ်က္ကလည္း ကိုယ္ ဝင္ခ်င္ေက ဝင္ျပိဳင္မယ္။ မဝင္ခ်င္ေက မဝင္ေရ သေဘာ ျဖစ္ပါေရ။

မိန္း။ ALD ပါတီအနီနန္႕ ဇာပိုင္ေရွ႕ဆက္ ရပ္တည္လားဖို႔ဆိုစြာကို စေကေခ်ေလာက္ေၿပာၿပပီးပါ။

ေျဖ။ ALD အနီနန္႕ကေတာခါ့ ဆက္လက္ျပီး ျဖစ္ေပၚ လာေရ အေျခအနီ အေပၚမွာ မူတည္ျပီးေက တျခားေသာ တိုင္းရင္းသား အဖြဲ႕အစည္းတိနန္႔ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕အစည္းတိနန္႔ ေသာ္လည္းေကာင္း အတူတကြ ေဆြးေႏြး ညိွႏႈိင္း ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ ျပီးေက လုပ္ကိုင္ ေဆာင္ရြက္လားဖို႔ၿဖစ္ပါေရ။

(မင္းဆက္ခိုင္ ေမးျမန္းသည္)

နိရဥၨရာ

ဆရာႀကီးပါေမာကၡ ေဒါက္တာေအးေက်ာ္ မိန္႕ခြန္း (၁)

2010-04-05T09:36:00.000-07:00

ဆရာႀကီးပါေမာကၡ ေဒါက္တာေအးေက်ာ္ မိန္႕ခြန္း (၁)
ပါေမာကၡ ဆရာႀကီးေဒါက္တာေအးေက်ာ္၏ ပထမအႀကိမ္ ႏိုင္ငံတကာ ရခိုင္အမ်ိဳးသားအသင္း (ဥေရာပ) ႒ာနခဲြ ပထမအႀကိမ္ညီလာခံဖြင့္ပဲြမိန္႕ခြန္း

WAO (ဥေရာပ)က ကမကထလုပ္ၿပီးေက ေဆာင္ရြက္ေတ ေအပဲြမာ က်ေနာ့ကိုဖိတ္ေတအတြက္ေၾကာင့္အား လံုးသူကိုေက်းဇူးတင္ပါေရ။ ေနာက္ၿပီးေက ဂု အစိုင္အလာတခုျဖစ္လားေအာင္အတြက္ က်ေနာ္ရို႕ National song အမ်ိဳးသားသျခင္းကို သီဆိုၿပီးဖြင့္လွစ္ေတအတြက္ေၾကာင့္ ပထမဆံုးေသာ ရခိုင္သမိုင္းမာ ပထမဆံုးအ ႀကိမ္ျဖစ္ပါေရ။

ရခိုင္သမိုင္းမာ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ကတ္ေတ ဂုတက္ေရာက္လာကတ္ေတအားလံုးသူကိုေလ့ ေကာင္းေကာင္း ေက်းဇူးတင္ပါေရ။ ဂုဏ္လည္းယူပါေရ။ ေနာက္တခုကေလ့ က်ေနာ္ရို႕မွာ က်ေနာ္ရို႕ႏိုင္ငံအတြက္ က်ဆံုးလားခ ကတ္ေတ ေဂါင္းေဆာင္တိ၊ လူငယ္တိအတြက္ကိုေလ့ အရိုအေသအေလး အျမတ္ထားၿပီးေက သတိတရနန္႕ ဂုဏ္ျပဳအရိုအေသပီးကတ္ေတအတြက္ေၾကာင့္ ဆရာႀကီးအနီနန္႕ အင္မတန္မွ၀မ္းသာပါေရ။ ဂုဏ္ေလ့ယူပါေရ။ ရခိုင္ျဖစ္ရစြာကိုေလ့ အခိ်န္မရီြး ဂုဏ္ယူပါေရ။

ေယေတာ့ခါ က်ေနာ္ရို႕ ရခိုင္ဆိုတဲ့ဟာ(၃)မ်ိဳးရွိေရ(နာေမအားျဖင့္)။ နံပါတ္(၁)က ရကၡိတဆိုေရစကား။ ရကၡိတ ဆိုတဲ့စကားဟာ ဗုဒၵဘာသာကိုထိမ္းေရ၊ အမ်ိဳးကိုထိမ္းေရ၊ ကိုယ့္ဘာသာစကား ကိုထိမ္းေရ။ ယင္းဟာေၾကာင့္ ကိုယ့္အိမ္မာဟိေရ အေသွ်တိကိုေလ့ေသာ့ ရခိုင္စကားသင္ပီးကတ္ပါလို႕ ဆရာႀကီးႀကံဳေရအခါမွာ မိတၱာရပ္ခံ ပါေရ။ ရခိုင္စကားေလ့တတ္ေတ၊ ဗမာစကားေလ့တတ္ေတ၊ မြန္စကားေလ့တတ္ေတ၊ ကရင္စကားေလ့တတ္ ေတ၊ ေနာ္ေ၀းစကားေလ့တတ္ေတ၊ အဂၤလိပ္စကားေလ့တတ္ေတဆိုေက ေအအေသွ်တိေနာင္ေရးဟာ အင္မ တန္မွက်ယ္ျပန္႕ပါေရ။ အလင္းေရာင္ေကာင္းပါေရ။ ယင္းဟာက တခု။

ေနာက္တခုက ရခိုင္ဆိုစြာ အာရကၡဆိုေရ စကားကလာေရအတြက္ေၾကာင့္ အာရကၡဆိုစြာက မိမိႏိုင္ငံကို ေစာင့္ ေယွာက္ေတ၊ ပတ္၀န္းက်င္ႏိုင္ငံတိကိုေလ့ ေစာင့္ေယွာက္ေတလို႕ အဓိပၸါယ္ရေရ။ ယင္းဟာေၾကာင့္ အာရကၡ ဆိုေရစကားကိုေလ့ ထိမ္းသိမ္းကတ္ဖို႕အတြက္ က်ေနာ္မိတၱာရပ္ခံပါေရ။

ေနာက္တခုက ဘဂၤလားေဒ့(ေခ်္)ကလူတိက က်ေနာ္ရို႕ကို ”ေမာ့ဂ္” လို႕ေခၚေရ။ ”ေမာ့(ဂ္) ”ဆိုစြာက မာဂဒ ႏိုင္ ငံကလာေရ တိုင္းရင္းသားလို႕ အဓိပၸါယ္ရေရ။ ယင္းမာဂဒ ႏိုင္ငံကလာေရ တိုင္းရင္းသားတိစြာ ဘုရားသွ်င္မပြင့္ ခင္ေလာက္ကပင္ က်ေနာ္ရို႕အင္ဒိုအာရီယန္လူမ်ိဳးျဖစ္ေတ ရခိုင္သားတိစြာ မာဂဒတိုင္းမာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ဟိ လီကတ္ဖို႕။ ယင္းဟာေၾကာင့္ ဗုဒဘာသာကို ဘုရားသွ်င္ပြင့္ၿပီးၿပီးခ်င္း ရခိုင္သားတိက ဦးစြာပဌမရေရလူမ်ိဳးျဖစ္ ပါေရ။ ယင္းဟာကိုေလ့ေသာ့ က်ေနာ္ရို႕အနီနန္႕ အမ်ားႀကီးဂုဏ္ယူစရာျဖစ္ပါေရ။

ေနာက္တခုက အႀဟိေတာင္အာရွသမိုင္းမာ ေ၀သာလီေခတ္ဆိုစြာဟိပါေရ။ ေ၀သာလီေခတ္ဆိုစြာက ႏွစ္ေပါင္း(၁၀၀၀)ေက်ာ္ၾကာပါေရ။ ေအဒီ (၃၃၀)ေလာက္ကစၿပီးေက ပုဂံေခတ္ အေနာ္ရထာမင္း(၁၀၄၄)ေလာက္ထိ ရွည္လ်ားေရသက္တမ္းဟိေရ ေ၀သာလီေခတ္ဆိုစြာ ထင္ရွားစြာဟိပါေရ။ ယင္းဟာအတြက္ကိုလည္း ျပန္လည္ ဆန္းစစ္ၿပီးေက ဇာတိဇာတိ သုေတသနျပန္လုပ္သင့္ေရဆိုစြာကို လူငယ္တိကေလ့လာရပါဖို႕။ ေပါ့ေပါ့တန္တန္ နီလို႕မျဖစ္ပါ။ ေယေတာ့ ယင္းကိစၥနန္႕ပတ္သက္လို႕ က်ေနာ္တဆက္တည္းေျပာခ်င္စြာက ရခိုင္ဆိုသည္မွာ ဇာ ႏိုင္ငံကိုဘဲေရာက္ေရာက္၊ ဇာနီရာကိုဘင္ေရာက္ေရာက္ လူနည္းစုရာျဖစ္ေတ။ ယင္းလူနည္းစုျဖစ္ေတအတြက္ ေၾကာင့္ အေရးအႀကီးဆံုးကဇာလဲဆိုေက လူမ်ားထက္ပိုစည္းရံုးကတ္ရဖို႕။ We have to be united more than any other peoples in the world because we are a minority, always and any kind of! ယင္းတခုမွာၾကားခ်င္ေရ။ ရခိုင္လူမ်ိဳးဟာ လူနည္းစုျဖစ္ေတအတြက္ေၾကာင့္ စည္းလံုးရဖို႕၊ ညီညြတ္ရဖို႕၊ သည္း ခံရဖို႕။ ယင္းဟာတခု ဆရာႀကီးမွာၾကားခ်င္ေရ။

ေနာက္တခုက လူနည္းစုျဖစ္ေတအတြက္ေၾကာင့္ သူမ်ားထက္ေတာ္ေအာင္လုပ္ရဖို႕။ Quality peoples ျဖစ္ ေအာင္လုပ္ရဖုိ႕။ သူမ်ားထက္ပိုႀကိဳးစားကတ္ရဖို႕။ ဗမာျပည္မွာသိေရအတိုင္းယာ ဗမာျပည္မာ ရခိုင္ျဖစ္တဲ့အ တြက္ေၾကာင့္ က်ေနာ့္အနီနန္႕ တခါေလ့ပါေမာကၡျဖစ္လို႕ အလားအလာမဟိ ပါ။ In Burma, I am not opportunity to be a professor, that’s exactly true but in America I can be professor and I am a professor. ယင္းေၾကာင့္ အေမရိကန္ပိုင္ႏိုင္ငံတိ၊ ေနာ္ေ၀းပိုင္ႏိုင္ငံတိ၊ တျခားႏိုင္ငံတိမွာ တန္းတူရည္တူအခြင့္ အေရးပီးေရအတြက္ေၾကာင့္ ငါရို႕ရခိုင္သားေခ်၊ ရခိုင္သူေခ်တိစြာ သူမ်ားထက္ေတာ္ေအာင္ Quality peoples ျဖစ္ေအာင္ႀကိဳးစားကတ္ပါ။ ဒါတခုကို က်ေနာ္ထပ္ၿပီးေက မွာပါရစီ။

ေနာက္တခုက သူမ်ားထက္ေတာ္ေအာင္၊ Quality peoples အျပင္ သူမ်ားထက္ေတာ္ေအာင္၊ သူမ်ားထက္နာ ေမေကာင္းရေအာင္။ ရခိုင္ျပည္မွာ သဇင္ပန္းဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ပန္းျဖစ္ေတ။ ယင္းႏိုင္ငံေတာ္ပန္းျဖစ္ေတပိုင္ ငါရို႕ ရခိုင္သူ၊ ရခိုင္သားတိက ဂုဏ္ယူႏိုင္ေလာက္ေအာင္ စႏၵကူးနံသာပင္ျဖစ္ေအာင္ေလ့ ႀကိဳးစားကတ္ပါ။ ယင္းပိုင္ ေယွာင္ ႀကိဳးစားဖို႕အတြက္၊ ေအာင္ျမင္ဖို႕အတြက္ က်ေနာ္ရို႕ ဗုဒၶဘာသာက်မ္းဂန္မွာပါေရ ပ႒ာန္းက်မ္းမာ အ ခ်က္(၄)ခ်က္ေဖာ္ျပထားေရ။

ယင္းအခ်က္(၄)ခ်က္က ဇာလဲဆိုလို႕ရွိေက ဆႏၵဓိပဓိ၊ ဆႏၵျပင္းထန္ရဖို႕။ ဆႏၵျပင္းထန္လို႕ ရခိုင္တိဟာ ႏွစ္ ေပါင္းသံုးေထာင္ေလးေထာင္ခံႏိုင္စြာ။ က်ေနာ္ရို႕ဆႏၵတိ ေကာင္းေကာင္းျပင္းထန္ေရ။ ဇာေၾကာင့္ေအပိုင္ျပင္း ထန္လဲဆိုေက ပင္လယ္ကမ္းမာနီေရ။ လီကေလ့၀ုန္း၀ုန္းထနီေရ၊ ျမစ္ရီကေလ့ တက္နီေရ။ ပင္လယ္လႈိင္းက ေလ့တက္နီေရ။ တခါတခါ လီမုန္းတိုင္းက်ေရ။ ယင္းၾကားထဲက ရပ္တည္ႏိုင္ေရ ႏွစ္ေပါင္းသံုးေထာင္ေလး ေထာင္ကာလဟာ အင္မတန္ႀကံ႕ခိုင္ေရစိတ္ဓါတ္ဟိစြာေတာ့ အင္မတန္ထင္ယွားေရ။ ယင္းဟာ ဆႏၵဓိပတိပါ။ ကိုယ္ျဖစ္ခ်င္စြာကိုစဲြထားပါ မေပ်ာက္စီေက့။ ရခိုင္ျပည္လိုခ်င္ေကေလ့ ဆႏၵကိုစဲြထားပါ၊ မေပ်ာက္စီေက့။ ပါ ေမာကၡျဖစ္ခ်င္ေကေလ့ ဆႏၵကိုစဲြထားပါ။ မေပ်ာက္စီေက့။ ယင္းဆႏၵဓိပတိဆိုစြာက ေအပ႒ာန္းက်မ္းမာပါေရ ” ဆႏၵဓိပတိ ဆႏၵသမၸ ယုတၱကာနံ ဓမၼာနံ တံသမု႒ာနာနဥၥ ရူပါနံ အဓိပဓိ ပစၥေယန ပစၥေယာ”။ ဆႏၵဟာ ေကာင္းအေရး ႀကီးေရ။

ေနာက္တခုက ဇာအေရးႀကီးလဲဆိုလို႕ရွိေဂ ၀ီရိယာဓိပတိ။ ၀ီရိယဆိုစြာက Hard working ျဖစ္ရဖို႕။ လူတ ေယာက္ Hard working ျဖစ္လာေက လူတေယာက္စြာ ေတာ္လာေရ။ Hard working ဆိုစြာ ဇာလဲဆိုလို႕ရွိ ေဂ ဆရာႀကီးအတိြအႀကံဳအရ အခက္အခဲဆံုးက မွန္ကန္ေရကိစၥ ၀ီရိယကို ထပ္ကာအလီလီ…ထပ္ကာအလီလီ မျဖစ္မခ်င္းလုပ္စြာဟာ ေကာင္းေကာင္းအခက္အခဲျဖစ္ေတ။ လုပ္ၾကည့္ကတ္ပါ။ ယင္းပိုင္ေယွာင္ ၀ီရိယာဓိပတိ ရွိရဖို႕။ ဒါ နံပါတ္(၂)အခ်က္။

နံပါတ္(၃)အခ်က္က စိတ္တာဓိပတိ။ ” စိတၱာဓိပဓိ စိတၱသမၸယုတၱကာနံ ဓမၷာနံ တံသမုဌာနာနဥၥ ရူပါနံ အဓိတိ ပစၥေယန ပစၥေယာ” စိတ္ဓါတ္ထက္သန္ရဖို႕။ စိတ္ဓါတ္ထက္သန္ဖို႕အတြက္ ဘိန္း၊ ဘင္းကေဇာ္ မေသာက္ရ။ Drug မစဲြရ။ အရက္ေသစာေသာက္ေကေလ့ အျပင္းအထန္မေသာက္ရ။ ယင္းပိုင္ေယွာင္ဆိုလို႕ရွိေက စိတ္ဓါတ္ ထက္သန္လို႕ရေရ။

ေနာက္တခုက အခ်က္(၄)က ၀ိမံသာဓိပဓိ။ ပညာနန္႕ ႏႈိင္းယွဥ္ၿပီး၊ ခ်င့္ခ်ိန္ၿပီးေက လုပ္ရဖို႕။ ပညာဆိုဟာက အ တန္းပညာကို ေျပာဟာမဟုတ္။ အတန္းပညာဆိုစြာက သူ႕အတန္းနန္႕သူ တက္လာစြာ။ ၀ိမံသာဆိုေရပညာက ဘ၀အတိြအႀကံဳ၊ ႀဟိအလားအလာ၊ ကိုယ့္ပါတ္၀န္းက်င္ အေျခအေနတိကိုအားလံုး စူးစမ္းၿပီးေက ေကာင္းေရစြာ ကိုလုပ္စြာျဖစ္ေတ။ ေကာင္းေရကိစၥကိုလုပ္ေတဆိုစြာ ၀ိမံသာဓိပတိ။

ဆရာႀကီးေျပာခ်င္ေရအခ်က္က သံုးေလးငါးခ်က္ေလာက္ရာဟိေရ။ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ေျပာရေက ရခိုင္သားမည္ သည္မာ တိုင္းျပည္တိုင္းမာ လူနည္းစုျဖစ္ေတအတြက္ေၾကာင့္ လူမ်ားထက္ေတာ္ေအာင္ ႀကိဳးစားကတ္ဖို႕။ သူ မ်ားထက္စည္းရံုးေအာင္ ႀကိဳးစားကတ္ရဖို႕။ ေနာက္တခုက ရခိုင္ရိုးမေတာင္မာ သဇင္ပန္းတိဟာ လႈိင္လႈိင္ပြင့္နီ ေရပိုင္ ဇာႏိုင္ငံကိုေရာက္ေရာက္ ရခိုင္သူ၊ ရခိုင္သားတိစြာ စႏၵကူးနံသာပင္ျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳးစားကတ္ရဖို႕။ ယင္းပိုင္ေယွာင္ႀကိဳးစားဖို႕အတြက္ နံပါတ္(၁) ဆႏၵဓိပတိကို ဦးစားပီးပါ။ နံပါတ္(၂) ၀ီရိယာဓိပဓိကို ဦးစားပီးပါ။ နံပါတ္(၃) စိတ္တာဓိပတိျဖစ္ေအာင္ ဦးစားပီးပါ။ နံပါတ္(၄) ၀ိမံသာဓိပတိကို ဦးစားပီးပါ။ ယင္းပိုင္ေယွာင္ဆိုေက သံုးေလးငါးႏွစ္အတြင္းမာ ရခိုင္ျပည္သူကိုေစာင့္ေယွာက္ႏိုင္ဖို႕၊ ထိမ္းသိမ္းႏိုင္ဖို႕၊ အေရာင္အ၀ါေလ့ေတာက္လာ ဖို႕လို႕ ဆရာႀကီးအနီနန္႕ မိတၱာေလ့ရပ္ခံေရ၊ ဆက္ၿပီးေကေလ့ ႀကိဳးစားကတ္ဖို႕ေတာင္းပန္ယင္း နိဂံုးခ်ဳပ္ပါရ စီ…… အားလံုး..၀မ္းသာပါေရ…..။

(လက္ခုပ္သံတိ xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx)

ဆရာႀကီး၏ မိန္႕ခြန္းကို မူရင္းအသံအတိုင္းျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳးစားရြီးထားပါေရ။ အမွားအယြင္း တခုခုပါခေရဆို ေက ျပန္လို႕ကူးယူေဖာ္ျပပီးေရ အကၽြန္၏တာ၀န္ရာျဖစ္ပါေရ။

History of Arakan

သာသနာ ၂၅၀၀ ေမာ္ကြန္းေစတီေတာ္ ဘုရားသမိုင္းအက်ဥ္း

2010-04-01T21:45:00.000-07:00

ရခိုင္ၿပည္နယ္၊ေက်ာက္ၿဖဴၿမိဳ႕
သာသနာ ၂၅၀၀ ေမာ္ကြန္းေစတီေတာ္ ဘုရားသမိုင္းအက်ဥ္း
(သသနာ(၂၅၀၀)ၿပည့္ႏွစ္၊ ေကာဇာ(၁၃၁၈) ခုႏွစ္၊ ခရစ္(၁၉၅၆))

နိဒါန္း

ရခိုင္ၿပည္နယ္၊ေက်ာက္ၿဖဴၿမိဳ႕၏ အေက်ာ္ေဇယ်ေစတီမ်ားထဲတြင္ သာသနာ ၂၅၀၀ ေမာ္ကြန္းေစတီေတာ္လည္းပါဝင္ပါသည္။ ေက်ာက္ၿဖဴၿမိဳ႕သည္ ရခိုင္ကမ္း႐ိုးတမ္းအနီး၊ ရမ္းၿဗဲ့ကၽြန္း၏ ေၿမာက္ဖက္စြန္းတြင္တည္ဟိေေသာ ပင္လယ္ကမ္းၿခီၿမိဳ႕ၾကီးၿဖစ္သည္။ သာသနာ ၂၅၀၀ ရာေစတီေတာ္သည္ ေက်ာက္ၿဖဴၿမိဳ႕၏အေနာက္ဖက္ ႏွစ္မိုင္ခန္႔အကြာ င/က်ားေမာ္ ပင္လယ္ေမာ္စြန္း (Geogia Point) ပင္လယ္ကမ္းၿခီအနီး၊ ေစတီယ်ေတာင္ တန္း၏ေတာင္ေမာ္ဦးတြင္တည္ဟိသည္။

သာသနာ ၂၅၀၀ ေမာ္ကြန္းေစတီေတာ္၏ပံုသ႑ာန္သည္ တြိ႔ၿမင္နီက်ေစတီပုထိုးေတာ္၏ပံု သ႑ာန္မ်ဳိးမဟုတ္ဘဲ မဇၥ်ိမေဒသ ဗုဒၶဂါယာမွ တတိယသံဂါယနာတင္ ဒါယကာ သီရိဓမၼာေသာကမင္း၏ ကုသိုလ္ေတာ္မဟာေဗာဓိေစတီေတာ္ပံု သ႑ာန္ေတာ္ကိုယူ၍ တည္ထားကိုးကြယ္ထားၿခင္းၿဖစ္သည္။

သာသနာေတာ္ဝင္ေစတီေတာ္

သာသနာ ၂၅၀၀ ေမာ္ကြန္းေစတီေတာ္ကို ေကာဇာသကၠရာဇ္ ၁၃၁၈-ခု၊ ကဆုန္လၿပည့္နိန္႔၊ ခရာစ္သကၠရာဇ္ ၁၉၆၅-ခု၊ ေမလ(၂၅)ရက္ ၾကာသပတီးနိန္႔႔႔၌ ဗုဒၶသာသနာေတာ္ႏွစ္ (၂၅၀၀)တိတိၿပည့္ေၿမာက္ေသာအထိမ္းအမွတ္၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ သီရိမဂၤလာကမၻာအီးကုန္းၿမီ၊ မဟာပါသာဏလႈိဏ္ဂူေတာ္တြင္ၿပဳလုပ္က်င္းပေသာ ဆဌသံဂါယနာပြဲသဘင္ေတာ္အထိမ္းအမွတ္၊ အိႏၵိယၿပည္ဗုဒၶဂါယာမဟာေဗာဓိ ေစတီေတာ္အနီးတြင္ၿပဳလုပ္က်င္းပေသာ ကမၻာ့ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားႏွင့္သာသနာေတာ္ ကိုၾကည္ညိဳသူမ်ားၿပဳလုပ္က်င္းပေသာ ဗုဒၶပူဇယႏၱီပြဲေတာ္အထိမ္းအမွတ္အၿဖစ္ ပႏၷက္ခ်တည္ထားကိုးကြယ္ခကတ္လီသည္။

ဤေစတီေတာ္ၿဖစ္ေၿမာက္ေရးကိုေက်ာက္ၿဖဴၿမိဳ႕၏ ဂုဏ္က်က္သေဆာင္ လူၾကီးမ်ား ၿဖစ္ၾကေသာ ေဒါက္တာဦးထြန္းမင္း၊ ဦးသာထြန္း(ရာၿဖတ္) ဦးဘိုးညြန္႔(ေ႐ွ႕နီ)၊ ဦးေသာၾကာေအာင္(ၿမစ္နားတန္း)၊ ဦးစံလွေအာင္(ဘီလစ္)ဦးႏို႔ေဒါင္း(ေက်ာင္းဆရာ)၊ ဦးမဲေအာင္(စိုက္ပ်ဳိးေရး)၊ အစိဟိသူ႐ို႕ဦးေဆာင္လ်က္ ေက်ာက္ၿဖဴၿမိဳ႕နဂါးေက်ာင္းတိုက္ ဆရာေတာ္ဘဒၵ ႏၱနႏၵ၊ ေစတီယ(ကုမၸဏီစစ်ီး) ေက်း႐ြာ ေက်ာင္တိုက္ဆရာေတာ္ ဘဒၵႏၱသာေကတ႐ို႕ကအမွဴးထားလ်က္ သာသနာေတာ္၂၅၀၀ ေမာ္ကြန္းေစတီေတာ္ကို တည္ထားကိုးကြယ္ခဲ့ၾကသည္။

ဤေစတီေတာ္ကို ရမ္းၿဗဲ့ၿမိဳ႕ ေလးေတာင္နယ္မွပန္းပညာသွ်င္ ဦးေတာသာ၊ ဦးခ်က္ဖား ဦးေဆာင္ေသာအဖြဲ႔မွ တည္ေဆာက္ခသည္။ ေစတီေတာ္သည္ မဟာေဗာဓိေစတီေတာ္ ပံုစံမ်ဳိးၿဖစ္ၿပီး ပလႅင္ခံုေလးဖက္ေလးတန္တြင္ပံုတူေစတီေတာ္ငယ္ေလးဆူသီတင္းသံုး သည္။ပင္မေစတီေတာ္တြင္ အေ႐ွ႕၊အေနာက္၊ေတာင္၊ေၿမာက္၊မ်က္ႏွာစာ၌မုခ္တမုခ္စီပါဝင္ ၿပီး၊ မုခ္တမုခ္စီထဲတြင္ထိုင္ေတာ္မူ ဘူမိဖႆမုၿဒာ ဗုဒၶဆင္းတုေတာ္ငယ္အဆူ(၂၅၀၀) ေက်ာ္သီတင္းသံုးစံပါယ္သည္။

ေစတီေတာ္အေ႐ွ႕မုခ္ဟိဗုဒၶဆင္းတုေတာ္ၿမတ္သည္ အမ်ားၿပည္သူေကာင္းမႈၿဖစ္သည္။ ေတာင္ဖက္မုခ္ဟိ ဗုဒၶဆင္းတုေတာ္ၿမတ္သည္ ေက်ာင္းဆရာဦးႏို႔ေဒါင္းမိသားစု၏ ေကာင္းမႈေတာ္ၿဖစ္သည္။ အေနာက္ဖက္မုခ္ဟိ ဗုဒၶဆင္းတုေတာ္ၿမတ္သည္ ပညာေရးဌာန မိသားစု၏ ေကာင္းမႈေတာ္ၿဖစ္သည္။ ေၿမာက္ဖက္မုခ္ဟိ ဗုဒၶဆင္းတုေတာ္ၿမတ္သည္ ကုန္သည္ ဦးစိန္နက္မိသားစု၏ ေကာင္းမႈေတာ္ၿဖစ္သည္။

ဘုရားကုန္ေတာက္ထက္သို႔ အေနာက္ေၿမာက္ဖက္မွ တက္ေသာအုတ္လီွကားသည္ အမ်ားၿပည္သူေကာင္းမႈၿဖစ္သည္။ အုတ္လွီကားအထက္ဟိ ဘံုၿပႆဒ္ပါ နတ္လမ္းကို ကုန္သည္ ဦးေမာင္ဟုန္၊ ေဒၚအလံမိသားစု၏ေကာင္းမႈၿဖစ္သည္။ ထိုေစာင္းတန္းဟိ ရင္ကြဲဇရပ္ကို ေ႐ွ႕နီ ဦးဘိုးညြန္႔မိသားစုမွလွဴဒါန္းသည္။ အုတ္လွီကား ၿခီရင္းဟိ အုတ္မုခ္ဝကုိဦးေမာင္ခိုင္အမွဴးၿပဳေသာၿမစ္နားတန္းသားမ်ားကလွဴဒါန္းသည္။ ထိုမုခ္ဝမွ ေတာင္ဖက္သို႔ကိုက္သံုးရာခန္႔အကြာတြင္ သစ္သားဇရပ္တေဆာင္ကို ေယာင္ၾကီးေဗြ ဦးေအးထြန္းဦး ဦးေဆာင္ေသာအဖြဲ႔မွလွဴဒါန္းသည္။ ယင္းဇရပ္အနီးတြင္ ရီတြင္းတတြင္းကို အိုးေဝဆီးလိပ္ခံုမိသားစုမွေကာင္းမႈၿပဳသည္။ ဘုရားကုန္းေတာ္ထက္တြင္ သံဃာစင္ပါဇရပ္ တေဆာင္ကို မေအးၿမင့္ဆီးလိပ္ခံုမိသားစုမွေကာင္မႈၿပဳသည္။

ရီစီးတခါ ရီသာတလွည့္

ထိုစဥ္သာသနာ(၂၅၀၀)ေမာ္ကြန္းေစတီပြဲေတာ္ကို ႏွစ္စဥ္တေပါင္းလၿပည့္နိန္႔တိုင္းတြင္ ၿပဳလုပ္က်င္းပေလ့ဟိၿပီး ေစတီေတာ္၏ဘက္စံုေဝယ်ာဝစၥကိစၥရပ္မ်ားကို ေက်ာက္တလံုး ေဂါပကအဖြဲ႔မွတာဝန္ယူေဆာင္႐ြက္ခသည္။

သို႔ၿဖစ္တိုင္ေစတီေတာ္ေစာင့္ေယွာက္ေရးအတြက္ေဂါပကမ်ဳိးဆက္သစ္မေပၚလာၿခင္း ေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ ဆိုင္ကလုန္းမုန္းတိုင္းၾကီး၏ဒဏ္ကိုႏွစ္ၾကိမ္တိုင္တိုင္ခံစားရၿခင္း ေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ တၿခားအေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ ေစတီေတာ္သည္ အထိန္းအသိမ္းမဲ့စြာၿဖင့္ပ်က္စီးယိုယြင္းလ်က္ ၿခံဳႏြယ္ပိတ္ေပါင္းမ်ားစြာလႊမ္းမိုးၾကီးစိုးၿခင္းကို ခံခရသည္။ မုခ္ၾကီးေလးမုခ္ဟိဗုဒၶဆင္းတုေတာ္မ်ားအပါအဝင္ ဗုဒၶဆင္းတုေတာ္မ်ားက်ဳိးပဲ့ ပ်က္စီးပရိနိဗၺာန္ၿပဳခရသည္။ ဇရပ္တန္ေဆာင္မ်ားသည္လည္းပ်က္စီးယိုယြင္းေပ်ာက္ကြယ္ ခရသည္။ ဤသို႔ႏွစ္ႏွစ္သံုးဆယ္ေက်ာ္ေက်ာ္မွ် ဒုကၠစရိယက်င့္ၾကံနီခရသည္။

သာသနာေရာင္ေတာ္ဖြင့္

၁၉၉၂ ခု၊ ေဖေဖာဝါရီ(၁၅)ရက္နိန္႔တြင္ ေက်ာက္ၿဖဴၿမိဳ႕လူငယ္လူ႐ြယ္မ်ားပါဝင္ေသာေရာင္ ေတာ္ဖြင့္ဗုဒၶသာသနာ့ေဝယ်ာဝစၥအဖြဲ႔သည္ သာသနာ(၂၅၀၀)ေမာ္ကြန္းေစတီကုန္းေတာ္ ထက္ကိုေရာက္လာၿပီးၿခံဳႏြယ္ပိတ္ေပါင္းမ်ားခြတ္ထြင္ယွင္းလင္းၿခင္း၊ ၿမီသားၿပဳပ်င္ၿမီညႇိၿခင္း၊ ေစတီေတာ္အားေရာင္ေတာ္ဖြင့္ၿခင္း၊ က်ဳိးပဲပ်က္စီးနနိန္သည္ကိုၿပဳၿပင္မြမ္းမံၿခင္း၊ က်ဳိးပဲ့ပ်က္စီးနိန္ေသာ ဗုဒၶဆင္းတုေတာ္မ်ားအားၿပန္လို႔မြမ္းမံၿခင္း၊ ဗုဒၶဆင္းတုေတာ္ၾကီးငယ္ မ်ားအသစ္တဖန္ထုဆစ္သြန္းေလာင္းၿခင္း၊ ရင္ၿပင္ေတာ္အားၿပဳၿပင္မြမ္းမံၿခင္း၊ အုတ္လွီကား မ်ားအားၿပဳပ်င္မြမ္းမံၿခင္း၊ ၿမီကာနံရံမ်ားတည္ေဆာက္ၿခင္း စသည္႐ို႕ကိုၿပဳလုပ္ၾကသည္။

တခါ ေစတီေတာ္ၿမတ္ကို ထံုးသကၤန္းကပ္လွဴနီရာမွ႐ႊီေရာင္သကၤန္းကို ႏွစ္စဥ္ကပ္လွဴပူ ေဇာ္ၾကသည္။ ေစတီေတာ္၏မုခ္ေလးမုခ္ဟိ ဗုဒၶဆင္းတုေတာ္မ်ားကို ၿပဳပ်င္မြမ္းမံေသာအခါ တြင္အေ႐ွ႕ဖက္မုခ္ဟိ ဗုဒၶဆင္းတုေတာ္ ဘာလမုၿဒာအၿဖစ္လည္းေကာင္း၊ ေတာင္ဖက္မုခ္ဟိ ဗုဒၶဆင္းတုေတာ္ကို စ်ာနမုၿဒာအၿဖစ္လည္းေကာင္း၊ အေနာက္ဖက္မုခ္ ဟိဆင္းတုေတာ္ကို အဘယမုၿဒာအၿဖစ္လည္းေကာင္း၊ ေၿမာက္ဖက္မုခ္ဟိဆင္းတုေတာ္ကို ဓမၼစကၠမုၿဒာအၿဖစ္အသစ္ထုလုပ္ပူေဇာ္ၾကသည္။ အေ႐ွ႕ဖက္မုခ္ဆင္းတုေတာ္၏အလွဴ သွ်င္သည္ မူလအလွဴသွ်င္အမ်ားၿပည္သူေကာင္းမႈၿဖစ္သည္။ ေတာင္ဖက္မုခ္ဆင္းတုေတာ္ ၏အလွဴသွ်င္သည္ မူလအလွဴသွ်င္ ဦးႏို႔ေဒါင္း(ေက်ာင္းဆရာ)၏မ်ဳိးဆက္ကုန္သည္ ဦးဘိုးၾကိဳင္၊ ေဒၚေသာင္းစိန္မိသားစုေကာင္းမႈၿဖစ္သည္။ အေနာက္ဖက္ဆင္းတုေတာ္၏ အလွဴသွ်င္သည္မူလအလွဴသွ်င္ပညာေရးမိသားစုေကာင္းမႈၿဖစ္သည္။ ေၿမာက္ဖက္ဆင္းတု ေတာ္၏အလွဴသွ်င္သည္ အလွဴသွ်င္သစ္ ဦးေက်ာ္ၿမင့္၊ ေဒၚသန္းတင္မိသားစုေကာင္းမႈၿဖစ္ သည္။

ဗုဒၶပူဇနိယပြဲေတာ္

၁၃၅၄ ခု၊သီတင္းကၽြတ္ပြဲေတာ္(၁၉၉၂-ခု၊ေအာက္တိုဘာလ)မွအစၿပဳၿပီး သာသနာ(၂၅၀၀) ေမာ္ကြန္းေစတီေတာ္၏ ဗုဒၶပူဇနိယပြဲေတာ္ကို ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း ဝါကၽြတ္ပြဲေတာ္၌ စည္ကားသိုက္ၿမိဳက္စြာ က်င္းပၿမဲၿဖစ္သည္။ ဗုဒၶပူဇနိယပြဲေတာ္၌ ၿမိဳ႕ထက္ဟိ သီလဝႏၱ၊ဂုဏဝႏၱ၊ ပညာဝႏၱဆရာေတာ္မ်ားအားပင့္ဖိတ္၍ ဗုဒၶဘိေသကအေနကဇာတင္ပြဲ က်င္းပသည္သာမက ဆြမ္းေတာ္ၾကီးကပ္လွဴပြဲ၊ ဆီးမီးတေထာင္ပန္းတေထာင္ပြဲ၊ ၿမသပိတ္ ကပ္လွဴပြဲ၊ ပရိတ္ပဌာန္း႐ြတ္ဖတ္သဇၥ်ယ္ပြဲ၊ သွ်င္ဦးပဂုတ္ေဖာင္ေတာ္လွည့္လည္အပူေဇာ္ခံ ပြဲ၊ သွ်င္ဦးပဂုတ္ေဖာင္ေတာ္ရီေမွ်ာပြဲပူေဇာပြဲမ်ားၿဖင့္ က်င္းပပူေဇာ္ၾကသည္။ တခါ ပြဲစဥ္တေလွ်ာက္လံုးတြင္ ရကၡဝံသရခိုင္စည္ေတာ္ၿဖင့္ ဓမၼပူဇာတီးခတ္ပူးသိမ့္သည္။ ရကၡဝံသစည္ေတာ္အဖြဲ႔သည္ ေရာင္ေတာ္ဖြင့္ဗုဒၶသာနာ့ေဝယ်ာဝစၥအဖြဲ႔၏လက္တက္ တခုၿဖစ္သည္။

..................................................................................
မွတ္ခ်က္။ ။ေရာင္ေတာ္ဖြင့္ဗုဒၶသာသနာေဝယ်ာဝစၥအဖြဲ႔ ေက်ာက္ၿဖဴၿမိဳ႕မွ သာသနာ ၂၅၄၆၊ ေကာဇာ ၁၃၆၄၊ ခရစ္ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္တြင္ ေရးသားပူေဇာ္ေသာ လက္ကမ္းစာေစာင္ကိုၿပန္လို႔ေဖာ္ၿပလိုက္ပါသည္။

ဦးဦးသာထြန္း အတၴဳပၸတၲိ အက်ဥ္း

2010-03-31T21:12:00.000-07:00

ဆရာႀကီး ဦးဦးသာထြန္းကုိ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ ေညာင္ပင္စ်ီး႐ြာ အနီး အဖ ဦးေကာင္းစံ႐ႊီ၊ အမိ ေဒၚေအာင္ြ႔ြကဇံ႐ုိ႕မွ ၁၉၁၇ ခု၊ ႏိုဝင္ဘာလ ၂၃ ရက္၊ ေသာၾကာနိန္႕တြင္ ဖြားျမင္ခသည္။ တဦးတည္းေသာသား ျဖစ္သည္။ ငယ္စဥ္မွ စ၍ အဘိုးျဖစ္သူ ရာဇဝင္ ဆရာႀကီး ဦးသာထြန္းေအာင္က ရခိုင္ ရာဇဝင္၊ ဆီးက်မ္း၊ နကၡတ္က်မ္း၊ ပူရာဏ္က်မ္းမ်ားအား ႏုတ္တိုက္အာဂံု သင္ၾကား ပီးခသည္။ နဝမတန္းတြင္ ပညာသင္ ၾကားနီစဥ္ ဖခင္ ကြယ္လြန္ေသာေၾကာင့္ ေက်ာင္းထြက္လိုက္ရၿပီး ရဟန္း ပုဂၢိဳလ္႐ုိ႕ထံတြင္ သကၠဋ၊ ပါဠိ၊ သမိုင္း၊ အင္း၊ ေဗဒင္ႏွင့္ အျခား ေလာကီ ပညာရပ္မ်ားကို သင္ၾကား ေလ့လာ ဆည္းပူးခသည္။

၁၉၅ဝ ခုႏွစ္မွ ၁၉၅၅ ခုႏွစ္ထိ မူလတန္း ေက်ာင္းဆရာ အျဖစ္ ဝင္ေရာက္ လုပ္ကိုင္ခၿပီး၊ ၁၉၅၅ ခုႏွစ္မွ ၁၉၇၇ ခုႏွစ္ထိ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ ေရွးေဟာင္း သုေတသန ဌာနခြဲတြင္ ရခိုင္ ျမန္မာ ပ႑ိတ္ အျဖစ္ တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ခသည္။ ယခုလက္ဟိ ေျမာက္ဦး ေရွးေဟာင္း သုေတသန ျပတိုက္ႀကီးသည္ ဆရာႀကီး စုေဆာင္း တည္ေဆာက္ခေသာ ျပတုိက္ႀကီး ျဖစ္သည္။

၁၉၇၇ ခုႏွစ္ မွ ၁၉၈၃ ခုႏွစ္ထိ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ ေရွးေဟာင္း သုေတသန ဌာနခြဲတြင္ အၾကံပီး ပုဂၢိဳလ္ အျဖစ္ ဆက္လက္ တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ခသည္။

၁၉၈ဝ ခုႏွစ္မွ ၁၉၈၃ ခုႏွစ္ထိ တူးေဖာ္ခေသာ ရခိုင္ ေဝသာလီၿမိဳ႕ေဟာင္း တူးေဖာ္မႈ လုပ္ငန္းတြင္ ကိုယ္တိုင္ကိုယ္က် ပါဝင္ တူးေဖာ္ ေဆာင္႐ြက္ခသည္။

ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ ဘုရားသမိုင္း (၁၃ဝ၁ ခုႏွစ္ ပုံႏွိပ္)၊ ဦးရာဇ္ ေတာင္ ဘုရား သမိုင္းက်မ္း ျပင္ဆင္ ျဖည့္စြက္ခ်က္ (ပံုႏိွပ္) (၁၉၅၂ - ၅၃)၊ ရကၡိဳင္ အမ်ိဳးသမီး သူရဲေကာင္း အတၳဳပတၲိ (၁၉၅၃ - ၅၄) (ပံုႏိွပ္)၊ ရကၡိဳင္ ရာဇဝင္ သေခၤပက်မ္း (၁၉၅၄ - ၅၅) ပံုႏွိပ္၊ ဝသဲ ဘုရားသမိုင္း (ပံုႏွိပ္)၊ ရွင္သတ္ ဘုရားသမိုင္း (ပံုႏွိပ္) မ်ားအား ပံုႏွိပ္ ထုတ္ဝီခသည္။ ရကၡိဳင္ ကဗ်ာေပါင္းခ်ဳပ္၊ ရကၡိဳင္ ရာဇဝင္ ဘာသာျပန္၊ ရကၡိဳင္ဒဂၤါးမ်ား (ဘာသာျပန္)၊ ရကၡိဳင္ ဓာတ္ေတာ္ဘုရား ေစတီမ်ားႏွင့္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ တန္းခိုးႀကီး ဘုရားမ်ား၊ သမိုင္း က်မ္းစာမ်ားကို ေရးသား ျပဳစုၿပီး ဘ႑ာေရး ဝန္ႀကီး ဆာဦးထြန္းေအာင္ေက်ာ္ ထံတြင္ အပ္ခသည္။

အံေတာ္သိမ္ ဘုရားသမိုင္းက်မ္း၊ သဲထက္ ဘုရားသမိုင္း၊ ထီးေတာ္မိုး ဘုရားသမိုင္း၊ ေဘာင္းဒြတ္နတ္ေတာင္ ဘုရားသမိုင္း၊ ေဝသာလီ ဘုရားႀကီးသမိုင္း၊ သိမ္ေတာ္ႀကီး ဘုရားသမိုင္း၊ မဟာထီး ဘုရားသမိုင္း၊ ပါးေတာ္ ဘုရားသမိုင္း၊ ဘုရားေပၚ ဘုရားသမိုင္း၊ သွ်စ္ေသာင္း ဘုရားသမိုင္း၊ မဂၤလာ ဓာတ္ေ႐ႊကူ ဘုရားသမိုင္းမ်ားကို လကၤာ စကားေျပ ေမာ္ကြန္း စသည့္တုိ႕ျဖင့္ ေရးသား ထုတ္ေဝခဲ့သည္။

ဓညဝတီ မဂၢင္း စာတည္း၊ အယ္ဒီတာ အျဖစ္ တာဝန္ယူ ထုတ္ေဝခဲ့သည္။ ဓညဝတီ စာေစာင္၊ ဓညဝတီ မဂၢဇင္း၊ ရခိုင္တန္ေဆာင္ မဂၢဇင္း၊ မႏၱေလး ျပည္သူ႕ဂ်ာနယ္၊ ရန္ကုန္ မဂၢဇင္း၊ စံုေထာက္ မဂၢဇင္း၊ ယဥ္ေက်းမႈ စာေစာင္၊ ရခိုင္ မဂၢဇင္း၊ စစ္ေတြ ေကာလိပ္ မဂၢဇင္း၊ ရခိုင္ ျပည္နယ္ စာေစာင္၊ ဝရာဇ္ေျမ မဂၢဇင္းမ်ားတြင္ ဦးဦးသာထြန္း၊ ဦးသူရိယ အစဟိေသာ ကေလာင္ အမည္မ်ားျဖင့္ ေဆာင္းပါးမ်ား ေရးသားခသည္။

ၿမိဳ႕ေစာင့္နတ္ ေဒဝတာဗလီ ပူေဇာ္က်မ္း၊ အဥၨန နိဒါန္း ဆီးက်မ္း၊ ရခုိင္စည္ ျပဳလုပ္ပံုႏွင့္ တီးကြက္၊ တီးလုံးမ်ား၊ ကဗ်ာမ်ား စုေပါင္း စာတမ္း၊ ရခိုင္ ထိမ္းျမားမဂၤလာ ပန္းတ်ား တီးလံုး၊ တီးကြက္ႏွင့္ ျပဳလုပ္ပံု အတိုင္းအတာ စာတမ္း၊ ရခိုင္ သတ္ပံု သတ္ၫႊန္းခြဲထားျခင္း အဓိပၸာယ္ထြက္ပံု စာတမ္း၊ ရခိုင္ပလြီ (ၿပြီ) အမ်ိဳးမ်ိဳး ျပဳလုပ္ပံု အတိုင္းအတာ စာတမ္း၊ သွ်ိဳင္ဒိုင္၊ ေကာက္ဦးဆြမ္းတင္၊ ပုိးဝါ၊ ဗုဒၶ ပူဇနိယ ဆီမီးခြက္ အက၊ ေတးျခင္းကဗ်ာ စသည္႐ုိ႕ကုိ ေရးသား ျပဳစုခသည္။

ဆင္ယင္ ထံုးဖြဲ႕မႈက်မ္း (မူၾကမ္း)၊ ရခိုင္ ရာဇဝင္ (မူၾကမ္း)၊ ရခိုင္အကၡရာ ဆင္းသက္လာပံုက်မ္း (မူၾကမ္း)၊ ရခိုင္ ေက်ာက္စာ ေပါင္းခ်ဳပ္က်မ္း (မူၾကမ္း)၊ ရခိုင္ဘုရင္ သမိုင္းက်မ္း (မူၾကမ္း)၊ ရခိုင္သား ေဒါင္းမာတင္ (မူၾကမ္း)၊ သွ်င္ျမဝါက်မ္း (မူၾကမ္း)၊ ရခိုင္မင္းသမီး ဧခ်င္း ယွင္းလင္းခ်က္ (မူၾကမ္း)၊ ဗ်ာလစာတမ္း (မူၾကမ္း)၊ ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳ႕ ေသလာဂီရီ ေမာပဗၺတ ေတာင္ျခီရင္းမွ တိြ႕ခရေသာ ေက်ာက္ဆစ္လက္ရာမ်ား သုေတသနျပဳခ်က္ (မူၾကမ္း) စသည္႐ုိ႕ကို ေရးသား ျပဳစုခသည္။

ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ အမ်ိဳးသား တကၠသိုလ္ သုေတသီ PAMELA GUTMAN ၏ ANCIENT ARAKAN က်မ္း ျပဳစုစဥ္တြင္ လည္းေကာင္း၊ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ၊ ပါရီၿမိဳ႕မွ ပါေမာကၡ ေရာဖတ္ဆာဗ္ရ္ (BERNOT) အတြက္ ရခိုင္ပံုျပင္ လိပ္ကန္ဖာမ ဝတၴဳႏွင့္ က်ီးျဖဴ႐ြာ စာတမ္းမ်ားကို လည္းေကာင္း၊ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ ပါေမာကၡ ဦးလွသိန္း (ေခၚ) ဂြ်န္န္အိုကဲလ္ဖို႕၏ ေစတီ အေဆာက္အအံုႏွင့္ နန္း အေဆာက္အအံု စာတမ္းကို လည္းေကာင္း၊ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ အာယွေဖာင္ေဒးယွိန္း အတြင္းေရးမွဴး ေဒးဗစ္စတိမ္းဗာစ္၏ ေဝသာလီ ေက်ာက္႐ုပ္တု ဆင္းတုမ်ား၏ ႏွစ္ေပါင္း ၾကာေညာင္းမႈအား တိုင္းတာမႈ စာတမ္းကို လည္းေကာင္း၊ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ ပါေမာကၡ အိုႏို တိုရ႐ူႏွင့္ ရခိုင္ စကားေျပာ လီယူလီသိမ္း အသံထြက္ပုံ စာတမ္းႏွင့္ ေဘာင္းဒြတ္ အရပ္တြင္ ဟိေသာ ဒတ္ခ်္ ေကာင္ဆယ္လာ အေဆာက္အအံု ပံုစံႏွင့္ ကူးသန္း ေရာင္းဝယ္ခပုံ စာတမ္းကို လည္းေကာင္း ေရးသား ျပဳစုရာတြင္ ကူညီခသည္။

ႏိုင္ငံေတာ္ အစိုးရ ယဥ္ေက်းမႈ ဌာနႏွင့္ အျခား ပုဂၢိဳလ္႐ုိ႔ကိုလည္း ဆရာႀကီးသည္ ကူညီပီးခသည္။ ဦးမင္းႏိုင္၏ ျပည္ေထာင္စု အကပေဒသာ စာအုပ္ (၁၉၅၉)၊ ရခိုင္ တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳး ျဖစ္စဥ္ႏွင့္ ဓေလ့ထံုးစံမ်ား စာအုပ္၊ တိုင္းရင္းသား ယဥ္ေက်းမႈ ႐ိုးရာ ဓေလ့ထံုးစံမ်ား၊ ရခိုင္ျပည္နယ္ ဘ႑ာတိုက္ႀကီးမ်ားက်မ္း၊ ရခိုင္႐ိုးရာ စည္ေတာ္ႏွင့္ တူရိယာ တီးကြက္မ်ား စာတမ္း၊ ျမန္မာ ေဝါဟာရ အဘိဓာန္က်မ္း ျပဳစုစဥ္ ေဝါဟာရ စာလံုးမ်ား ျပဳစုၿပီး ပီးပုိ႕ျခင္း၊ ရခိုင္ ေဝါဟာရ အဘိဓာန္ ျပဳစုစဥ္ ေဝါဟာရ စာလံုးမ်ားႏွင့္ အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆိုခ်က္၊ က်မ္း ကိုးကားခ်က္မ်ား စာအုပ္ ျပဳစုျခင္း၊ ၁၉၇၆ - ၇၇ ခု ရခိုင္ျပည္နယ္နိန္႕၊ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ တံဆိပ္၊ ရခိုင္႐ိုးရာ က်ား/မ ဝတ္စံု စာတမ္း၊ ရခိုင္ျပည္နယ္ ျဖစ္စဥ္သမိုင္း၊ ေျမာက္ဦးလမ္းၫႊန္ စသည္႐ို႕ကို ပါဝင္ ကူညီ ေရးသား ျပဳစုခသည္။

အထက္တန္း ပညာ ဦးစီးဌာန ၫႊန္ခ်ဳပ္ (ျငိမ္း) ပါေမာကၡ ဦးစံသာေအာင္ အတြက္လည္း ၁၉၇၂ ခု အဘိဓမၼာ ေကာက္ႏုတ္ခ်က္ ပုရပိုက္ကို မိုက္ခ႐ိုဖလင္ ႐ိုက္ႏွိပ္ရန္ အတြက္ လည္းေကာင္း၊ ဂ(က)ဝိက႑ ပါသဏက်မ္း ပီမူကို မိုက္ခ႐ိုဖလင္ ႐ိုက္ႏိုင္ရန္ လည္းေကာင္း၊ လွ်ိဳဝွက္ေက်ာက္စာ ဂဏန္းေရးနည္း ပီမူကုိ မုိက္က႐ိုဖလင္ ႐ုိက္ရန္ လည္းေကာင္း၊ ေအဒီ ၆ ရာစုႏွင့္ ယင္းမတုိင္မီက ရခုိင္ျပည္နယ္သုံး အကၡရာစာအုပ္ ျပဳစုရာတြင္ လည္းေကာင္း၊ အနႏၵစျႏၵား ၈ ရာစု ရခုိင္ ေဝသာလီ စာအုပ္ ျပဳစုရာတြင္ လည္းေကာင္း၊ ရခုိင္ဒဂၤါးမ်ား သမိုင္း ျပဳစုရာတြင္ လည္းေကာင္း၊ ဗုဒၶ အႏုပညာ (Buddhist Art of Ancient Arakan) စာအုပ္ျပဳစုရာတြင္ လည္းေကာင္း ပါဝင္ ကူညီခသည္။

၁၉၅၉ ခုႏွစ္မွာ ျမန္မာ့ အသံ ေရဒီယုိမွ ရခုိင္အသံကုိ အစဆုံး အသံလႊင့္ခသည္။ တိမ္ျမႇဳပ္ ေပ်ာက္ကြယ္ လားခၿပီး ျဖစ္ေသာ ရခုိင္ယဥ္ေက်းမႈ အမီြအႏွစ္၊ ရခုိင္သမိုင္း၊ ရခုိင့္စာပီ၊ ရခုိင့္႐ုိးရာ ဓေလ့ ထုံးတမ္းစဥ္လာမ်ားအား ကမာၻက သိေအာင္ ရွာဖီြစုေဆာင္း ေလ့လာ ေဖာ္ထုတ္ခသည္။ ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေခ်ာက္ခသည္။ ရခုိင္သူ၊ ရခုိင္သားမ်ားကုိလည္း ရခုိင့္ယဥ္ေက်းမႈ အမီြအႏွစ္၊ ရခုိင့္သမုိင္း၊ ရခုိင့္စာပီ၊ ရခုိင့္႐ိုးရာ ဓေလ့ထုံးတမ္းစဥ္လာ ေဖာ္ထုတ္ ထိန္းသိမ္း ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ရန္လည္း အၿမဲ ေဆာ္ၾသခသည္။

ဆရာႀကီး သည္ ရခုိင့္ ယဥ္ေက်းမႈ အမီြအႏွစ္၊ ရခုိင့္သမုိင္း၊ ရခုိင္စာပီ၊ ရခုိင့္႐ုိးရာ ထုံးထမ္းစဥ္လာမ်ားကုိ ေဖာ္ထုတ္ခေသာ ဖခင္ႀကီး ျဖစ္သည္။

ဆရာႀကီးသည္ ရခုိင္ ဒီမုိကေရစီ ရဟိေရး၊ တုိင္းရင္းသားမ်ား တန္းတူ အခြင့္အေရး ရဟိေရး အတြက္လည္း စြမ္းစြမ္းတမံ ေရွ႕တန္းမွ ဦးေဆာင္ဦး႐ြက္ ေဆာင္႐ြက္ခသည္။ ရခုိင္ ဒီမုိကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္တြင္ နာယကႀကီး အျဖစ္ ထမ္းေဆာင္ခၿပီး၊ ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳ႕ မဲဆႏၵနယ္ အမွတ္ (၁) တြင္ ျပည္သူ႕ လႊတ္ေတာ္ ကုိယ္စားလွယ္ေလာင္း တဦးလည္း ျဖစ္သည္။ ဆရာႀကီးသည္ ရခုိင္ ဒီမုိကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္၏ စည္း႐ုံးေရး ခရီးစဥ္ အျဖစ္ အနယ္နယ္ အရပ္ရပ္သုိ႕ မဲဆြယ္ တရားေဟာ ထြက္စဥ္ မင္းျပားၿမိဳ႕နယ္၊ ျပားေခ်ာင္း ေက်း႐ြာ မဲဆြယ္ တရားေဟာပြဲတြင္ တရားေဟာ နီစဥ္ ဖမ္းဆီးခံရၿပီး ေထာင္သြင္း အက်ဥ္းခ် ခံခရသည္။

ဆရာႀကီးအား အမ်ဳိးသားေရး တရားေဟာသည္ စသည္ျဖင့္ အမ်ဳိးမ်ဳိး စြဲခ်က္တင္ၿပီး ဖမ္းဆီးချခင္း ျဖစ္သည္။ နဝတ/ နအဖ စစ္အစုိးရ၏ တုိင္းျပည္အေပၚ မတရား ေစာ္ကားမႈမ်ားကုိ ဆရာႀကီး၏ အခ်က္က်က် ေဝဖန္ ေဟာေျပာမႈမ်ားေၾကာင့္ နဝတ/ နအဖ စစ္ဝါဒီမ်ား၊ ဗမာ လူမ်ဳိးႀကီး ဝါဒီမ်ားအား အနာေပၚ ဒုတ္က်သကဲ့သုိ႕ ဆတ္ဆတ္ထိ မခံမရပ္ႏုိင္ ျဖစ္ခရသည္။

ယင္းေၾကာင့္ ဆရာႀကီးအား အၿငိဳးထားကာ မတရား ဖမ္းဆီးချခင္း ျဖစ္ၿပီး ေထာင္ဒဏ္ ၃ ႏွစ္ အျပစ္ပီးကာ စစ္ေတြေထာင္တြင္ အက်ဥ္းခ် ထားခသည္။ ေထာင္က်ၿပီး ၅ လ အၾကာ ၁၉၉ဝ ၾသဂုတ္ ၁၄ တြင္ ကြယ္လြန္ခသည္။ (ေထာင္ထဲတြင္ နဝတ/ နအဖ စစ္ဝါဒီမ်ားက ဆရာႀကီးအား ထမင္းေကြ်းရာတြင္ စိန္ အစ ဟိေသာ အဆိပ္ပါသည့္ အစားအစာမ်ားအား နိန္႔တိုင္းပိုင္ေခ်ာင္ စေကေခ် ထည့္ေကြ်း လုပ္ၾကံခသည္ဟု ရခိုင္ အမ်ိဳးသားမ်ားက ယံုၾကည္နီၾကသည္။)။ ယေကေလ့ နဝတ/ နအဖ စစ္ဝါဒီမ်ားက ဆရာႀကီး သီဆုံးရျခင္းသည္ ဦးေဂါင္းတြင္ သီြးမတိတ္သည့္ ေရာဂါ (Cerebral Haemorrhage) ျဖင့္ အက်ဥ္းေထာင္ ဆီး႐ုံတြင္ သီဆုံးခရျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း The Truth အမည္ရွိ ေဆာင္းပါးမ်ားကို လုပ္ၾကံ ဖန္တီး ေရးသားခသည္။

ဆရာႀကီး၏ အေလာင္းကို သူ၏ဇာတိ ခ်က္ႀကြီ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕သို႕ ယူေဆာင္လာခၿပီး ဆရာႀကီး အလြန္ တန္ဖိုးထားခေသာ ရန္ေအာင္ေဇယ် (ေခၚ ) သွ်စ္ေသာင္း ပုထိုးေတာ္ႀကီး ဘုရားရိပ္တြင္ ျမီျမႇဳပ္ သၿဂႋဳဟ္ခသည္။

ရခိုင္ရာဇဝင္သစ္က်မ္း ဒုတိယတြဲ- ရမ္းၿဗဲ့ေတာင္ေက်ာင္းဆရာေတာ္ စႏၵမာလာလကၤာရ

2010-03-31T20:39:00.000-07:00

Arakan New History by Sarardaw Sandamalalankara

နအဖ ေရြးေကာက္ပြဲ အေပၚ ဝါရင့္ ရခိုင္ ႏိုင္ငံေရးသမား ခုိင္ေက်ာ္ခိုင္၏ အျမင္

2010-03-30T06:59:00.000-07:00

3/30/2010

ဦးခုိင္ေက်ာ္ခုိင္သည္ ၂၀၀၇ခုႏွစ္ ေရႊဝါေရာင္ေတာ္လွန္းေရးမွာ ရဟန္းဘဝနန္႔ စစ္ေတြမွာ တက္ၾကြစြာ ပါဝင္ခေရ အတြက္ စစ္အာဏာပိုင္တိ၏ ဖမ္းဆီးျခင္းကို ခံခရျပီး ေထာင္ ၂ႏွစ္ခြဲ ခ်မွတ္ ခံခရပါေရ။ ေထာင္က လြတ္လာျပီးေရ ေနာက္ပိုင္းမွာလည္း ေထာက္လွမ္းေရးတိက အနံ႕ခံ လိုက္နီေရ အတြက္ ျပည္တြင္းထဲမွာ မေနႏိုင္ဘဲ စစ္ေတြကေနျပီး ဘဂၤလာေဒ့ခ်္ကို ထြက္ခြာလာခရသူ တဦး ျဖစ္ပါေရ။ အဂုအခါ ခိုင္ေက်ာ္ခိုင္စြာ ဘဂၤလာေဒခ်္႕ နိုင္ငံ ဖေလာင္းခ်ိတ္ျမိဳ႕မွာ နီထုိင္ျပီးေက ေက်ာင္းဆရာ လုပ္နီပါေရ။ သူ႕ကို ေဒႏွစ္မွာ က်င္းပ ျပဳလုပ္ဖို႕ ပ်င္ဆင္ နီေရ နအဖ ေရြးေကာက္ပြဲနန္႔ ပတ္သက္ျပီးက ဇာပိုင္ေျပာခ်င္ပါေရလဲလုိ႕ နိရဥၥရာက မိန္းၾကည့္ေရအခါ သူက အဂုပိုင္ စေၿပာပါေရ။

ေျဖ။ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ အဓိကေျပာခ်င္စြာက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရခုိင္ အမ်ိဳးသားတိစြာ နအဖ စစ္အုပ္စု လက္ထက္မွာ မၾကံဳဖူးေအာင္ အထူး ဖိႏွိပ္မူတိနန္႔ ရင္ဆိုင္ ၾကံဳတြိ႔ နီကတ္ရ ပါေရ။ စီးပြားေရး၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးက အစ နီရာတိုင္းမွာ အခက္အခဲ အမ်ဳိးမ်ိဳးနန္႔ တိြ႕ၾကံဳ နီကတ္ ရစြာလည္း ျဖစ္ပါေရ။ အဂု ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ ရခိုင္အမ်ိဳးသားတိ အနီနန္႔ ေဒေရႊးေကာက္ပြဲဆုိင္ရာ ဥပေဒကို မဆန္႕က်င္ မကန္႕ကြက္ဆိုလို႕ဟိေက ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ သားစဥ္ျမီးဆက္ စစ္ကၽြန္ဘ၀က လႊတ္ေျမာက္ဖို႔စြာ မဟုတ္ပါ။ ယင္း ဥပေဒအတိုင္း ကၽြန္ေတာ္ ႐ို႕ ဆက္လိုက္လားဖို႔ဆိုေက ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ အားလံုး စစ္ဖိနပ္ေအာက္က လံုးဝလႊတ္ေျမာက္လိမ့္မည္ မဟုတ္ပါ။ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ ရခိုင္လူမ်ဳိး တိစြာ တခ်ိန္ခါက ကိုယ့္မင္း၊ ကိုယ့္ခ်င္း၊ ကုိယ့္ယဥ္ေက်းမႈ၊ ကိုယ့္စာပီနန္႔ နီလာခေရ လူမ်ိဳး တမ်ိဳးပါ။ အခုအခါ နအဖ စစ္အစိုးရ လက္ေအာက္မွာ ကၽြန္သေပါက္ ဘဝကို ေရာက္နီၾကရစြာက ကေကာင္း ဝမ္းနည္းဖို႕ေကာင္းပါေရ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ကို ဆက္ျပီးေက ကၽြန္ျပဳဖို႔ ေဒေရြးေကာက္ပြဲ ဥပေဒကို ဘဂၤလာေဒ့ခ်္ႏိုင္ငံမွာေရာက္နီကတ္ေတ ရခုိင္ဒီမိုကေရစီ အင္အားစုတိ အနီနန္႕ ဆန္႕က်င္ ကန္႕ကြက္နီရစြာ ျဖစ္ပါေရ။ ရခုိင္ျပည္ထဲမွာ ဆိုလို႕ဟိေက ကိုယ္ေျပာခ်င္စြာ ကိုေျပာလို႕မရ။ ကိုယ္လုပ္ခ်င္စြာကိုလည္း လုပ္လို႕မရ။ တရားသျဖင့္ ဆိုစြာမ်ဳိးကိုလည္း လုပ္ကိုင္လို႕ မရ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ ျပည္ထဲမွာဟိေရ ရခိုင္ျပည္သူတိနန္႔ ဒီမိုကေရစီ ရဲေဘာ္ ရဲဘက္တိ၏ ဆႏၵ အရ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ ေဒေရြးေကာက္ ပြဲဆိုင္ရာ ဥပေဒကို ဆန္႕က်င္ရျခင္း ျဖစ္ပါေရ။

မိန္း။ ရခုိင္ႏိုင္ငံေရးသမား တခ်ိဳ႕က အဂုအခါ ပါတီတိဖြဲ႕ျပီးေက ပါတီမွတ္ပံုတင္ဖို႕နန္႔ လာဖို႔ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ပါဝင္ယွဥ္ျပိဳင္ဖို႕ ျပဳလုပ္နီကတ္စြာတိကို တိြ႕ျမင္နီရပါေရ။ ယင္းအေပၚမွာ ဇာပိုင္ၿမင္ပါေရလဲ။

ေၿဖ။ ။ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ကေတာ့ခါ နအဖ ခ်မွတ္ထားေရ ေရႊးေကာက္ဥပေဒ၊ သူ႐ို႕ေရးဆြဲထားေရ ဖြဲ႕စည္းပံု၊ သူ႐ို႕ ျပဳလုပ္ဖို႔ ေရြးေကာက္ပြဲ အတိုင္း ရခိုင္ လူမ်ိဳးတိ လိုက္လုပ္ေကေတာ့ခါ သူ႐ို႕၏ စစ္ဖိနပ္ေအာက္က တခါလည္း လႊတ္ေျမာက္ ႏိုင္ဖို႔ မဟုတ္ေရပိုင္ ဆက္ျပီးေက ကၽြန္ျပဳခံနီကတ္ရဖို႔ ျဖစ္ပါေရ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ ဇာရခိုင္အမ်ိဳးသားမွ သူ႐ို႕က်င္းပဖို႔ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မပါ၀င္စီခ်င္ေရပိုင္ ဆန္႕က်င္ျပီးေက လံုးဝ(လံုးဝ) ကန္႕ကြက္စီခ်င္ပါေရ။

မိန္း။ အခု ေျပာနီကတ္စြာက ေရြးေကာက္ပြဲကို လက္မခံေက ရြီးခ်ယ္စရာ တျခားလမ္းမဟိ။ ယင္းအတြက္နန္႔ ရီြးေကာက္ပြဲကို ဝင္သင့္ေရလို႕လည္း ေျပာနီကတ္သူတိဟိပါေရ။ ယင္းအေပၚမွာ ဇာေၿပာခ်င္ပါေရလဲ။

ေၿဖ။ ။ကၽြန္ေတာ႐ို႕ ရခိုင္အမ်ိဳးသားတိအတြက္က တခုလည္းမထူးပါ။ ေဒေရြးေကာက္ပဲြ ဥပေဒကို ေထာက္ခံေကလည္း သူ႐ို႕ဘားမွာ ကၽြန္ပါရာ။ ရီြးေကာက္ပြဲ ဝင္ေကလည္း ကၽြန္သေပါက္ ဘဝပါရာ။ မဝင္ေကလည္း ကၽြန္သေပါက္ ဘဝပါရာ။ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ ခု နအဖက ျပဳလုပ္ဖို႔ ရီႊးေကာက္ပြဲကို ေထာက္ခံေက သူ႐ို႔ ကၽြန္ျပဳစြာကို သေဘာတူေရပိုင္ ျဖစ္သလားနိုင္ေရ အတြက္ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ ရခိုင္အမ်ိဳးသားတိအတြက္ တကယ့္ကို နစ္နာလားစီနိုင္ ပါေရ။ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕၏ သေဘာထားက သူ႐ို႕ကို မၾကိဳက္ဆိုေက မၾကိဳက္။ သူ႐ို႕ ရီြးေကာက္ပြဲ လုပ္လုပ္ မလုပ္လုပ္ မင္း႐ို႕ဘာသာ မင္း႐ို႕လုပ္စြာ။ ငါ႐ို႕ လူမ်ိဳးနန္႔ မဆိုင္။ မတတ္သာလို႔ငံု႔ခံနီရစြာ။ သူ႐ို႕လုပ္စြာကို တမ်ိဳးသားလံုး အနီနန္႔ မၾကိဳက္ဆိုေရ သေဘာထားကို ျပရဖို႔။ ဆန္႕က်င္ေရ သေဘာထားကို ျပရဖို႔။ယင္းပိုင္ လုပ္ေရ အေပၚ ကၽြန္ေတာ္႐ို႕ကေတာ့ခါ ေၾကနပ္ပါေရ။ သူ႐ို႕ (နအဖ) ဘားမွာ ဒူးေထာက္ျပီးေက အညံ့ခံျပီး ရီြးေကာက္ပြဲ ဝင္ဖို႔ဆိုေကေတာခါ့ သူ႐ို႕ သေဘာ အတိုင္းသာ ျဖစ္လားပါဖို႔။

မိန္း။ ေနာက္ဆံုး အေနနဲ႕ လာမယ့္ နအဖ စစ္အစိုးရရဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ ပတ္သက္ျပီးေတာ့ ရခုိင္ျပည္သူလူထု အေပၚမွာ ဘာေတြေျပာခ်င္ပါသလဲ။

ေၿဖ။ ။ရခုိင္ျပည္သူ ျပည္သား အားလံုးကို ေျပာၾကားခ်င္တာက ကၽြန္ေတာ္တို႕ ရခုိင္လူမ်ဳိးဟာ ကိုယ့္မင္း၊ ကိုယ့္ခ်င္း၊ ကိုယ့္စာေပ ကိုယ္ယဥ္ေက်းမႈနဲ႕ ေနလာခဲ့တဲ့ လူမ်ဳိးတမ်ဳိးျဖစ္ပါတယ္။ “ရခုိင္” ဆိုတာ အမ်ဳိးဘာသာ သာသနာကို ေစာင့္ထိန္းတဲ့ လူမ်ဳိးပါ၊ အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္ ကိုယ္ဟာ ဘာလဲ၊ ကိုယ္ဟာ ဘာလူမ်ဳိးလဲဆိုတာကို ျပန္သံုးသပ္ျပီးေတာ့ ရခုိင္ ဆိုတဲ့ အသိနဲ႕ အညီ အတူတကြ လက္တြဲျပီးေတာ့ ညီညီညြတ္ညြတ္နဲ႕ ေနထိုင္ လုပ္ကိုင္ၾကဖို႕ လိုပါလိမ့္မယ္လို႕ ေျပာၾကားလိုပါတယ္။

( ျပီး)

ကိုမင္းဆက္ခိုင္ ေမးျမန္းသည္။

(Ref: Narinjara)

ရခိုင္မင္းသမီးဧခ်င္း

2010-03-28T05:35:00.000-07:00

Arakanese Princess AyeChun (ရခိုင္မင္းသမီးဧခ်င္း)